SinemaHerhangi bir hareketi düzenli aralıklarla parçalara bölerek resimlerini belirleme ve bunları projeksiyon yardımıyla bir perdeye yansıtarak hareketi optik olarak yeniden oluşturma sanatıdır. 5846 sayılı Kanun'a göre sesli veya sessiz, birbiriyle ilişkili hareketli görüntüler dizisidir; örneğin Lumiere Kardeşlerin sinematograf ile yaptığı ilk gösterimler bu sanatın başlangıcıdır.
Büyülü Fener (Lanterne Magique)Sinemanın ilk dönemlerinde yeni ve farklı dünyalar sunduğu için ilk film gösterme cihazlarına verilen isimdir. İnsanlara henüz bilmedikleri hareketli ve büyüleyici görsel dünyaları tanıtan erken dönem optik aygıtlar arasında yer alır.
Ardışık Ağtabaka Görüntüsü (Retinal Persistence)İnsan gözünün ve beyninin, gözün ağtabakası üzerine düşen görsel uyaranı kaybolduktan kısa bir süre sonra da algılamaya devam etmesi fizyolojik olgusudur. Sinemanın temelindeki bu yanılsama sayesinde saniyede 24 kare hızla akan fotoğraflar kesintisiz bir hareket olarak algılanır.
Stüdyo SistemiSinemanın ilk çeyreğinden sonra üretimde ivme kazanan, formül haline getirilmiş olay örgüleri ve sterotiplerle film üretimini fabrika gibi standartlaştıran sistemdir. Örneğin Hollywood'un altın çağında Paramount, MGM ve Warner Brothers gibi stüdyolar bu sistemle seri film üretmiştir.
Kültür EndüstrisiKültürel ürünlerin endüstriyel yöntemlerle seri olarak üretilip kitlelere pazarlandığı ve ideolojinin aktarıldığı sistemi ifade eder. Theodor Adorno'ya göre sinema, resim, müzik ve edebiyatı bünyesinde barındırdığı için kültür endüstrisinin ana sektörüdür.
Pre-prodüksiyon (Ön Prodüksiyon)Bir filmin çekim öncesi hazırlık evresidir. Telif haklarının alınması, senaryonun yazılması, bütçelendirme, mekân seçimi ve oyuncu seçimi (casting) gibi faaliyetleri kapsar.
ProdüksiyonFilmin fiili çekim ve yapım aşamasını kapsayan evredir. Kamera, ışık, ses kayıt, mekân kullanımı ve özel efektlerin uygulandığı ana üretim dönemidir.
Post-prodüksiyonFilm çekimleri tamamlandıktan sonra yapılan son işlem aşamasıdır. Kurgu (montaj), müzik ekleme, altyazı, dublaj ve görsel efektlerin son hâline getirildiği süreçtir.
Değer Zinciri (Value Chain)Bir ürün veya hizmetin düşünsel gelişim noktasından başlayarak üretim, dağıtım ve nihai tüketiciye ulaşımına kadarki tüm operasyonel süreçleri açıklayan kavramdır. Sinemada senaryo fikrinden DVD satışına ve gösterime kadar tüm aşamaları kapsar.
Devletin İdeolojik Aygıtları (DİA)Louis Althusser'in teorisine göre iktidarın zor kullanmadan, ideoloji ve rıza üretimi yoluyla sürdürülmesini sağlayan kurumlar sistemidir. Sinema, kamufle edici sanatsal diliyle kitleleri ikna ettiği için kültürel DİA'lar arasında ele alınır.
Serbest Piyasa Sinema Modeli (Laissez Faire)Devletin üretime ve dağıtıma doğrudan yatırım yapmadığı, telif haklarını koruyup tekel sınırlamaları getirdiği pazar odaklı sinema üretim modelidir. Hollywood, Bollywood ve Hong Kong sinemaları bu modele örnek gösterilir.
Devletçi / Planlı Sinema Modeli (Dirigisme)Devletin eğitim, üretim ve sektörel yapılanmada aktif olarak rol oynadığı, hazdan önce ulusal ideolojinin gözetildiği sinema modelidir. Batı Avrupa sinemalarında ve bazı gelişmekte olan ülkelerde görülür.
Tür (Genre)Aralarında benzer, ortak özellikler bulunan ve belirli sinemasal uylaşımları kullanan filmlerin oluşturduğu gruplardır. Örneğin Western filmlerinde kovboylar ve atlar, korku filmlerinde ise yaratıklar ve karanlık mekânlar türün belirleyici unsurlarıdır.
İkonografiSinema türlerinin kendine has görsel öğeleri, mekânları, kostümleri ve araç-gereçleridir. Örneğin kovboy şapkası western filmlerinin, ışınlanma cihazları ise bilimkurgu filmlerinin ikonografik öğeleridir.
Kara Film (Film Noir)1940'lı yılların sonlarında Amerikan sinemasında ortaya çıkan, Fransız eleştirmenler tarafından tematik ve görsel ortak özelliklerine dayanarak adlandırılan tek film türüdür. İyimser olmayan, karanlık ve kötümser bir atmosfere sahiptir.
Klasik Dramatik YapıOlayların çizgisel bir akışla, tek bir karakterin gözünden ve net anlaşılır bir nedensellik bağıyla aktarıldığı anlatı biçimidir. Hollywood sineması ve ticari filmler ekseriyetle bu yapıyı tercih eder.
Epik YapıOlayların çizgisel olmadığı, izleyiciyi düşünmeye ve olaylar arasındaki bağlantıları kurmaya zorlayan karmaşık anlatı yapısıdır. Genellikle sanat ve deneysel filmlerde tercih edilir.
Ürün Yerleştirme (Product Placement)Filmlerde senaryo gereği veya arka planda gerçek ticari markalara, içeceklere, araçlara veya teknolojik aletlere yer verilerek bütçeye finansal girdi sağlanması yöntemidir. Hollywood yapımlarında ve günümüz Türk dizilerinde yaygın olarak kullanılır.
EurimagesAvrupa Konseyi bünyesinde ortak yapımları, dağıtımı ve sinemaların dijitalleştirilmesini desteklemek amacıyla kurulan Avrupa Sinema Destek Fonu'dur. Türkiye 1990 yılında bu fona dâhil olmuştur.
Kitle Fonlama (Crowdfunding)Bağımsız sinemacıların projelerine internet üzerindeki portallar (örn. Kickstarter, Fongogo) aracılığıyla bireylerden küçük bağışlar veya ürün karşılığı destekler toplayarak finansman sağlama yöntemidir.
Klasik Anlatı GeleneğiBiçime sadık kalmayı içeren, toplumsal uylaşımları ve estetik kalıpları tekrarlayan anlatı biçimidir. Abisel'e göre bu geleneğe bağlı tür filmleri estetik ve politik açıdan tutucu bir nitelik taşır.
Bağlantılı Hak SahibiEser sahibinin haklarına zarar vermemek kaydıyla komşu haklara sahip olan icracı sanatçılar, fonogram yapımcıları, radyo-televizyon kuruluşları ve filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcılarıdır.
Meslek BirliğiFikir ve sanat eseri sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin ortak çıkarlarını korumak, yasal haklarını takip etmek ve telif ücretlerini tahsil edip dağıtmak üzere 5846 sayılı Kanun'a göre kurulan özel hukuk tüzel kişiliğidir.
Yöndeşme (Convergence)Gelişen dijital teknolojiler ve yeni medya ile birlikte sinema endüstrisinin televizyon, reklam, oyun ve sosyal medya gibi diğer endüstriyel alanlarla aktif olarak bütünleşmesi ve etkileşim kurması sürecidir.
Ağızdan Ağıza Pazarlama (Word of Mouth)İzleyicilerin sosyal medya paylaşımları, yorumları ve tavsiyeleri aracılığıyla bir sinema filminin ek bir reklam bütçesine gerek kalmadan potansiyel kitleye ulaşmasını sağlayan organik tanıtım yöntemidir.
