Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Değerleme ve Dönem Sonu İşlemleri
← Ünite 9
Değerleme ve Dönem Sonu İşlemleri

Ünite 9: Borçların Envanteri

TTK 75. Madde
Ticaret Kanunu'nun 75. maddesi, senetsiz borçların şarta bağlı veya vadeli olsa bile itibari değerleri üzerinden değerlenmesini zorunlu kılar.
VUK 285. Madde
Vergi Usul Kanunu'nun 285. maddesi, borçların mukayyet değerle değerlenmesini ve mali kuruluşların tasarruf değerine irca etme zorunluluğunu düzenler.
VUK 280. Madde
Yabancı para ile olan senetli ve senetsiz borçların değerleme günü Merkez Bankası kuru ile değerlenmesini hükme bağlar.
Danıştay Kararı (2000)
07.04.2000 tarihli ve E.1999/488, K:2000/145 sayılı karar ile vadeli çeklerin reeskonta tabi tutulamayacağı kesinleşmiştir.

Anahtar Kavramlar

Ticari Borçlarİşletmenin ticari ilişkileri nedeniyle üçüncü kişilere olan borçlarını kapsar. Örnek: Satıcılar hesabı.
Mukayyet DeğerBir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında gösterilen değeridir. Borçların değerlemesinde VUK'a göre esas alınan temel ölçüdür.
Tasarruf DeğeriBir iktisadi kıymetin değerleme gününde sahibi için arz ettiği gerçek değerdir. Bankalar ve sigorta şirketleri borçlarını bu değerle ölçer.
İtibari DeğerBir senedin veya borcun üzerinde yazılı olan değerdir. TTK'ya göre borçların değerlemesinde esas alınır.
ReeskontVadeli senetlerin değerleme günü itibariyle cari değerine indirgenmesidir. Örnek: 322 Borç Senetleri Reeskontu hesabı.
Pasif Düzenleyici HesapBilançonun pasifinde yer almasına rağmen aktif karakterli çalışan hesaplardır. Örnek: 322 Borç Senetleri Reeskontu.
Kıdem Tazminatı KarşılığıPersonelin işten ayrılması durumunda ödenecek tazminatın dönemlere yayılmasıdır. 472 kodlu hesapta izlenir.
Maliyet Giderleri KarşılığıGelecek aylarda kesinleşecek giderlerin aylık maliyetlere paylaştırılmasıdır. 373 kodlu hesapta izlenir.
Banka KredileriFinans kuruluşlarından sağlanan borçların izlendiği gruptur. 300 ve 400 kodlu hesaplarda takip edilir.
Mutabakatİşletmenin borçlu olduğu kişilerle hesap bakiyelerinin doğruluğunu teyit etme işlemidir.
Vade FarkıBorcun vadesi ile değerleme günü arasındaki süreye isabet eden faiz tutarıdır.
LIBORLondra Bankalar Arası Faiz Oranı olup, faiz oranı yazılı olmayan yabancı paralı senetlerin değerlemesinde kullanılır.
İhtiyatlılık Kavramıİşletmenin karşılaşabileceği riskler için karşılık ayırmasını gerektiren temel muhasebe kavramıdır.
Borsa RayiciYabancı para cinsinden senetli borçların değerlemesinde kullanılan piyasa değeridir.
Mali BorçlarBankalardan alınan krediler ve ihraç edilen tahvil/bono gibi borçlanma araçlarını kapsar.

Diğer Önemli Bilgiler

322 Borç Senetleri Reeskontu

Pasif düzenleyici bir hesap olup, borç senetlerinin tasarruf değeri ile itibari değeri arasındaki farkı izler.

372 Kıdem Tazminatı Karşılığı

Gelecek hesap döneminde ödeneceği tahmin edilen kıdem tazminatı tutarlarının takip edildiği kısa vadeli hesap grubudur.

373 Maliyet Giderleri Karşılığı

Amortisman, tamir-bakım gibi giderlerin aylık maliyetlere paylaştırıldığı pasif karakterli hesaptır.

7/A Sistemi Amortisman Kaydı

Ticari işletmelerde 7/A sistemine göre amortisman giderleri 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına borç kaydedilir.

7/B Sistemi Amortisman Kaydı

7/B sistemini kullanan işletmelerde amortisman giderleri için 796 Amortisman ve Tükenme Payları hesabı kullanılır.

400 Banka Kredileri

Bir yıldan uzun vadeli banka kredilerinin takip edildiği uzun vadeli yabancı kaynak hesabıdır.

303 Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri

Vadesi bir yılın altına düşen uzun vadeli kredilerin anapara ve faizlerinin takip edildiği kısa vadeli hesaptır.

Sınavda Dikkat Et

  • Reeskontun pasif düzenleyici bir hesap olduğunu unutma; bu hesaplar pasif grupta yer alsa da aktif karakterli çalışır.
  • Banka ve sigorta şirketlerinin borçlarını 'tasarruf değeri' ile değerlemek zorunda olduğunu, diğer işletmelerin ise 'mukayyet değer' esasını kullandığını ayırt et.
  • Vadeli çeklerin reeskonta tabi tutulamayacağı bilgisini sınavda mutlaka hatırla; bu konu sıkça sorulan bir istisnadır.
  • 303 nolu hesabın 'Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri' olduğunu ve vadesi bir yılın altına düşen borçlar için kullanıldığını unutma.
  • Reeskont işlemi yapıldığında 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabının alacaklandırıldığını, 322 hesabın ise borçlandırıldığını yevmiye kaydı mantığıyla ezberle.
  • Kıdem tazminatı karşılığının 472 (uzun vadeli) ve 372 (kısa vadeli) hesaplarda izlendiğini, dönem sonunda aktarım yapıldığını bil.