Ünite 5: Ekonomik İstikrar ve Maliye Politikasının Etkinliği — Örnekler

Devletin yeni bir otoyol projesi başlatarak inşaat firmalarından doğrudan beton ve demir satın alması, piyasada anında bir talep yaratır. Bu projede çalışan işçiler ve malzeme sağlayan firmalar elde ettikleri geliri kendi tüketim harcamalarında kullanarak ekonomide zincirleme bir gelir artışı başlatır. Devletin yaptığı bu doğrudan harcama, reel harcamalar çarpanı mekanizması sayesinde millî gelirde kendi tutarından daha büyük bir artış meydana getirir.

Devletin ihtiyaç sahibi ailelere sosyal yardım ödemesi yapması, piyasadan doğrudan bir mal veya hizmet alımı gerçekleştirmez. Bu yardımı alan aileler, eline geçen paranın bir kısmını tasarruf edip kalan kısmını gıda ve giyim harcamalarında kullanır. Bu nedenle sosyal yardımların millî geliri artırıcı etkisi, devletin doğrudan mal ve hizmet satın aldığı reel harcamalara kıyasla daha düşük kalır.

Devletin bütçe dengesini bozmamak için kamu harcamalarını ve vergileri aynı miktarda artırdığını varsayalım. Haavelmo Kuramına göre, kamu harcamalarının ekonomi üzerindeki genişletici etkisi, vergilerin daraltıcı etkisinden daha büyüktür. Sonuç olarak bütçe denk bir şekilde büyütülse dahi, ekonomi kamu harcamalarındaki artış miktarı kadar büyüme gösterir.