Sesli Özet
← Ünite 13

Ünite 13: Boş Zaman ve Emek Arzı — Sesli Özet

Dinleme Premium'a özel. Seslendirme metninin tamamı aşağıda ücretsiz okunabilir.
Metni oku

İnsanlar yaşamlarını sürdürebilmek ve tüketim ihtiyaçlarını karşılayabilmek için iki temel kaynaktan gelir elde ederler: Bunlardan ilki emekleri karşılığında hak ettikleri ücret geliri, diğeri ise geçmiş dönemlerde yapılan tasarruflardan biriken servetlerdir. Bu ünitede, bireylerin tüketim ihtiyaçlarını karşılamak üzere ne kadar ve hangi sebeplerle emek arz ettikleri incelenmekte ve buradan hareketle emek arzı eğrisine ulaşılmaktadır. Birey, belirli bir zaman diliminde emeğini piyasaya satarak ücret geliri elde eder. Bu zaman dilimi genellikle saat olarak ele alınır. Teorik olarak bir insan bir günde toplam 24 saate sahiptir ve bu zamanın tamamını çalışarak geçirmesi imkansızdır. Gündelik ücretler çalışılan saat başına değişiklik gösterebilir; örneğin saat başı ücret 10 TL ise, günde 10 saat çalışan bir birey 100 TL, 5 saat çalışan ise 50 TL kazanacaktır. Bu modelde temel sorun, bireyin mevcut ücret düzeyinden ne kadar saat çalışacağına kendisinin karar vermesidir. Gerçek hayatta insanlar belirli mesai süreleri için sözleşme imzalasa da, bu teorik modelde çalışma saatlerinin sayısının birey tarafından esnek bir şekilde belirlenebildiği ve saat başı ücretin birey tarafından değiştirilemeyeceği varsayılmaktadır. Geçen haftalarda fayda fonksiyonu sadece tüketimin bir fonksiyonu olarak tanımlanmıştı. Ancak insan hayatında sadece tüketim malı satın almak yeterli değildir; mutlu ve dengeli bir yaşam sürebilmek için bireylerin mutlaka boş zamana da ihtiyacı vardır. Zaman sınırlı bir kaynak olduğundan, birey ne kadar çok çalışırsa o kadar az boş zamana sahip olacaktır. Daha çok gelir elde eden birey daha fazla tüketim yaparak faydasını artırabilir, ancak aynı zamanda daha az boş zaman kalacağı için bu durum faydayı olumsuz etkileyebilir. Sonuç olarak tüketim ve boş zaman birbiriyle rekabet eden ve birbirini ikame eden iki unsurdur. İyi huylu standart kayıtsızlık eğrileri bu ilişkiyi gösterir. Birey için tüketim ve boş zamanın birbirini ikame etme oranı, kayıtsızlık eğrisinin eğimini verir ve bu oran Marjinal İkame Oranı (MRS) olarak adlandırılır. Dikey eksende tüketim (C), yatay eksende ise boş zaman (H) yer alır ve MRS, tüketimin marjinal faydasının boş zamanın marjinal faydasına oranına eşittir. Bütçe doğrusu türetilirken tüketicinin tasarruf yapmadığı varsayılır. İkinci temel varsayım ise boş zamanın maksimum bir değerinin olmasıdır. Bu maksimum çalışma saati veya boş zaman sınırı 'A' harfi ile gösterilir. A, bireyin sahip olduğu toplam zaman kısıtını temsil eder. Bireyin toplam geliri, çalışma sonucu elde ettiği ücret geliri ile (ki bu toplam olası zamandan boş zamanın çıkarılmasıyla bulunan çalışma saatinin reel ücretle çarpımıdır) sahip olduğu servetin toplamından oluşur. Boş zamanın parasal değeri denklemin diğer tarafına geçirilip tüketim malı fiyatına bölündüğünde bütçe doğrusu denklemi elde edilir. Grafik üzerinde bütçe doğruları incelendiğinde, bireyin geliri veya ücretler arttıkça bütçe doğrusunun hem yukarı doğru kaydığı hem de daha dikleştiği görülür. Bunun temel sebebi, bütçe doğrusunun dikey ekseni kestiği noktanın ve bütçe doğrusunun eğiminin reel ücretin bir fonksiyonu olmasıdır. Kayıtsızlık eğrileri ile bütçe doğrularının teğet oldukları noktalar bireyin dengede olduğu optimal noktaları verir. Bu denge noktalarında Marjinal İkame Oranı (MRS) ile bütçe doğrusunun eğimi (reel ücretin negatifi) birbirine eşitlenir. Ücret düzeyleri başlangıçta arttıkça (örneğin w1'den w3'e kadar) bireyler daha yüksek ücretin çekiciliğiyle boş zamanı azaltmakta ve buna bağlı olarak çalışılan iş saati sayısını (emek arzını) artırmaktadır. Ancak belirli bir ücret düzeyinden sonra bu durum tersine dönmektedir. Ücretler çok yükseldiğinde (w3 sonrasında) bireyler yüksek gelirleri sayesinde daha fazla boş zaman talep etmeye başlar ve çalışılan iş saati sayısı azalır. Bu durum, emek arzı eğrisinin neden klasik arz eğrileri gibi sürekli artan değil, belirli bir noktadan sonra geriye kıvrılan (geriye dönen) bir yapıya sahip olduğunu açıklar.