Ünite 10: Bütçe Açıkları, Maliye ve Para Politikalarının Çatışması — Önemli Kavramlar

Kamu harcamaları ve vergilerdeki değişimlerin toplam talep üzerindeki ağırlıklı etkisini ölçen ve Musgrave tarafından geliştirilen bir maliye politikası göstergesidir.

Devletin para basma tekel gücüne sahip olması sayesinde, paranın üretim maliyeti ile nominal değeri arasındaki farktan elde ettiği reel gelirdir.

Merkez Bankasının finansal sistemde likidite sıkışıklığı yaşayan bankalara kredi sağlayarak sistemik riskleri önleme fonksiyonudur.

Yüksek enflasyon dönemlerinde, vergilerin tahakkuku ile tahsili arasında geçen sürede vergi gelirlerinin reel değerini kaybetmesi durumudur.

Para arzındaki artışın neden olduğu enflasyon sonucunda, bireylerin ellerinde tuttukları nakit paranın satın alma gücünde meydana gelen reel azalmadır.

Toplam bütçe açığından net faiz ödemelerinin çıkarılmasıyla elde edilen ve hükümetin doğrudan kontrol edebildiği bütçe dengesini gösteren açık türüdür.

Bütçe açığından, faiz ödemelerinin sadece enflasyon nedeniyle aşınmaya uğrayan (anapara koruma) kısmının çıkarılmasıyla hesaplanan reel bütçe açığıdır.

Ekonominin tüm üretim faktörlerinin tam istihdam düzeyinde çalışması durumunda ortaya çıkacağı hesaplanan bütçe açığıdır.

Bütçe açıklarını finanse etmek için devletin piyasadan borçlanmasının faiz oranlarını yükselterek özel sektör yatırımlarını azaltması sürecidir.

Bütçe açıklarının borçlanma veya vergi ile finanse edilmesinin toplam talep üzerinde aynı etkiye sahip olduğunu, çünkü rasyonel bireylerin gelecekteki vergileri öngörerek tasarruflarını artıracağını savunan teoridir.

Tüm kamu kurumlarının mali işlemlerinin Merkez Bankası nezdinde tek bir hesap üzerinden yürütülerek nakit yönetiminde etkinliğin sağlanması sistemidir.

Bütçede gider olarak tahakkuk ettiği halde, nakit yetersizliği veya diğer nedenlerle hak sahibine henüz fiilen ödenmemiş olan borçlardır.

Bütçe uygulaması açısından henüz tahakkuk etmemiş ancak işin yürütülmesi için önceden nakit olarak ödenmiş ve nakit açığını büyüten harcamalardır.

Türkiye'de 2004 yılında borç yönetiminde şeffaflığı artırmak ve riskleri azaltmak amacıyla başlatılan, sabit faizli ve TL cinsinden borçlanmayı öngören uygulamadır.