Ünite 3: Söyleniş ve Yazılış Kuralları

Latin Alfabesi Yapısı

Latince toplam 25 harften oluşmaktadır. Türkçedeki 29 harften farklı olarak 'ı, ö, ü' sesleri Latincede bulunmaz. Bu durum tıbbi terimlerin okunuşunda temel bir farklılık yaratır.

Behçet Hastalığı

Hulisi Behçet tarafından tanımlanan ve literatüre geçen bir eponim terim örneğidir. Tıbbi terminolojide keşfedenin adıyla anılan hastalıklar grubundadır.

AIDS Kısaltması

Acquired Immune Deficiency Syndrome ifadesinin baş harflerinden oluşan bir akronimdir. Türkçede Kazanılmış İmmün Yetmezlik Sendromu olarak ifade edilir.

BT (Bilgisayarlı Görüntüleme)

X ışını kullanarak vücuttan kesitsel görüntü alan bir cihazdır. Akronim terimlere bir örnektir ve radyasyon içerir.

Anahtar Kavramlar

EponimBir hastalık, sendrom veya cerrahi alete onu keşfeden bilim insanının adının verilmesidir. Örnek: James Parkinson'dan gelen Parkinson Hastalığı.

HomonimYazılışları aynı ancak anlamları tamamen farklı olan terimlerdir. Örnek: Latincede 'os' kelimesinin hem ağız hem de kemik anlamında kullanılması.

AkronimBirden fazla kelimenin baş harflerinin birleştirilmesiyle oluşturulan yapay kısaltmalardır. Örnek: Elektrokardiografi yerine kullanılan EKG.

SinonimAynı kavramı ifade eden farklı terimlerdir. Örnek: Safra anlamında hem 'bilis' hem de 'chole' kelimelerinin kullanılması.

MetonimMecazi anlamda kullanılan terimlerdir. Örnek: Soğan anlamına gelen 'bulbus'un tıpta göz küresi için kullanılması.

Mitolojik TerimTıp terimlerine mitolojik kahramanların veya tanrıların isimlerinin verilmesidir. Örnek: Topuktaki aşil kirişi için kullanılan Tendo achillis.

Etnik TerimBelirli ulusların veya etnik grupların adını taşıyan terimlerdir. Örnek: Türk eyeri anlamına gelen Sella turcica.

Coğrafi TerimKıta, ülke veya bölge ismi içeren terimlerdir. Örnek: Malta humması anlamına gelen Febris melitensis.

Hayvan/Bitki Motifli TerimAnatomik yapıların hayvan veya bitki şekillerine benzetilmesiyle oluşan terimlerdir. Örnek: Köpek dişi anlamına gelen Dens caninus.

Latince Sesli HarflerLatincede bulunan 6 temel sesli harftir: a, e, i, o, u, y. 'y' harfi 'i' sesine yakın okunur.

C Harfi Kuralı (K)C harfi a, o, u veya sessiz harflerden önce gelirse 'k' okunur. Örnek: 'Cutis' kelimesinin 'Kutis' okunması.

C Harfi Kuralı (S)C harfi e, i, ae, oe, y harflerinden önce gelirse 's' okunur. Örnek: 'Cerebrum' kelimesinin 'Serebrum' okunması.

J Harfi KuralıJ harfi sesli bir harfin önüne gelirse 'y' olarak okunur. Örnek: 'Major' kelimesinin 'Mayor' okunması.

Ph Harfi KuralıPh harfleri yan yana geldiğinde 'f' sesiyle okunur. Örnek: 'Pharmacology' kelimesinin 'Farmakoloji' okunması.

Ch Harfi KuralıCh harfleri yan yana geldiğinde 'k' sesiyle okunur. Örnek: 'Cholera' kelimesinin 'Kolera' okunması.

Sch Harfi KuralıSch harfleri yan yana geldiğinde 'ş' sesiyle okunur. Örnek: 'Schizophrenia' kelimesinin 'Şizofreni' okunması.

Diğer Önemli Bilgiler

Sella Turcica

Türk eyeri anlamına gelen etnik bir terimdir. Kafatası tabanındaki bir kemik yapısını ifade etmek için kullanılır.

Caput Medusae

Mitolojik bir terimdir. Göbek çevresindeki damarların Medusa'nın yılan saçlarına benzetilmesiyle bu ismi almıştır.

Febris Melitensis

Coğrafi bir terimdir. Malta humması anlamına gelir ve hastalığın ilk tanımlandığı coğrafi bölgeye atıfta bulunur.

Cauda Equina

At kuyruğu anlamına gelen hayvan motifli bir terimdir. Omuriliğin alt kısmındaki sinir demetlerinin şekilsel benzerliği nedeniyle bu isimle anılır.

Tendo Achillis

Truva savaşçısı Aşil'den ismini alan mitolojik bir terimdir. Topuk bölgesindeki kiriş yapısını ifade eder.

Hordeolum

Arpacık anlamına gelen bitki motifli bir terimdir. Göz kapağındaki şişliğin arpa tanesine benzetilmesiyle isimlendirilmiştir.

GABA Örneği

γ (gama) amino bütirik asit ifadesinde olduğu gibi, Latince harfler biyokimya ve farmakolojide sembol olarak kullanılır.

Ötonazi

Kolay ve ağrısız ölüm anlamına gelen 'eu' (ö) kuralına dayalı bir terimdir. 'Eu' harfleri yan yana geldiğinde 'ö' sesiyle okunur.

Sınavda Dikkat Et

C harfinin okunuş kuralını mutlaka ezberleyin; 'a, o, u' ile 'k', 'e, i, ae, oe, y' ile 's' okunur.
Latincede 'ı, ö, ü' seslerinin olmadığını unutmayın; bu harflerle başlayan veya içeren terimler sınavda çeldirici olabilir.
Mitolojik, etnik ve coğrafi terimleri birbirine karıştırmayın; isimlerin kökenine (tanrı, ulus, yer) dikkat edin.
Akronim terimlerin (EKG, AIDS, BT gibi) genel kısaltmalar olduğunu ve tıbbi terimlerin yazımını kolaylaştırdığını hatırlayın.
Harf kombinasyonlarına (ph, ch, sch, th, rh) özel önem verin; bu kurallar sınavda doğrudan soru olarak gelebilir.
Eponim terimlerin 'kişi ismi' taşıdığını, Homonim terimlerin ise 'yazılışları aynı anlamları farklı' olduğunu ayırt edin.