İnfografik
← Ünite 2
Vergi Ceza Hukuku

Ünite 2: Vergi Suçu ve Vergi Kabahati Ayrımı

1 Haziran 2005 Tarihli Ceza Reformu
5237 sayılı TCK, 5271 sayılı CMK, 5275 sayılı İnfaz Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu bu tarihte eş zamanlı yürürlüğe girerek vergi suç ve kabahatleri ayrımını netleştirmiştir.
Almanya'da İdari Ceza Hukukunun Doğuşu
Kabahatlerin suç olmaktan çıkarılmasına yönelik ilk sistematik hareketler 18. yüzyılın ikinci yarısından sonra Almanya'da başlamış ve modern idari ceza hukukunun temelini atmıştır.
1926 Tarihli Mülga 765 Sayılı TCK
1889 tarihli İtalyan Ceza Kanunu'ndan esinlenerek hazırlanan bu kanun döneminde kabahatler suçun bir alt türü olarak kabul ediliyordu ve ayrı bir kabahat kanunu bulunmuyordu.
Anayasa Mahkemesi'nin 'Haksızlık' Kararı
Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesindeki 'haksızlık' terimi yerine 'fiil' teriminin kullanılması gerektiği yönündeki başvuru, AYM tarafından E.2007/115 ve K.2009/80 sayılı kararla reddedilmiştir.

Anahtar Kavramlar

KabahatKanunun, karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlıktır. Toplum düzenini, genel ahlakı, sağlığı ve ekonomik işleyişi korumak amacıyla idari makamlarca cezalandırılan fiillerdir.
SuçKanunun doğrudan adli yaptırıma (hapis veya adli para cezası) bağladığı, haksızlık derecesi kabahatlere göre daha yüksek olan ve ceza mahkemelerince yargılanan fiillerdir.
Vergi ZiyaıMükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesidir.
Genel UsulsüzlükVergi kanunlarının şekil ve usule ilişkin genel kurallarına uyulmaması durumunda ortaya çıkan, önem derecesine göre birinci ve ikinci derece olarak ayrılan vergi kabahatidir.
Özel UsulsüzlükBelge düzeni, defter tutma esasları, muhasebe standartları ve vergi incelemesi gibi spesifik yükümlülüklerin ihlal edilmesi durumunda uygulanan idari yaptırıma tabi kabahat türüdür.
KastSuçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Vergi suçlarının oluşması için kural olarak kastın varlığı aranır.
TaksirDikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın öngörülebilir neticesinin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir. Kabahatlerde taksirle hareket edilmesi cezalandırma için yeterlidir.
Vergi MahremiyetiVergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurların, mükelleflerin şahıslarına ve muamelelerine dair edindikleri gizli bilgileri ifşa etmemeleri yükümlülüğüdür; ihlali vergi suçu teşkil eder.
Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı BelgeGerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte, bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belgedir.
Sahte BelgeGerçekte hiçbir hukuki veya fiili muamele olmadığı halde, varmış gibi düzenlenen veya aslına uygun olmayan şekilde uydurulan belgedir (naylon fatura).
DekriminalizasyonDaha önce ceza kanunlarında suç olarak düzenlenen bazı hafif nitelikli fiillerin, suç olmaktan çıkarılarak kabahat veya idari ihlal statüsüne dönüştürülmesi sürecidir.

Diğer Önemli Bilgiler

18 Aydan 3 Yıla Kadar Hapis Cezası Gerektiren Fiiller

Defter ve kayıtlarda hesap hilesi yapanlar, yanıltıcı belge düzenleyenler veya bunları kullananlar hakkında 18 aydan 3 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

3 Yıldan 5 Yıla Kadar Hapis Cezası Gerektiren Fiiller

Defter ve belgeleri yok edenler, sayfaları değiştirenler veya sahte belge (naylon fatura) düzenleyip kullananlar hakkında 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası uygulanır.

Yetkisiz Belge Basımının Cezası

Maliye Bakanlığı ile anlaşması olmadığı halde anlaşmalı matbaa gibi belge basanlar veya bunları bilerek kullananlar hakkında 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.

Tüzel Kişilerin Kabahat Sorumluluğu

Suçlarda cezaların şahsiliği gereği sadece gerçek kişiler cezalandırılabilirken, vergi kabahatlerinde idari para cezaları doğrudan şirket gibi tüzel kişilere de kesilebilir.

Sınavda Dikkat Et

  • 1 Haziran 2005 tarihine dikkat edin; bu tarih Türkiye'de suç ve kabahat ayrımının miladıdır ve sınavda kronoloji sorusu olarak gelebilir.
  • Hapis cezası sürelerini gruplayarak ezberleyin; 18 ay-3 yıl, 3 yıl-5 yıl ve 2 yıl-5 yıl ayrımı sınavda doğrudan eşleştirme sorusu olarak sorulmaktadır.
  • Kast ve taksir ayrımını unutmayın; suçlarda kast kural iken, kabahatlerde taksirin (ihmal/özensizlik) varlığı ceza kesilmesi için yeterlidir.
  • Tüzel kişilerin sorumluluğuna dikkat edin; suçlarda şahsilik ilkesi gereği şirketler cezalandırılamazken, kabahatlerde şirketlere idari para cezası kesilebilir.
  • Özel usulsüzlük türlerini iyi ayırt edin; belge düzeni, vergi levhası ve muhasebe standartları ihlalleri özel usulsüzlük kabahatidir.