Ünite 6: Uluslararası Ticaret Teorisi ve Dış Ticaret Politikası — Önemli Kavramlar

Ülkelerin ihracat ve ithalatına konu olan malların göreli fiyatlarını ifade eden orandır. Ortalama ihraç fiyatının ortalama ithal fiyatına bölünmesiyle hesaplanır ve ticaretin kârlılık yönünü gösterir.

John Stuart Mill tarafından ortaya atılan, iki ülke arasında bir ülkenin kendi malından vereceği bir birim karşılığında diğer ülkenin malından talep edeceği miktarı belirleyen kanundur.

Alfred Marshall tarafından geliştirilen, bir ülkenin tüm muhtemel uluslararası fiyatlardan ticaret yapma isteğini gösteren eğrilerdir. Üzerindeki her nokta ithalat-ihracat hacmini ve fiyatları gösterir.

Büyük ve küçük iki ülke arasındaki ticarette, küçük ülkenin dünya fiyatlarını etkilememesi nedeniyle ticaretten karlı çıkmasını ve ticaret haddinin büyük ülkenin maliyetlerine yakın oluşmasını açıklayan teoridir.

Hükümetlerin dış ticarete müdahale etmek amacıyla doğrudan uyguladığı gümrük vergileri ve tarifeleri kapsayan politika araçlarıdır.

Hükümetlerin ithalatı ve ihracatı dolaylı yoldan kısıtlamak için kullandığı kotalar, kambiyo yönetimi ve miktar kısıtlamaları gibi araçlardır.

Devlet tarafından herhangi bir uluslararası anlaşmaya bağlı olmaksızın, tek taraflı olarak bir malın ithaline vergi uygulanmasıdır.

Belirli anlaşmalara bağlı olarak bazı ülkelerle serbest ticaret yapılırken, diğer bazı ülkelerle yapılan ticarette gümrük tarifelerinin karşılıklı olarak belirlenmesi durumudur.

İthal edilen malların değerine bakılmaksızın, fiziki nitelikleri, ağırlığı veya miktarı üzerinden alınan gümrük vergisi türüdür (Örn: Otomobil başına alınan vergi).

Malların fiziki miktarı üzerinden değil, malın toplam parasal değerinin yüzdesi şeklinde alınan gümrük vergisi türüdür (Örn: %80 petrol ithalat vergisi).

Gümrük tarifeleri veya kotalar nedeniyle iç fiyatların yükselmesi sonucunda yurtiçi üreticilerin üretimlerini artırmasını sağlayan etkidir.

Tarife veya kotalar nedeniyle ithal malların fiyatlarının artması sonucunda tüketicilerin o maldan daha az tüketmesi ve tüketici refahının düşmesidir.

Verimliliği en düşük firmanın maliyetinin piyasa fiyatına eşitlendiği tam rekabet koşullarında, daha verimli firmaların uzun dönemde elde ettiği normal üstü karlardır; tüketicilerden üreticilere gelir transferidir.

Devlet tarafından belirli bir süreliğine, ülkeye girеcek belirli malların miktarını veya sayısını sınırlandıran miktar kısıtlamasıdır.

İthalat kotaları nedeniyle yabancı mal arzının azalması ve piyasada mal kıtlığı yaşanması sonucu, ithal mallarının fiyatının aşırı yükselmesiyle oluşan ve normalde devlete gidecek vergi gelirinin yerine geçen rantiye geliridir.