Ünite 5: Toplumun Ruh Sağlığı Kapsamında Sağlık İletişimi

Freud'un Ruh Sağlığı Ölçütü

Sigmund Freud, bir bireyin ruhsal açıdan sağlıklı kabul edilebilmesi için iki temel insani eylemi yerine getirebilmesi gerektiğini savunmuştur: 'Çalışmak' ve 'Sevmek'. Bu iki unsur kişiyi yabancılaşmadan korur.

Ruhsal Bozukluklarda Risk Grupları

Toplumda ruhsal bozukluklar açısından en yüksek risk altında bulunan üç ana grup; yoksullar ve göçmenler, çocuk ve gençler ile travmatize olmuş kişilerden oluşmaktadır.

Bolu Toplum Ruh Sağlığı Merkezi

2008 yılında Türkiye'de ilk kez faaliyete geçen ve ülke genelindeki diğer merkezlere model olan Bolu TRSM, Bolu İzzet Baysal Ruh Sağlığı Hastanesine bağlı olarak 739 kayıtlı hastaya hizmet vermiştir.

Hayat Birlikte Güzel Etkinliği

9 Aralık 2016 tarihinde Ankara Numune TRSM üyeleri ve çalışanları tarafından Yenimahalle Belediyesi Dört Mevsim Tiyatro Salonunda drama, ritim gösterisi ve el sanatları sergisini içeren büyük bir etkinlik düzenlenmiştir.

Anahtar Kavramlar

Sağlıklı İnsanBedensel, ruhsal ve toplumsal olarak tam bir iyilik ve uyum halinde, bir bütün olarak sağlıklı olan insanı ifade eden kavramdır.

Toplumsal ÖfkeBireyin toplum hayatı içerisinde karşılaştığı herhangi bir olumsuz olay veya engellenme karşısında verdiği, yapıcı olmayan yanlış ve yıkıcı tepkilerdir.

NiyetlenmeSağlık davranışını geliştirme sürecinde, bireyin sağlık mesajının kendi gereksinimini karşıladığını benimsemesi ve uygulamaya karar vermesi aşamasıdır.

Retorik İletişimSözlü ya da sözsüz mesajlar yoluyla hedef kitlenin zihninde kaynak tarafından belirlenen anlamların oluşmasını amaçlayan kaynak merkezli iletişim sürecidir.

Sosyal İletişimKamusal yararı esas alan, bireyleri kendi sorumluluklarını alabilen özneler olarak konumlandırarak sağlık, çevre ve güvenlik konularında akılcı çözümler üreten iletişim biçimidir.

Kamusal İletişimDevletin veya kamu erklerinin kitle iletişimi araçlarını kullanarak toplum geneline yönelik gerçekleştirdiği yönlendirici ve bilgilendirici iletişim faaliyetleridir.

Simetrik İletişimKarşılıklılık, açıklık, hesap verebilirlik ve paylaşım ilkelerine dayanan, kaynak ile alıcı arasında eşit düzeyde diyalog ve uzlaşıyı hedefleyen iletişim modelidir.

YabancılaşmaBireyin normsuzluk, güçsüzlük, belirsizlik ve anlam kaybı yaşayarak topluma, işine ve kendisine karşı yabancı, çaresiz ve boşlukta hissetmesi durumudur.

Damgalanma (Stigmatizasyon)Ruhsal bozukluğu olan bireylerin toplum tarafından ön yargı, ayrımcılık, dışlanma ve eşitsizliğe maruz bırakılarak olumsuz etiketlerle nitelendirilmesidir.

Psikososyal DestekSosyal faktörler ile bireyin davranışları arasındaki ilişkiyi gözeterek, bireyin ruh sağlığını ve yaşam kalitesini artırmak amacıyla sunulan danışmanlık ve sosyal etkinlik hizmetleridir.

İç Görü KazanmaRuhsal rahatsızlığı olan hastaların kendi hastalık durumlarının, belirtilerinin ve tedavi ihtiyaçlarının farkına varması ve bunu kabullenmesi sürecidir.

Yeti YitimiRuhsal veya fiziksel bir hastalık nedeniyle bireyin toplumsal, mesleki ve günlük yaşam işlevlerini yerine getirme becerisinde meydana gelen kayıptır.

Toplum Temelli Ruh SağlığıRuhsal hastalığı olan bireylerin hastaneye yatırılmadan, kendi yaşadıkları sosyal çevrede, ailelerine yakın olarak tedavi, takip ve rehabilite edilmesini savunan yaklaşımdır.

Gezici (Mobil) EkipToplum Ruh Sağlığı Merkezlerinde görevli psikiyatrist, psikolog, hemşire ve sosyal çalışmacıdan oluşan, hastaları evlerinde ziyaret ederek takip eden ekiptir.

DiyalogHalkla ilişkilerde ve sosyal iletişimde fikir birliği sağlamak amacıyla gerçekleştirilen, açıklamalardan ve karşı açıklamalardan oluşan çift yönlü müzakere sürecidir.

SponsorlukKurumların sosyal sorumluluk kapsamında, belirli bir toplumsal sorunun çözümüne veya hedef kitleye yönelik maddi, ayni ya da hizmet desteği sağlaması faaliyetidir.

Bilgi AlmaSağlık davranışını geliştirme sürecinin ilk aşaması olup, mesajla karşılaşma, farkına varma, algılama, hatırlama ve mesajın anlamını kavrama adımlarını içerir.

OnaylamaSağlık mesajlarına tepki verme, mesajın içeriğini yakın çevreyle tartışma ve bu içeriğin başkaları tarafından da kabul gördüğünü düşünerek onaylama aşamasıdır.

Savunma (Danışmanlık)Sağlık davranışını geliştirmenin son aşaması olup, bireyin uyguladığı yeni davranışın yararını görerek bunu başkalarına önermesi ve savunması durumudur.

Diğer Önemli Bilgiler

Tatlı Çarşamba Etkinliği

Uşak Kamu Hastaneleri Birliğine bağlı Uşak Mehmet Atak TRSM'de, ruhsal hastalıkların tedavi edilebilir olduğunu vurgulamak ve damgalanmayla mücadele etmek amacıyla düzenlenen sosyal ve kurumsal kaynaşma etkinliğidir.

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Projeleri

Tıp Fakültesi kendi bünyesinde bir ders kapsamında 'Ev kazalarında ilk yardım', 'Psikiyatrik hastalıklara yönelik önyargıların azaltılması' ve 'Arkadaşının depresyonunu fark et' gibi sosyal sorumluluk projeleri yürütmüştür.

Cesaretin Var Mı? Kampanyası

11 Şubat 2015'te öldürülen Özgecan Aslan cinayetinin ardından Kemerburgaz Üniversitesi öğrencileri tarafından Beşiktaş Meydanı'nda erkeklerin eril kültüre karşı sevgilerini göstermeleri ve özür dilemeleri için kurulan platform etkinliğidir.

Kara Pazartesi Protestoları

Özgecan Aslan cinayetinin ardından feminist gruplar ve kadın hakları platformları öncülüğünde protestoların en yüksek seviyeye ulaştığı 16 Şubat 2015 tarihi toplumsal belleğe 'Kara Pazartesi' olarak geçmiştir.

Samsung Duyan Eller Projesi

İşitme engelli Muharrem'e engelsiz bir gün yaşatmak amacıyla hazırlanan, 7 milyon kişiye ulaşan viral reklam kampanyasıdır. Proje kapsamında işaret dili bilen çalışanlardan oluşan özel bir çağrı merkezi kurulmuştur.

IKEA Norveç 25 Metrekarelik Suriye Evi

17-31 Ekim 2016 tarihleri arasında 40 bin kişi tarafından ziyaret edilen ve Kızıl Haç iş birliğiyle yürütülen kampanya kapsamında, sığınmacıların yaşam koşullarına dikkat çekilerek 22 milyon Avro yardım toplanmıştır.

Aylan Bebek Trajedisi

Suriye'deki savaştan kaçarken Kanada'ya göçmenlik başvurusu reddedilen ve bedeni kıyıya vuran Aylan bebeğin fotoğrafı, tüm dünyada göçmenlerin insani yaşam koşulları sorununu çözmenin zorunluluğunu gözler önüne sermiştir.

Microsoft Windows 10 Dünya Lansmanı

23 Nisan 2016'da Kızılay iş birliğiyle Şanlıurfa Hilvan Cumhuriyet İlköğretim Okulu'nda Suriyeli ve Türk öğrencilere Çocuk Dostu Mobil Alanları ile bilgisayar öğrenme imkanı sunan 'Dünyanızı Yükseltin' kampanyasıdır.

Siemens ve AÇEV Yaz Okulu

Siemens, Anne Çocuk Eğitim Vakfı (AÇEV) iş birliğiyle Suriyeli göçmen ailelerin çocuklarına yönelik İstanbul Esenler'de 9 haftalık eğitici ve uyum sağlayıcı bir yaz okulu projesi gerçekleştirmiştir.

Türk Telekom ve Ericsson İş Birliği

2014 yılında Ericsson, Refugee United Platformu ve Türk Telekom ortaklığıyla göç sürecinde birbirini kaybeden ailelerin iletişim kurmasını sağlamak amacıyla kamplarda yaşayanlara 80 bin SMS gönderilmiştir.

Sınavda Dikkat Et

Retorik iletişimin dört temel hedefini (anlayış oluşturma, tutum geliştirme, tutum güçlendirme, tutum değiştirme) mutlaka ezberleyin; sınavda 'hangisi değildir' tarzında soru olarak çıkma ihtimali çok yüksektir.
Ruhsal bozukluklar için belirtilen üç ana risk grubunu (yoksullar/göçmenler, çocuk/gençler, travmatize olmuş kişiler) unutmayın; bu gruplar doğrudan bilgi sorusu olarak karşınıza gelebilir.
Sağlık davranışını geliştirme aşamalarının (Bilgi Alma, Onaylama, Niyetlenme, Uygulama, Savunma) sırasını ve hangi davranışın hangi aşamaya ait olduğunu iyi öğrenin; özellikle 'Niyetlenme' ve 'Savunma' aşamaları karıştırılmaktadır.
Türkiye'deki ilk ve model Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'nin 'Bolu'da kurulduğunu ve 2008 yılında faaliyete geçtiğini aklınızda tutun; bu somut bilgi sınavlarda sıkça tercih edilir.
Sosyal iletişim ile kamusal iletişim arasındaki farka dikkat edin; sosyal iletişimde 'kamusal yarar ve bireysel sorumluluk' esasken, kamusal iletişimde 'devletin yönlendirici iletişimi' ön plandadır.
Büyük markaların (Samsung, IKEA, Microsoft, Siemens, Türk Telekom) yürüttüğü sosyal sorumluluk projelerinin isimlerini ve hangi amaca hizmet ettiklerini birbiriyle eşleştirebilecek şekilde çalışın.