Ünite 3: Sağlık İletişimi Kuramları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Sağlık iletişimi kampanyalarında kullanılan 'açıklayıcı teoriler' ile 'değişim teorileri' arasındaki temel farkları araştırarak, her iki gruba ünite özetinden birer örnek veriniz ve bu teorilerin kampanya hazırlık sürecindeki farklı rollerini karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Açıklayıcı teoriler (örneğin Sağlık İnancı Modeli) bir sağlık sorununun neden var olduğunu ve bireylerin neden belirli davranışları sergilediğini anlamaya çalışırken; değişim teorileri müdahalelerin nasıl tasarlanıp uygulanacağını gösterir. Kampanya hazırlığında açıklayıcı teoriler hedef kitlenin mevcut durumunu analiz etmek için, değişim teorileri ise eylem planı oluşturmak için kullanılır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Ünite özetinde yer alan 'bilgi ile davranış arasındaki boşluk' kavramını sigara içme örneği üzerinden değerlendirerek, sadece bilgi vermenin ötesine geçip kalıcı bir davranış değişikliği başlatmak için hangi aşamaların (karar, uygulama vb.) izlenmesi gerektiğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bilgi tek başına yeterli değildir; bireyin bilgiyi zihinsel olarak onaylaması, kendisi için yararlı olduğuna inanarak benimsemesi (karar), fiilen uygulaması ve son aşamada bu davranışı savunması gerekir. Bu dinamik süreci desteklemek için kampanyalarda sadece zararları anlatmak yerine, uygulama kolaylıkları ve motivasyonel destekler sunulmalıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Akla Dayalı Eylem Kuramı ile Planlanmış Davranış Teorisi'ni karşılaştırınız. Ajzen'in modele eklediği 'Algılanan Davranış Kontrolü' değişkeninin, bireyin tamamen kendi kontrolünde olmayan sağlık davranışlarını açıklamada neden kritik bir öneme sahip olduğunu tartışınız.
Yanıt / ipucu
Akla Dayalı Eylem Kuramı sadece bireyin tam kontrolündeki rasyonel davranışları açıklarken, Planlanmış Davranış Teorisi dışsal engelleri de hesaba katar. Algılanan Davranış Kontrolü, bireyin davranışı gerçekleştirmedeki zorluk veya kolaylık algısını (öz-etkililik benzeri) modele ekleyerek, kontrol dışı faktörlerin niyet üzerindeki etkisini açıklar.
Alıştırma 4myders hazırladı
Sağlık İnancı Modeli'nin dört temel kavramını (Duyarlılık, Ciddiyet, Yarar, Engel) kullanarak, gençlere yönelik bir 'düzenli fiziksel aktivite' kampanyası için her bir kavrama uygun birer mesaj stratejisi geliştiriniz.
Yanıt / ipucu
Duyarlılık için hareketsizliğin genç yaşta yaratacağı riskler, ciddiyet için kronik hastalıkların yaşam kalitesine etkisi, yarar için egzersizin enerji ve odaklanmaya katkısı vurgulanabilir. Engel için ise 'zaman yok' bahanesine karşı evde yapılabilecek 10 dakikalık pratik egzersizler önerilerek harekete geçme işaretleri sunulmalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Albert Bandura'nın Sosyal Bilişsel Teorisinde yer alan 'Karşılıklı Determinizm' modelini açıklayınız. Bu modeldeki üçlü etkileşimin (kişisel, çevresel ve davranışsal faktörler) sağlıklı beslenme alışkanlığı kazanma sürecinde nasıl çalıştığını örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Karşılıklı determinizm; kişisel inançlar, çevre ve davranışın birbirini sürekli etkilemesidir. Örneğin, sağlıklı beslenmeye karar veren bir bireyin (kişisel) evinde sağlıklı gıdalar bulundurması (çevresel), bu gıdaları tükettikçe kendini iyi hissedip (davranışsal) inancını ve çevresini daha da pekiştirmesini sağlar.
