Ünite 6: Vergi Suçları: Vergi Kaçakçılığı Suçu — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Vergi kaçakçılığı suçunun 1.1.1999 öncesi ve sonrasındaki hukuki niteliğini 'zarar suçu' ve 'tehlike suçu' kavramları çerçevesinde karşılaştırarak, bu değişimin temel amacını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
1.1.1999 öncesinde suçun oluşması için 'vergi ziyaı' (zarar) şartı aranırken, bu tarihten sonra vergi kaybı şartı kaldırılmış ve suç bir 'tehlike suçu' haline getirilmiştir. Bu değişimin temel amacı, fiillerin vergi kaybına yol açıp açmadığına bakılmaksızın kolayca adli yargıya intikalini sağlamak ve hürriyeti bağlayıcı cezalarla caydırıcılığı artırmaktır.
Alıştırma 2myders hazırladı
VUK'un 359. maddesinde yer alan 'muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge' ile 'sahte belge' (naylon fatura) kavramları arasındaki farkı tanımlayarak her birine birer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge gerçek bir muameleye dayanmakla birlikte miktar veya mahiyet yönünden gerçeğe aykırı olan belgedir (örneğin 10 liralık alımı 100 lira göstermek); sahte belge ise gerçek bir durum olmadığı halde varmış gibi düzenlenen belgedir (örneğin hiç yapılmayan bir işlem için fatura düzenlemek).
Alıştırma 3myders hazırladı
Vergi kaçakçılığı suçunun maddi unsurlarından biri olan 'hareket' unsuru açısından, VUK 359'da yer alan eylemlerin icrai veya ihmali niteliğini analiz ediniz ve istisnai durumu belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Vergi kaçakçılığı suçu, seçimlik hareketli bir suç olup genel olarak icrai (aktif bir davranışla) hareketlerle işlenir. Bu durumun tek istisnası, defter ve belgeleri yetkililere ibraz etmeyerek gerçekleştirilen 'gizleme' fiilidir ki bu eylem ihmali bir nitelik taşır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir mükellefin ticari faaliyetleri sırasında sahte faturayı bilmeden ve iyi niyetle kullanması durumunda, ceza sorumluluğunun doğup doğmayacağını suçun manevi unsuru (kast) açısından tartışınız.
Yanıt / ipucu
Ceza hukukunun şahsiyet ve kusur sorumluluğu ilkeleri gereği vergi kaçakçılığı suçu ancak kasten işlenebilir. Sahte faturayı bilmeden, ticari hayatın olağan akışı içinde kullanan bir mükellefin kastı bulunmadığı için hapis cezası ile cezalandırılması mümkün değildir.
Alıştırma 5myders hazırladı
VUK'un 359. maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerinde düzenlenen seçimlik hareketleri ve bu bentler için öngörülen hapis cezası sürelerini karşılaştıran bir tablo taslağı hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
(a) bendi: Hesap hileleri, çift defter, tahrifat, gizleme, yanıltıcı belge için 18 aydan 3 yıla kadar; (b) bendi: Defter/belge yok etme, yaprak yırtma, sahte belge düzenleme/kullanma için 3 yıldan 5 yıla kadar; (c) bendi: Anlaşmasız belge basma/kullanma için 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
