Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Maliye Tarihi

Ünite 10: Erken Cumhuriyet Dönemi Maliye Politikası(1923-30) — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 25 soru var.

1 / 250 doğru

Nukuat

Nakit paralar, madeni ve kağıt para cinsinden tedavülde bulunan ödeme araçlarını ifade eden eski mali terimdir.

Nukuat — Nakit paralar, madeni ve kağıt para cinsinden tedavülde bulunan ödeme araçlarını ifade eden eski mali terimdir.

Teşvik-i Sanayi Kanunu — 1927 yılında özel sektörün sanayi yatırımlarını özendirmek amacıyla çıkarılan; vergi muafiyeti, bedelsiz arazi tahsisi ve gümrük kolaylıkları sağlayan geniş kapsamlı teşvik yasasıdır.

Milli İktisat — Erken Cumhuriyet Dönemi'nde uygulanan, yabancı sermayenin egemenliğine son vererek yerli ve milli bir burjuvazi ile ulusal sermaye birikimi yaratmayı hedefleyen iktisat politikasıdır.

Kambiyo — Yabancı para birimleri, döviz ve para yerine geçen senetlerin alım satım işlemlerini ve bunlara ilişkin devlet düzenlemelerini kapsayan finansal alandır.

Türkiye İş Bankası — İzmir İktisat Kongresi kararları doğrultusunda 1924 yılında kurulan, özel sektör yatırımlarını finanse etmeyi amaçlayan ilk ulusal özel bankadır.

Devletçilik — 1929 krizinin ardından Türkiye'de uygulanan, özel sektörün yetersiz kaldığı büyük sanayi yatırımlarının bizzat devlet eliyle yapılmasını öngören ekonomik modeldir.

Bütçede Denklik İlkesi — Erken Cumhuriyet Dönemi boyunca titizlikle uygulanan, kamu harcamalarının borçlanma veya para basma yoluna gitmeden mevcut kamu gelirleriyle karşılanmasını hedefleyen mali disiplin ilkesidir.

Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun — 1930 yılında çıkarılan, döviz sıkıntısı ve Osmanlı borç ödemelerinin yarattığı baskıyı azaltmak amacıyla kambiyo ve para hareketlerini düzenleme yetkisini Bakanlar Kurulu'na veren kanundur.

Maktu Zam — Vergi veya resimlerin oran üzerinden değil, belirli ve sabit bir tutar üzerinden artırılması veya tahsil edilmesi yöntemidir.

Muamele Vergisi — Aşar Vergisi'nin kaldırılmasıyla oluşan bütçe açıklarını kapatmak amacıyla 1926 yılında yürürlüğe konulan ve kentsel tüketim ile ticaret üzerinden alınan dolaylı vergidir.

Aşar Vergisi — Osmanlı'dan devralınan, tarımsal ürün üzerinden onda bir oranında alınan ve köylü üzerinde ağır bir yük oluşturan, 1925 yılında iç pazarı canlandırmak amacıyla kaldırılan vergidir.

Milli Türk Ticaret Birliği — 1914 yılında kurulan ve 1922'de faaliyete geçen, Türkiye'deki ticaretin millileştirilmesini ve Avrupalı firmalara Türk tüccarlarının tavsiye edilmesini amaçlayan kuruluştur.

Sanayi ve Maadin Bankası — 1925 yılında kurulan ve Osmanlı döneminden devralınan 22 devlet fabrikasının finansmanını ve yönetimini üstlenen kamu bankasıdır.

İzmir İktisat Kongresi — 17 Şubat 1923'te toplanan, yeni devletin iktisat politikasının yönünü belirleyen ve farklı meslek gruplarının katılımıyla milli ekonomi kararlarının alındığı kongredir.

Lozan Ticaret Sözleşmesi — Lozan Antlaşması'na ek olarak imzalanan ve Türkiye'nin 5 yıl boyunca 1916 Osmanlı gümrük tarifelerini uygulamasını zorunlu kılarak himayeci gümrük politikası izlemesini engelleyen sözleşmedir.

Gümrük Duvarı — Yerli sanayiyi dış rekabetten korumak amacıyla ithal edilen mallara yüksek oranlı gümrük vergileri uygulanması yöntemidir.

Hariciye Ticaret Dairesi — 1928 yılında İktisat Bakanlığı'ndan bağımsız olarak kurulan ve dış ticaret ilişkilerini düzenleyerek ticaret sermayesinin birikimine katkı sağlayan dairedir.

Ağnam Vergisi — Osmanlı'dan devralınan ve küçükbaş hayvanlar üzerinden maktu olarak alınan, Aşar kaldırıldıktan sonra da tarım kesiminden alınmaya devam eden vergidir.

Sermaye Birikimi — Üretim faaliyetlerinden elde edilen kârların yeniden yatırıma dönüştürülerek ulusal sanayi ve ticaret kapasitesinin büyütülmesi sürecidir.

Esham-Tahvilat — Devletin veya özel şirketlerin borçlanmak amacıyla çıkardıkları hisse senetleri ve tahviller gibi değerli evrakların genel adıdır.

Dış Ticaret Hadleri — Bir ülkenin ihraç ettiği malların fiyat endeksinin, ithal ettiği malların fiyat endeksine oranı olup, ülkenin dış ticaretteki kazançlılık durumunu gösterir.

İnhisar — Devletin belirli mal ve hizmetlerin üretim, ithalat veya satış hakkını kendi tekeline alması veya imtiyazlı şirketler aracılığıyla yürütmesini ifade eden tekelcilik sistemidir.

Chester Projesi — 1922 yılında demiryolu yapımı ve maden işletme imtiyazlarının Amerikan sermayeli Chester grubuna verilmesini öngören ancak başarısızlıkla sonuçlanınca devlet işletmeciliğine geçilmesine yol açan projedir.

Tağşiş — Değerli bir madenin içine değersiz maddeler karıştırarak değerini düşürme veya ihraç mallarında hileli ürün karıştırma eylemidir.

Ticarette Tağşişin Men'i ve İhracatın Murakabesi Kanunu — 1930 yılında tarımsal ihraç ürünlerinde hile ve tağşişi önleyerek Türk mallarının dış piyasalardaki güvenilirliğini ve değerini artırmak amacıyla çıkarılan kanundur.