İnfografik
← Ünite 11
Vergi Ceza Hukuku

Ünite 11: Ceza Yargısı: Kamu Davası Açılması

5728 Sayılı Kanun Değişikliği
23.01.2008 tarihli bu kanunla VUK'un 360. maddesindeki iştirak hükümleri kaldırılmış, yerine 'Cezadan indirim' başlığı getirilerek maddi menfaati olmayan suç ortaklarına ceza indirimi sağlanmıştır.
5252 Sayılı Kanun Geçici 1. Maddesi
5349 sayılı Kanunla eklenen bu maddeye göre, diğer kanunların TCK'nın birinci kitabına aykırı hükümleri en geç 31 Aralık 2008 tarihine kadar uygulanabilir kılınmıştır.
VUK Sirküleri No: 49
15.08.2011 tarihli bu sirkülerde Gelir İdaresi Başkanlığı, tekerrür hükmünün uygulanabilmesi için sonraki fiilin mutlaka önceki cezanın kesinleşmesinden sonra işlenmesi gerektiğini açıklamıştır.
Anayasa Mahkemesi'nin 2010/73 Sayılı Kararı
02.12.2010 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan bu kararla, kesinleşme tarihinden önce işlenen sonraki fiiller için tekerrür artırımı uygulanamayacağı hükme bağlanmıştır.

Anahtar Kavramlar

İştirakBir suçun birden fazla kişi tarafından işbirliği içerisinde gerçekleştirilmesidir. Vergi hukukunda maddi menfaat gözetmeden iştirak halinde ceza yarı oranında indirilir.
TeşebbüsFailin suç işlemek amacıyla icra hareketlerine başlamış olmasına rağmen, elinde olmayan engelleyici nedenlerle suçu tamamlayamaması durumudur. Vergi suçlarında neticesi harekete bitişik olanlarda kural olarak mümkün değildir.
TekerrürKişinin daha önce işlediği bir suçtan dolayı cezası kesinleştikten sonra, kanunda belirlenen süreler içerisinde yeniden suç işlemesi durumudur. Vergi kabahatlerinde ceza artırımına yol açar.
Fikri İçtimaFailin gerçekleştirdiği tek bir fiille birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet vermesi ve en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılmasıdır. TCK'nın 44. maddesinde düzenlenmiştir.
Zincirleme SuçAynı suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda aynı kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi durumudur. Bu durumda faile tek bir ceza artırılarak verilir.
Bileşik SuçBir suçun diğer bir suçun unsurunu veya ağırlaştırıcı nedenini oluşturması dolayısıyla tek fiil sayılması durumudur. Bileşik suçlarda içtima hükümleri uygulanmaz.
Vergi ZiyaıMükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder.
Özel Belgede SahtecilikYasal olarak resmi belge niteliğinde olmayan, ancak hukuki değer taşıyan özel bir belgenin sahte olarak düzenlenmesi veya kullanılması fiilidir. TCK'nın 207. maddesinde düzenlenmiştir.
Asli Maddi FailSuçun kanuni tanımında yer alan icra hareketlerini bizzat gerçekleştiren ve suçu doğrudan doğruya işleyen kişidir.
Fer'i FailSuçun işlenmesine doğrudan katılmayan, ancak suçun işlenmesini kolaylaştıran, yardım eden veya faile destek sağlayan suç ortağıdır.
Eksik TeşebbüsFailin suçun icra hareketlerine başlayıp kendi elinde olmayan nedenlerle bu hareketleri tamamlayamaması durumudur.
Tam TeşebbüsFailin suçu tamamlamak için yapması gereken tüm icra hareketlerini bitirmiş olmasına rağmen, elinde olmayan nedenlerle sonucun gerçekleşmemesidir.
MütalaaVergi kaçakçılığı suçlarında kamu davası açılabilmesi için vergi dairesi başkanlığı veya defterdarlık tarafından savcılığa sunulması zorunlu olan idari görüş yazısıdır.
Seçimlik Hareketli SuçKanuni tanımında birden fazla hareketin alternatifli olarak gösterildiği ve bu hareketlerden herhangi birinin yapılmasıyla tamamlanan suç türüdür.
SoruşturmaKanuna göre yetkili mercilerce suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evreyi ifade eder.
Kovuşturmaİddianamenin kabulüyle başlayıp, mahkeme tarafından verilen hükmün kesinleşmesine kadar geçen yargılama evresidir.
Geçitli SuçFailin daha ağır bir suçu işlemek için zorunlu olarak daha hafif bir suçun eylem alanından geçmek zorunda olduğu suç birleşmesi durumudur.
Soyut Tehlike SuçuHerhangi bir somut zarar veya tehlikenin doğması aranmaksızın, sadece kanunda yasaklanan eylemin yapılmasıyla kamu güvenliğinin tehlikeye düştüğü kabul edilen suçlardır.
UsulsüzlükVergi kanunlarının mecbur kıldığı şekil ve usul hükümlerine riayet edilmemiş olması durumunu ifade eden idari vergi kabahatidir.
KastSuçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesini ifade eden manevi unsurdur. Vergi kaçakçılığı suçları kasten işlenebilir.

Diğer Önemli Bilgiler

VUK Madde 339 Süre Sınırları

Tekerrürün uygulanabilmesi için cezanın kesinleştiği tarihi takip eden yılın başından itibaren vergi ziyaında 5 yıl, usulsüzlükte ise 2 yıl içinde yeni bir fiil işlenmelidir.

VUK Madde 340 Birleştirme Yasağı

Bu maddeye göre, idari nitelikteki vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları ile VUK 359'da yer alan adli cezalar içtima ve tekerrür hükümleri yönünden birleştirilemez.

TCK Madde 58/2-a Süre Sınırı

Önceki suçtan dolayı 5 yıldan fazla hapis cezası alınmışsa, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren 5 yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür hükümleri uygulanmaz.

TCK Madde 58/2-b Süre Sınırı

Önceki suçtan dolayı 5 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası alınmışsa, infazdan itibaren 3 yıl geçtikten sonra tekerrür hükümleri uygulanmaz.

VUK Madde 359 Hapis Cezası Üst Sınırları

Yanıltıcı belge düzenleme ve kullanmada hapis cezasının üst sınırı 3 yıl; sahte belge düzenleme, kullanma ve yetkisiz belge basmada ise üst sınır 5 yıldır.

TCK Madde 58/5 Yaş Sınırı

Suçun işlendiği sırada 18 yaşını doldurmamış olan küçükler hakkında, sonraki suçlarında tekerrür hükümlerinin uygulanması hukuken mümkün değildir.

İtalya Vergi Suçları Uygulaması

İtalyan hukukunda, aynı vergi dönemi içerisinde birden çok sahte fatura veya belge düzenlenmiş ya da kullanılmışsa, tüm bu eylemler tek bir suç olarak kabul edilir.

Danıştay 9. Dairesi'nin E:1992/5130 Kararı

20.10.1993 tarihli bu karara göre, vergi suçuna iştirak halinde hürriyeti bağlayıcı cezanın uygulanabilmesi için vergi kaybının (ziyaının) doğmuş olması şart değildir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin E:2003/14269 Kararı

20.12.2005 tarihli kararda, KDV yönünden aynı hesap dönemi içindeki sahte belge kullanma eylemlerinin tek bir zincirleme suç oluşturacağı kabul edilmiştir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun E:2002/11-28 Kararı

05.03.2002 tarihli kararda, aynı suç işleme kararının diğer bir yıla veya döneme uzanması durumunda zincirleme suç hükümlerinin uygulanabileceği belirtilmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • VUK 360'taki iştirak indiriminden yararlanabilmek için 'maddi menfaat elde etmemiş olmak' şarttır; sınavda bu ayrıntıya çok dikkat edilmelidir.
  • Vergi kabahatlerinde tekerrür süresi vergi ziyaında 5 yıl, genel usulsüzlükte 2 yıldır. Sürelerin başlangıcı kesinleşme tarihini takip eden yılın başıdır.
  • Özel usulsüzlük cezaları, kanunda açıkça belirtilmediği için VUK 339 kapsamındaki tekerrür artırımına tabi tutulamaz.
  • Sahte belge düzenlemede suç tarihi belgenin üzerindeki düzenleme tarihidir; kullanmada ise deftere kayıt tarihidir. Bu ayrım zamanaşımı sorularında kritiktir.
  • Vergi suçlarında (adli cezalarda) VUK'ta özel tekerrür hükmü yoktur; bu nedenle doğrudan TCK'nın 58. maddesindeki genel hükümler uygulanır.
  • Aynı takvim yılı içindeki sahte belge eylemleri zincirleme suç sayılırken, farklı takvim yıllarındaki eylemler her yıl için ayrı bağımsız suç oluşturur.