İnfografik
Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » İşletmelerin Vergilendirilmesi
← Ünite 9
İşletmelerin Vergilendirilmesi

Ünite 9: Çeşitli Vergilerde Muafiyet ve İstisnalar (Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi ve Damga Vergisi)

KDV Beyanname Verme Süresi
KDV mükellefleri ve vergi kesintisi yapmakla sorumlu olanlar, beyannamelerini vergilendirme dönemini takip eden ayın 24. günü akşamına kadar vermekle yükümlüdürler.
KDV Ödeme Süresi
Beyanname vermekle yükümlü olan KDV mükellefleri, hesaplanan vergiyi beyanname verdikleri ayın 26. günü akşamına kadar ödemek zorundadırlar.
ÖTV (I) Sayılı Liste Vergilendirme Dönemi
ÖTV Kanunu'na ekli (I) sayılı listedeki akaryakıt ürünleri için vergilendirme dönemi, her ayın ilk 15 günü ile kalan günlerinden oluşan iki eşit dönemi kapsar.
ÖTV (I) Sayılı Liste Beyan Süresi
(I) sayılı listedeki mallar için beyanname, vergilendirme dönemini takip eden 10. günü akşamına kadar KDV yönünden bağlı olunan vergi dairesine verilir.

Anahtar Kavramlar

Katma Değer Vergisi (KDV)Üretimden tüketime kadar her aşamada yaratılan katma değer üzerinden alınan dolaylı bir harcama vergisidir. Türkiye'de tüketim tipi KDV modeli uygulanmaktadır.
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)Sadece kanuna ekli listelerde yer alan belirli mallar üzerinden, üretim veya ithalat aşamasında bir defaya mahsus alınan tek aşamalı harcama vergisidir.
Damga VergisiHukuki işlemleri ve hakları ispat etmek amacıyla düzenlenen, ıslak veya elektronik imzalı kağıtlar üzerinden alınan bir vergidir.
Kağıt (Damga Vergisinde)Yazılıp imzalanan, imza yerine geçen işaret konan ve bir hususu ispat etmek için ibraz edilebilen fiziki veya elektronik belgelerdir.
Vergiyi Doğuran OlayVergi kanunlarının bağlandığı olayın gerçekleşmesiyle vergi borcunun hukuken doğmasını sağlayan durumdur. KDV'de malın teslimi veya hizmetin ifası bu olayı başlatır.
İhracat İstisnasıYurt dışındaki müşterilere yapılan mal teslimleri ve hizmet ifalarının, varış ülkesinde vergilendirme prensibi gereği KDV ve ÖTV'den muaf tutulmasıdır.
Hizmet İhracatıTürkiye'de yurt dışındaki bir müşteri için yapılan, faturası yurt dışı mukimi adına düzenlenen ve faydalanması yurt dışında gerçekleşen hizmetlerin KDV'den istisna edilmesidir.
Yolcu Beraberindeki Eşya İstisnasıTürkiye'de ikamet etmeyen yolcuların satın alarak yurt dışına götürdükleri malların KDV'sinin gümrükten çıkışta iade edilmesi işlemidir.
Tevkifat (Vergi Sorumluluğu)Maliye Bakanlığı'nın vergi alacağını güvenceye almak amacıyla, vergiye tabi işleme taraf olan alıcıları verginin kısmen veya tamamen ödenmesinden sorumlu tutmasıdır.
Maktu VergiVergiye tabi belgenin veya işlemin değerine bakılmaksızın, kanunla belirlenmiş sabit bir tutar üzerinden alınan vergi türüdür.
Nispi VergiVergiye tabi belgede yazılı olan belli bir para tutarı veya matrah üzerinden kanuni oran dahilinde hesaplanan vergidir.
Belli ParaDamga vergisinde kağıtların ihtiva ettiği, yazılı rakamların doğrudan gösterdiği veya hesaplama yoluyla hasıl edeceği toplam para tutarıdır.
Gıda Bankacılığı İstisnasıFakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı yapan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin tesliminde KDV aranmamasıdır.
İlk İktisapÖTV Kanunu'na ekli (II) sayılı listedeki motorlu taşıtların Türkiye'de kayıt ve tescil edilmemiş olanlarının satın alınması veya ithal edilmesidir.
Fason HizmetBir malın mülkiyeti devredilmeksizin, ücret karşılığında belirli işlemlere tabi tutulup asıl sahibine iade edilmesi şeklinde sunulan hizmettir.
Rooming HizmetiKarşılıklı olmak şartıyla yurt dışındaki telekomünikasyon müşterilerinin Türkiye'de aldıkları uluslararası dolaşım hizmetlerinin KDV'den istisna edilmesidir.
Tecil-Terkin Uygulamasıİhraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından ihracatçılara teslim edilen malların KDV'sinin tahsil edilmeyip ertelenmesi ve 3 ay içinde ihraç edilince silinmesidir.
Münfesih KurumBirleşme, devir veya bölünme gibi nedenlerle tüzel kişiliği sona eren ve tasfiyesiz olarak infisah eden şirkettir.
Gümrük Beyannamesiİthalat ve ihracat işlemlerinde malların gümrük rejimine tabi tutulması için gümrük idaresine sunulan resmi bildirim belgesidir.
Transit TaşımacılıkYabancı bir ülkeden başlayıp Türkiye sınırlarından geçerek başka bir yabancı ülkede son bulan taşımacılık faaliyetidir.
Müzayede SatışlarıMüzayede mahallerinde ve icra dairelerinde yapılan açık artırma usulü satışların KDV'ye tabi tutulması işlemidir.
Nüsha (Damga Vergisinde)Aynı hüküm ve gücü haiz olmak üzere birden fazla düzenlenen ve her biri ayrı ayrı damga vergisine tabi olan eş değer belgelerdir.
Akit ve İşlemBir sözleşme veya kağıt içerisinde yer alan, tarafların karşılıklı borç ve haklarını doğuran hukuki sözleşme maddeleridir.
Basılı DamgaDamga vergisinin, kağıtların üzerine yetkili makamlarca basılı bir işaret konulması suretiyle tahsil edilmesini sağlayan ödeme yöntemidir.
İstihkaktan KesintiKamu kurumları veya belirlenen kuruluşlar tarafından hak sahiplerine yapılacak ödemeler sırasında damga vergisinin kaynaktan kesilerek vergi dairesine yatırılmasıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

ÖTV (III) ve (IV) Sayılı Liste Dönemi

(III) ve (IV) sayılı listelerdeki malların tesliminde vergilendirme dönemi birer aylık takvim yılı dönemleri olup, beyanname takip eden ayın 15. günü akşamına kadar verilir.

Tecil-Terkin 3 Aylık İhracat Süresi

İmalatçının ihracatçıya teslim ettiği KDV'siz malların, teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihraç edilmesi şarttır; aksi halde tecil edilen vergi cezasıyla tahsil edilir.

Özel Okullarda %10 Bedelsiz Eğitim İstisnası

Özel okulların ve öğrenci yurtlarının ilgili dönemdeki kapasitelerinin %10'unu geçmemek üzere verdikleri bedelsiz eğitim ve barınma hizmetleri KDV'den istisnadır.

Üniversitelerde %50 Bedelsiz Eğitim İstisnası

Vakıf üniversiteleri ve yüksekokullarda kapasitenin %50'sini geçmemek üzere sunulan bedelsiz eğitim ve öğretim hizmetleri KDV Kanunu kapsamında istisna edilmiştir.

Damga Vergisinde Çoklu Kefalet Kuralı

15/7/2016 tarihli ve 6728 sayılı Kanun uyarınca, bir kağıt üzerinde birden fazla adi kefalet ve garanti taahhüdü bulunması halinde yalnızca birinden damga vergisi alınır.

Cezai Şart ve Cayma Tazminatı Muafiyeti

Pey akçesi, cayma tazminatı ve cezai şart gibi sözleşme müeyyideleri, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça damga vergisine tabi tutulmaz.

Yabancı Sinema Yapımcıları İstisnası

Yabancı sinema yapımcılarının Türkiye'de çekecekleri filmler için satın alacakları mal ve hizmetlere ilişkin ödedikleri KDV, karşılıklılık ilkesi çerçevesinde kendilerine iade edilir.

Gıda Bankacılığı Bağış Kapsamı

Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı yapan dernek ve vakıflara bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin teslimi KDV'den tamamen istisnadır.

ÖTV'de Tek Aşama İlkesi

ÖTV kapsamındaki bir mal, ithalat veya üretim aşamasında bir defa vergilendirildikten sonra, sonraki toptan veya perakende satış aşamalarında tekrar ÖTV'ye tabi tutulmaz.

Gümrükte KDV Ödeme Zamanı

İthalatta alınan katma değer vergisi, gümrük idaresi tarafından tarh olunur ve gümrük vergisi ile birlikte aynı zamanda ve aynı usulle ödenir.

Damga Vergisinde Çoklu İmza Kuralı

Bir resmi daire veya bir gerçek/tüzel kişi adına kağıtlara konulan birden fazla imza tek imza hükmünde olup, verginin tekerrür etmesini engeller.

Sınavda Dikkat Et

  • KDV beyanname verme (24. gün) ve ödeme (26. gün) tarihlerini karıştırmayın; sınavda bu iki günlük fark sıklıkla sorulur.
  • ÖTV'nin tek aşamalı bir vergi olduğunu, KDV'nin ise çok aşamalı olduğunu unutmayın; ÖTV sadece ilk teslimde veya ithalatta alınır.
  • Damga vergisinde nüsha sayısı kadar vergi ödendiğini, ancak cezai şartın tek başına sözleşme olmadıkça vergiye tabi olmadığını aklınızda tutun.
  • Tecil-terkin uygulamasında ihracat için tanınan yasal sürenin teslimi takip eden ay başından itibaren 3 ay olduğunu mutlaka ezberleyin.
  • Hizmet ihracatında KDV istisnası için hizmetten yurt dışında faydalanılması ve bedelin döviz olarak getirilmesi şarttır.
  • Özel okullarda %10, vakıf üniversitelerinde ise %50 bedelsiz eğitim kapasitesinin KDV'den istisna olduğunu rakamsal olarak unutmayın.