Ünite 12: Ekonomik Büyüme ve Maliye Politikası — Önemli Kavramlar

Devletin ekonomik sürece asgari düzeyde müdahale ettiği, kaynakların serbest piyasa mekanizması içinde kendiliğinden harekete geçerek belirli bir büyüme oranına ulaştığı liberal büyüme şeklidir.

Ekonomik büyümenin temel belirleyicisi olarak yatırımları ve fiziki sermaye birikimini kabul eden, büyüme hızını marjinal tasarruf eğilimi ile sermaye/hasıla oranının bir fonksiyonu olarak açıklayan Neo-Keynesyen modeldir.

Belirli bir birim üretim veya hasıla artışı elde edebilmek için ekonomide ne kadarlık bir sermaye yatırımına ihtiyaç duyulduğunu gösteren, sermayenin verimliliğini ölçen katsayıdır.

Devletin beşerî sermayeyi geliştirmeye yönelik olarak yaptığı eğitim, sağlık ve nitelikli iş gücü yetiştirme harcamalarını kapsayan, cari harcama niteliğinde olmasına rağmen uzun dönemde üretim kapasitesini artıran harcamalardır.

Ekonomideki tüm sektörlerin birbirleriyle olan girdi-çıktı ve talep ilişkileri gözetilerek, kaynak israfını önlemek amacıyla eş anlı ve koordineli olarak büyütülmesini savunan stratejidir.

Kıt kaynaklara sahip gelişmekte olan ülkelerde, tüm sektörleri aynı anda büyütmek yerine ekonominin lokomotifi olan öncelikli sektörlere odaklanarak büyüme dinamiklerini tetiklemeyi amaçlayan yaklaşımdır.

Bir ekonomide millî gelir artış hızının, nüfus artış hızı ile tamamen aynı düzeyde gerçekleşmesi sonucu kişi başına düşen reel millî gelirde ve toplumsal refahta hiçbir artışın yaşanmaması durumudur.

Bir ekonomide aynı anda hem bütçe açığının (kamu kesimi açığı) hem de ödemeler dengesi / cari işlemler açığının (dış açık) birlikte var olduğunu ve birbirini beslediğini ileri süren teoridir.

Ekonomik gelişme, sanayileşme ve sosyal ilerlemeye paralel olarak devlet faaliyetlerinin ve dolayısıyla kamu harcamalarının millî gelirden daha hızlı ve mutlak olarak artacağını savunan tezdir.

Devletin bütçe açıklarını finanse etmek amacıyla ödünç verilebilir fonlar piyasasına girerek faiz oranlarını yükseltmesi ve bu yüksek maliyetler nedeniyle özel sektör yatırımlarını piyasadan çekilmeye zorlamasıdır.

Vergilerin mükellefler tarafından doğrudan hissedilmeyecek şekilde, örneğin kaynakta kesme (stopaj) veya mal fiyatlarının içine gizlenerek tahsil edilmesi sonucu vergiye karşı gösterilen tepkinin en aza inmesi durumudur.

Gider vergileri gibi dolaylı vergilerin, düşük gelirli bireylerin bütçelerinde yüksek gelirlilere oranla daha büyük bir yüzdeye karşılık gelmesi nedeniyle gelir dağılımını adaletsizleştiren etkisidir.

Devletin tasarruf yetersizliğini aşmak amacıyla yasal düzenlemelerle mükellefleri, çalışanları veya kurumları zorunlu olarak devlet tahvili, tasarruf bonosu almaya veya fonlara katkı yapmaya mecbur bırakmasıdır.