← Ünite 9
AB Medya ve Demokrasi

Ünite 9: Hafta Ders Notu

26 Şubat 2002 Çerçeve Anlaşması
Türkiye'nin AB Topluluk Programlarından yararlanmasını sağlayan Çerçeve Anlaşma 26 Şubat 2002 tarihinde imzalanmıştır. Bu anlaşma, 1 Eylül 2002 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve Türkiye'nin katılım öncesi stratejisini güçlendirmiştir.
MEDIA I Bütçesi (1990-1995)
Avrupa Komisyonu, 1990-1995 dönemini kapsayan ilk MEDIA Programı için 200 milyon ECU (European Currency Unit) tutarında bütçe tahsis etmiştir. Bu bütçe, Avrupalı şirketlerin dünya pazarındaki payını artırmak için kullanılmıştır.
Beyoğlu Sineması'nın Açılışı (1989)
EURIMAGE bünyesindeki Avrupa Sinemalar Birliği'nin belirlediği yüksek standartlara uygun olarak Türkiye'de açılan ilk sinema salonu, 1989 yılında İstanbul'da faaliyete geçen Beyoğlu Sineması olmuştur.
Media Business School
Avrupa Birliği, görsel-işitsel alanda faaliyet gösteren profesyonellerin eğitimi ve sektörel projelerin geliştirilmesi amacıyla İspanya'nın başkenti Madrid'de 'Media Business School' adıyla bir eğitim merkezi kurmuştur.

Anahtar Kavramlar

MEDIA I1991-1995 yılları arasında uygulanan, Avrupa yapımı programların dağıtımını sağlamayı ve küçük/orta ölçekli yapımcıları desteklemeyi amaçlayan ilk AB medya destek programıdır. Avrupa Komisyonu bu ilk program için 200 milyon ECU bütçe tahsis etmiştir.
MEDIA II1996-2000 yılları arasında uygulanan, öncelikli olarak profesyonellerin eğitimi ile görsel-işitsel yapımların üretimi ve dağıtımı süreçlerine odaklanan ikinci nesil AB programıdır. Bu dönemde senaryo yazımı ve yeni teknolojilerin kullanımı gibi alanlarda eğitimler düzenlenmiştir.
MEDIA Plus2001-2006 yılları arasında yürütülen, Avrupa görsel-işitsel sektörünün küresel pazardaki rekabet gücünü artırmayı ve yapısal eksiklikleri gidermeyi hedefleyen programdır. Program temelde MEDIA Eğitim ile MEDIA Gelişim, Dağıtım ve Tanıtım olmak üzere iki ana faaliyet alanına sahiptir.
MEDIA EğitimMEDIA Plus programı kapsamında, görsel-işitsel sektör çalışanlarına sürekli mesleki eğitim sağlamak ve eğitim kurumları arasında ağlar kurmak amacıyla oluşturulan alt programdır. Senaristlerin eğitimi ve yeni teknolojilere yönelik uzmanlık kursları bu kapsamda desteklenir.
MEDIA GelişimBağımsız şirketlerin ve KOBİ'lerin sinema filmleri, televizyon oyunları, yaratıcı belgeseller ve çizgi filmler gibi yapım projelerini üretim öncesi aşamada destekleyen MEDIA Plus alt bileşenidir. Yeni teknolojilerden yararlanan yaratıcı projelerin geliştirilmesini teşvik eder.
MEDIA 2007Görsel-işitsel sektörü daha etkili desteklemek, eserlerin serbest dolaşımını kolaylaştırmak ve sektörün rekabet gücünü artırmak amacıyla oluşturulan, genişletilmiş katılımlı MEDIA programıdır. AB üyesi, aday ve EFTA ülkelerinin katılımına açık olarak yürütülmüştür.
MEDIA Desk / MEDIA AntennaeMEDIA programlarının ulusal düzeyde tanıtımını yapan, proje sahiplerine başvuru desteği sunan ve AB Komisyonu ile yerel sektör arasında köprü görevi gören kurumsal bilgi ofisleridir. Üye ve katılımcı ülkelerde programın etkinliğini artırmak için çalışırlar.
EURIMAGEAvrupa sinemasını ABD egemenliğine karşı korumak ve Avrupalı yapımcıların ortak çalışmalarını desteklemek amacıyla kurulan, Türkiye'nin de üye olduğu sinema destek fonudur. Fon, sinema ve televizyon filmlerinin üye ülkeler arasında dağıtımını ve ortak yapımını teşvik eder.
Sınır Tanımayan Televizyon YönergesiAvrupa Birliği genelinde televizyon yayınlarının serbest dolaşımını sağlamak amacıyla teknik standartları, reklam kurallarını ve yayın kotalarını uyumlaştıran yasal düzenlemedir. İlk olarak 1989 yılında kabul edilmiş, gelişen dijital teknolojilere uyum sağlamak amacıyla 1997'de revize edilmiştir.
Avrupa Sınır Ötesi Televizyon SözleşmesiAvrupa Konseyi tarafından hazırlanan, ifade özgürlüğü, temel hakların korunması ve yayıncının sorumlulukları gibi ilkeleri düzenleyen uluslararası sözleşmedir. Türkiye bu sözleşmeyi 1992 yılında imzalayarak uluslararası yayıncılık standartlarına uyum sağlamayı taahhüt etmiştir.
Bölgesel ya da Azınlık Dilleri Avrupa Sözleşmesi5 Kasım 1992 tarihli, Avrupa'nın kültürel mirasını korumak amacıyla yok olma tehlikesi altındaki bölgesel ve azınlık dillerinin kullanımını ve bu dillerdeki sınır ötesi yayınların serbest dolaşımını güvence altına alan sözleşmedir. Demokratik çoğulculuğu ve kültürel zenginliği yaşatmayı hedefler.
Ulusal Azınlıkları Korumak için Çerçeve Konvansiyonu1995 yılında kabul edilen ve dokuzuncu paragrafında azınlıkların ifade özgürlüğü, medyaya erişim ve medya alanında girişim özgürlüklerini düzenleyen uluslararası insan hakları belgesidir. Taraf devletlere azınlıkların seslerini duyurabilmesi için gerekli ortamı sağlama sorumluluğu yükler.
EUREKA ProgramıMEDIA programlarının dışında kalan, yüksek tanımlı televizyon (HDTV) teknolojisi için pazar yaratmak, bu teknolojiyi yaygınlaştırmak ve sektörel altyapıyı beslemek amacıyla oluşturulmuş özel bir Avrupa teknoloji geliştirme programıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Sınırsız Televizyon Bildirisi (3 Ekim 1989)

12 Avrupa Topluluğu üyesi devletin dışişleri bakanları, 3 Ekim 1989 tarihinde Lüksemburg'da bir araya gelerek 'Sınırsız Televizyon Bildirisi'ni imzalamışlardır. Bu bildiri, ortak Avrupa yayın pazarının kurulmasında ilk resmi adımdır.

Türkiye'nin Sınırsız Televizyon Sözleşmesi'ni Onayı

Türkiye, Sınırsız Avrupa Televizyonu Sözleşmesi'ni 4 Kasım 1993 tarihli ve 3915 sayılı kanunla onaylamıştır. Sözleşme, 12 Aralık 1993 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak ülkemizde resmen yürürlüğe girmiştir.

Avrupa Sınır Ötesi Televizyon Sözleşmesi (1992)

Türkiye, ifade özgürlüğü, temel hakların korunması ve yayın standartlarını düzenleyen Avrupa Konseyi kaynaklı 'Avrupa Sınır Ötesi Televizyon Sözleşmesi'ni 1992 yılında imzalayarak taahhüt altına girmiştir.

Bölgesel ya da Azınlık Dilleri Avrupa Sözleşmesi

5 Kasım 1992 tarihinde imzaya açılan bu sözleşme, yok olmakta olan yerel dilleri korumayı amaçlar. Sözleşmenin ikinci maddesi, komşu ülkelerden aynı dillerde yapılan sınır ötesi yayınların engellenmeden doğrudan alımını garanti eder.

Radyo Televizyon Yayınlarının Dili Hakkındaki Yönetmelik

18 Aralık 2002 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan bu yönetmelik ile Türkiye'de farklı dil ve lehçelerde yayın yapma izni ve görevi yasal olarak Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'na (TRT) verilmiştir.

1997 Amerikan Medya Hakimiyeti Araştırması

1997 yılında yapılan bir araştırma, gelişmiş Avrupa ülkelerinin televizyon ekranlarındaki Amerikan yapımı içeriklerin ezici üstünlüğünü ortaya koymuş ve AB'nin korumacı medya politikalarını hızlandırmasına neden olmuştur.

Sınavda Dikkat Et

  • Türkiye'nin Topluluk Programlarına katılımını sağlayan Çerçeve Anlaşma'nın imza (26 Şubat 2002) ve yürürlük (1 Eylül 2002) tarihlerini karıştırmayın; sınavda yürürlük tarihi sorulabilir.
  • MEDIA I (1991-1995) ve MEDIA II (1996-2000) programlarının bütçe ve odak noktası farklarına dikkat edin; MEDIA II doğrudan profesyonel eğitime ve dağıtıma odaklanır.
  • EURIMAGE Fonu'nun temel amacının ABD sinema egemenliğine karşı Avrupa sinemasını korumak olduğunu ve Türkiye'nin de bu fona üye olduğunu unutmayın.
  • Sınırsız Avrupa Televizyonu Sözleşmesi'nde yer alan %50 Avrupa yayını kotası sınavda sayısal bir soru olarak karşınıza çıkabilir.
  • Türkiye'de farklı dillerde yayın iznini TRT'ye veren yönetmeliğin 18 Aralık 2002 tarihli olduğunu ve bu tarihin AB uyum süreciyle ilişkili olduğunu aklınızda tutun.