Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Siyaset Bilimine Giriş

Ünite 10: Küreselleşme ve Siyaset — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Küreselleşme — Birbirlerini karşılıklı etkileyen çok boyutlu sosyal, ekonomik ve teknolojik değişikliklerin sonucu olarak şekillenen; mal, hizmet ve sermayenin uluslararası alanda özgürce dolaşımına olanak sağlayan küresel bir pazarlama ve entegrasyon sürecidir. Metinde bu olgu, Sovyetler Bloku'nun yıkılması sonrasındaki Yeni Dünya Düzeni ve iletişim devrimi ile ilişkilendirilmiştir.

Ulus Devlet — Weberyan yasal bürokratik sistem tarafından şekillendirilen, sınırları belli bir toprak parçası üzerinde egemenlik ve otorite kullanan modern siyasal birimdir. Küreselleşme sürecinde ulusüstü örgütlerin baskısı ve yerel birimlerin güç kazanması nedeniyle politika yapma yetkisi erozyona uğramaktadır.

Küresel Aktörler — Uluslararası organizasyonlar, çok uluslu şirketler ve uluslararası finans kuruluşları gibi dünya politikaları ile küresel pazarları yönlendiren uluslarüstü otorite merkezleridir. Metne göre IMF, Dünya Bankası ve DTÖ bu kategoriye örnek oluşturur.

Yerel Aktörler — Yerel yönetimler, metropoller, bölgesel birlikler ve yerel sivil toplum kuruluşları gibi ulusal sınırların altında faaliyet gösteren ve küresel sermayeyi çekmek için birbiriyle yarışan birimlerdir. Küreselleşmeyle birlikte bu aktörlerin uluslararası sermaye ile doğrudan ilişki kurdukları görülmektedir.

Uluslararasılaşma — Devletlerin karşılaştıkları terör, etnik çatışma, sınır sorunları ve uluslararası ticaret tehditlerini tek başlarına ortadan kaldıramayacak kadar zayıf kalmaları sonucunda ortak hareket etme ihtiyacını ifade eder. Soğuk Savaş sonrasında ABD'nin ve diğer devletlerin tek başına hareket edememesi bu süreci tetiklemiştir.

Yeni Dünya Düzeni — Sovyetler Birliği'nin dağılması ve iki kutuplu dünyanın son bulmasının ardından ortaya çıkan; kolektif dünya güvenliğini veya devletlerin birbirlerinin sınırlarını gözettikleri sistemi tanımlayan siyasal bir kavramdır. Metinde bu kavramın Birinci Körfez Savaşı gibi askeri müdahalelere gerekçe olarak kullanıldığı belirtilmektedir.

Yeni Kamu Yönetimi — Geleneksel kamu yönetimi anlayışından keskin bir biçimde ayrılarak, kamu sektöründe işletme yönetimi teknik ve yöntemlerini ön plana çıkaran, hizmetleri piyasa mekanizmasıyla sınırlayan bir yaklaşımdır. ABD'de Carter, İngiltere ve ABD'de Thatcher-Reagan dönemlerinde şekillenmiştir.

Yarışmacı Devlet — Küreselleşmiş ekonomik yapının ve yapısal değişikliklerin kamu yönetimi üzerinde yarattığı etki sonucunda refah devleti anlayışından geçilen yeni devlet modelidir. Bu süreçte devlet planlayıcı rolünden vazgeçmekte, uluslararası ticari sözleşmelere göre çalışan bir işveren ve uygulayıcı konumuna gelmektedir.

Örgütsel / Yönetsel Seçkinler — Küreselleşen kapitalizm ve küresel ortak yapının ortaya çıkardığı, ulus devlette artık otorite olmaktan çıkan geleneksel siyasal seçkinlerin yerini alan yeni karar alıcı bürokratik ve yönetsel kadrolardır.

İyi Yönetişim — 1990'lı yıllardan itibaren sadece politik ve yasal bir konu değil, aynı zamanda yönetimde etkinliğin bir gereği olarak Üçüncü Dünya ülkelerine aktarılan bir kavramdır. Dünya Bankası tanımına göre sosyal ve ekonomik gelişme için yönetim kaynakları ile ilgili toplum kontrolü ve siyasi otorite kullanımını ifade eder.

Dijital Bölünme — Hızlı teknolojik değişme ve küresel bağlanabilirliğin ülkeler arasında yarattığı bilgilendirme ve bilgi uçurumunu ifade eden kavramdır. Metne göre Afrika'nın telefon hatlarının çok küçük bir kısmına sahip olması ve internet sunucularının çoğunun yüksek gelirli ülkelerde bulunması bu duruma örnektir.

Glokal (Küresel-Yerel İlişkisi) — Küresel süreçler ile yerel dinamiklerin etkileşimini ifade eden kavramdır. Metinde bu ilişkinin her zaman olumlu olmayacağı, küresel süreçlere uyum sağlayamayan veya direnç gösteren yerelin dışlanabileceği ya da ortadan kaldırılmaya çalışılabileceği vurgulanmaktadır.

Kültürel Homojenleşme — İletişim devrimi ve küresel pazarlama süreçleri sonucunda dünyanın her yerinde benzer normlar, ideolojiler, değerler ve tüketim alışkanlıklarının yaygınlaştırılması durumudur. Bu süreç yerel kültürel yapıların parçalanmasına hizmet etmektedir.