← Ünite 13
Dijital Video

Ünite 13: Türkiye’de Video Sanatı

Nil Yalter ve İlk Video
Nil Yalter'in 'Başsız Kadın ya da Göbek Dansı' (1974) adlı eseri, Türkiye'de video sanatının tarihsel başlangıcı kabul edilir. Eser, toplumsal cinsiyet eleştirisi içerir.
Kutluğ Ataman'ın Başarısı
2004 yılında Carnegie Ödülü'nü kazanmış ve Turner Ödülü'nde kısa listeye girmiştir. Eserleri MoMA ve Tate Modern gibi prestijli müzelerde yer alır.
Semiha B. Unplugged
Kutluğ Ataman'ın 1997 yapımı, Türkiye'nin ilk opera sanatçısı Semiha Berksoy'u konu alan yaklaşık 8 saat süren belgesel niteliğinde bir video çalışmasıdır.
Meydanın Belleği
Gülsün Karamustafa'nın 1930-1980 yılları arasındaki Taksim Meydanı görüntülerini içeren, askeri darbelerin toplumsal etkilerini sorgulayan çift ekranlı video kurulumudur.

Anahtar Kavramlar

Video SanatıGörüntü ve sesin teknolojik araçlarla birleştirilerek estetik bir ifade biçimi olarak sunulmasıdır. Türkiye'de 90'lı yıllardan itibaren kurumsallaşmaya başlamıştır.
MüzeleştirmeSanat eserlerinin arşivlenmesi, korunması ve sergilenmesi sürecidir. Marita Sturken, bu sürecin videonun meşruluğunu kurduğunu ancak aynı zamanda onu tecrit ettiğini savunur.
Kurumsal TarihSanat tarihinin belirli toplumsal yapılar ve kurumlar tarafından meşrulaştırılarak yazılmasıdır. Türkiye'de video sanatının başlangıcı da bu tür bir tarihselleştirme çabasıdır.
Kurgu ve GerçeklikKutluğ Ataman'ın eserlerinde sıkça işlediği, belgesel ile kurmaca arasındaki sınırın belirsizleştiği durumdur. 'Semiha B. Unplugged' bu duruma örnektir.
Sosyo-Politik SanatGülsün Karamustafa'nın eserlerinde olduğu gibi, toplumsal olayların, darbelerin ve göçlerin sanat aracılığıyla eleştirilmesidir.
Bedenin PolitikasıAli Kazma'nın 'Rezistans' serisinde işlediği, bedenin disipline edilmesi, kontrol edilmesi ve özgürleşmesi süreçlerini inceleyen kavramsal yaklaşımdır.
Parametrik Veri HeykelRefik Anadol'un kullandığı, verilerin makine zekasıyla görselleştirilerek mimari yüzeylere aktarıldığı dijital sanat yöntemidir.
Taşra SinemasıAhmet Uluçay örneğinde olduğu gibi, yerel mekanların ve köy yaşamının, merkeze bağımlı kalmadan evrensel bir estetikle anlatılmasıdır.
Video EnstalasyonuVideonun tek bir ekrandan ziyade, mekanın bir parçası olarak farklı ekranlar veya yansıtma biçimleriyle sunulduğu yerleştirme sanatıdır.
Dijital MimariRefik Anadol'un çalışmalarında görüldüğü üzere, mimari yapıların medya teknolojileriyle birleşerek yeni bir estetik ve işlevsellik kazanmasıdır.
Fluxus1960'larda televizyon sinyallerini bozarak video sanatı öncesi performanslar sergileyen, teknoloji ve televizyon karşıtı eğilimleri olan sanat akımıdır.
Kültürel BellekGülsün Karamustafa'nın 'Meydanın Belleği' eserinde olduğu gibi, toplumsal olayların ve tarihsel travmaların sanat aracılığıyla hatırlanmasıdır.
Ontolojik SinemaAhmet Uluçay'ın filmlerinde olduğu gibi, sinemanın varlık nedenini ve gerçeklikle kurduğu ilişkiyi sorgulayan derinlikli sinema anlayışıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Ali Kazma ve Venedik Bienali

Ali Kazma, 2013 Venedik Bienali Türkiye Pavyonu'nda 'Rezistans' adlı solo sergisiyle yer almıştır.

Haluk Akakçe ve Viva Vision

Akakçe, 2006 yılında Las Vegas'ta dünyanın en büyük LED ekranı olan Viva Vision'da 'Sky is the Limit' adlı devasa projesini gerçekleştirmiştir.

Refik Anadol'un Çalışma Alanı

Los Angeles'ta yaşayan sanatçı, UCLA'da öğretim görevlisi olarak çalışmakta ve mimari ile medya sanatlarını birleştiren veri heykeller üretmektedir.

Ahmet Uluçay'ın İlk Filmi

Uluçay, 1992 yılında gurbetçiden aldığı eski bir kamerayla 'Optik Düşler' adlı ilk filmini çekmiştir.

Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak

Ahmet Uluçay'ın kendi çocukluk anılarından esinlendiği, ulusal ve uluslararası festivallerde 40'a yakın ödül alan ilk uzun metrajlı filmidir.

Ahmet Uluçay'ın Vefatı

Kütahya doğumlu yönetmen, beynindeki tümör ve zatürre nedeniyle 30 Kasım 2009 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Nil Yalter'in 'Başsız Kadın ya da Göbek Dansı' eserinin 1974'te üretilip 2008'de Türkiye'de sergilendiğini unutmayın; bu tarih farkı Türkiye'deki kurumsal gecikmeyi simgeler.
  • Kutluğ Ataman'ın 'Semiha B. Unplugged' eserinin belgesel formunda olduğunu ve 8 saat sürdüğünü not edin; sınavda bu eserin süresi veya türü sorulabilir.
  • Gülsün Karamustafa'nın 'Meydanın Belleği' eserinin 1960 ve 1971 darbelerine odaklandığını ve Taksim Meydanı'nı merkeze aldığını iyi öğrenin.
  • Ali Kazma'nın 'Rezistans' serisinin bedeni bir eylem alanı olarak ele aldığını ve Venedik Bienali ile bağlantısını hatırlayın.
  • Refik Anadol'un 'veri heykel' ve 'dijital mimari' kavramlarıyla anıldığını, mimariyi bir tuvale dönüştürdüğünü unutmayın.
  • Ahmet Uluçay'ın 'Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak' filminin 40'a yakın ödül aldığını ve taşra sinemasındaki önemini vurgulayan kısımları tekrar edin.
  • Video sanatının başlangıcının teknolojik bir zorunluluktan ziyade, kurumsal bir tarih yazımı (müzeleştirme) olduğunu belirten Sturken'in görüşüne dikkat edin.