Ünite 2: Sosyal Bir Olgu Olarak Ahlak ve Ahlak Üzerine Çalışmalar — Örnekler

Antik Yunan'da Sofistler, ahlakın zamana, mekâna ve topluma göre değişebileceğini savunmuşlardır. Örneğin, bir Akdeniz liman kentinde ticari rekabet ve kurnazlık zekâ göstergesi kabul edilirken, aynı dönemde başka bir dağ topluluğunda bu davranışlar ahlaka aykırı bulunmuştur. Bu durum, Protagoras'ın 'her şeyin ölçüsü insandır' sözünün toplumsal hayattaki somut bir yansımasıdır.

Sokrates'e göre bir kişi bilgi sahibi değilse ondan erdemli bir davranış beklemek mümkün değildir. Bir gazetecinin meslek etiğine aykırı bir haberi, o kuralın varlığından haberdar olmadığı için değil bilerek ve isteyerek ihlal etmesi onun bilgisizliğinden kaynaklanır. Bilgi olmadan doğruya ulaşılamayacağı inancı, bireyin ahlaki eylemlerinde bilgilenme sürecini zorunlu kılar.

Toplumsal bir olgu olan ahlak her zaman yasal düzenlemelerde birebir yer almak zorunda değildir. Örneğin yakın akrabalarına bakmakla yasal olarak doğrudan yükümlü olmayan bir yetişkin, kanunen suç işlemese bile toplumun değer yargılarına göre vicdanen mahkûm edilebilir. Bu durum, ahlakın yaptırımının hukuki değil vicdani ve toplumsal olduğunun somut bir kanıtıdır.