Vergi suçları, devlet ile birey arasındaki kamu hukuku ilişkisinden doğan vergi ödevinin kanunlarla belirlenen emir ve yasaklarına aykırı şekilde ifa edilmesiyle ortaya çıkar. Devletin egemenlik gücüne dayanarak kullandığı vergilendirme yetkisi ile suç işleyenleri cezalandırma yetkisi, bireyi devlet karşısında dikey bir ilişki içerisine sokmaktadır. Bu dikey ilişkide sınırların anayasal düzeyde belirlenmesi, hukuk devleti ilkesinin ve kişilerin temel haklarının korunmasının en büyük güvencesidir. 1982 Anayasası'nın 73. maddesi, 'vergi ödevi' başlığı altında siyasi hak ve ödevler arasında düzenlenmiştir. Bu maddeye göre herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı maliye politikasının sosyal amacı olarak belirlenmiş; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin ancak kanunla konulacağı, değiştirileceği veya kaldırılacağı hükme bağlanmıştır. Bu düzenleme, vergi idaresinin keyfi ve takdiri uygulamalarını önleyerek yükümlülere hukuksal güven vermeyi amaçlar. Anayasa'nın 73. maddesinde vergi suçları ve cezaları konusunda özel bir hüküm yer almamaktadır. Suç ve cezaların temel ilkeleri Anayasa'nın 38. maddesinde genel olarak düzenlendiğinden, vergi suç ve cezalarının anayasal dayanağı da esasen 38. maddedir. Anayasa Mahkemesi, vergi cezalarına ilişkin düzenlemeleri incelerken 73. maddeyi ikincil bir değerlendirme ölçütü olarak kullanmakta, öncelikli denetimini ise suç ve cezaların yasallığı çerçevesinde yapmaktadır. Ancak mahkemenin bazı kararlarında normun ceza normu mu yoksa vergilendirme normu mu olduğunu tespit etmekte zorlandığı ve iki maddeyi birbiriyle ilişkilendirdiği görülmektedir. Vergi kaçakçılığı dahil hürriyeti bağlayıcı vergi suçlarına yönelik anayasal denetimlerin temel hareket noktası Anayasa'nın 38. maddesidir. Bu madde, suç ve cezalara ilişkin evrensel ve ortak ilkeleri düzenleyen tek anayasal hükümdür. Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi, ceza sorumluluğunun şahsiliği, suçsuzluk karinesi ve hukuka aykırı delil elde etme yasağı gibi temel ceza hukuku güvenceleri bu maddede yer alır. Anayasa Mahkemesi, yasa koyucunun kamu düzenini ihlal derecesi, suçların niteliği ve cezaların caydırıcılığı gibi kriterleri gözeterek hangi eylemlerin suç sayılacağını ve bunlara ne tür cezalar verileceğini belirleme konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu kabul etmektedir. Bu bağlamda, vergi ödevinin zamanında ve eksiksiz yerine getirilmesini sağlamak amacıyla hürriyeti bağlayıcı cezaların yanı sıra idari veya adli para cezalarının öngörülmesini anayasaya uygun bulmaktadır. Anayasa Mahkemesi'nin vergi kaçakçılığı suçunu değerlendirirken 'sırf vergi kaybı' veya 'ekonomik menfaat' odaklı bir yaklaşım sergilemesi doktrinde eleştirilmektedir. Çünkü vergi kaçakçılığı suçu açısından kamu güveninin ihlal edilmiş olması yeterlidir ve vergi ziyaının (kaybının) gerçekleşmesi suçun oluşumu için her zaman zorunlu bir unsur değildir. Mahkemenin vergi suçlarını vergi toplama amacı ile ilişkilendirme çabası, bazen Anayasa'nın 38. maddesindeki güvencelerin geri planda kalmasına yol açabilmektedir. Türk vergi sistemi genel olarak beyan esasına dayanmaktadır. Beyan esasında, mükellefin bildirdiği matrah üzerinden vergi tarh ve tahakkuk ettirilir. Bu sistemin sağlıklı işleyebilmesi, beyan edilen bilgilerin yasal defterlere doğru aktarılmasına ve bu kayıtların geçerli belgelere dayandırılmasına bağlıdır. Vergi Usul Kanunu (VUK), belge kavramını doğrudan tanımlamak yerine, 227. maddesinde 'ispat edici kağıtlar' başlığı altında kayıtların tevsik (belgelendirme) mecburiyetini düzenlemiştir. Bir yazının vergi hukuku ve genel hukuk açısından 'belge' niteliği kazanabilmesi için belirli şartları taşıması gerekir. Bu şartlar; yazılı olması, düzenleyen kişinin belirli olması, hukuki bir olayı ispat etme (delil oluşturma) yeteneğinin bulunması ve hukuksal sonuç doğurmaya yönelik olmasıdır. Eğer bir kağıt, kanunun aradığı zorunlu şekil şartlarından yoksunsa ve tamamen geçersiz (batıl) ise, bu kağıt üzerinde belgede sahtecilik suçunun işlenmesi hukuken mümkün değildir. Uygulamada vergi kaçakçılığı suçlarının en önemli kısmını sahte belge (özellikle sahte fatura) düzenlenmesi ve kullanılması fiilleri oluşturmaktadır. Sahte belgeler, ekonomik gerçekliğe aykırı olarak hiç yapılmamış bir işlemi yapılmış gibi gösteren kağıtlardır. Devletin vergi kayıplarını önlemek ve piyasadaki güven ortamını korumak amacıyla, yasalara uygun bir belge düzeninin kurulması ve bu düzene aykırı sahtecilik fiillerinin cezalandırılması hayati önem taşımaktadır.