← Ünite 7
Sağlık İletişimi

Ünite 7: Sağlık İletişimi Kampanya Örnekleri Analizi

Avrupa Obezite Belgesi
2006 yılında çok sektörlü katılımla imzalanan bu belge, Türkiye Obezite ile Mücadele Programı'nın (2011-2014) yasal ve politik temelini oluşturmuştur.
Obezite Azaltma Hedefleri
Program kapsamında 2017 yılına kadar fazla kiloluluk prevalansının yetişkinlerde %5, çocuklarda %10 ve adolesanlarda %5 oranında azaltılması hedeflenmiştir.
Tuz Tüketimi Azaltma Hedefi
Gıda sanayii ile işbirliği stratejileri doğrultusunda, toplumun ortalama tuz/sodyum alımında %30'luk bir nispi azalma sağlanması amaçlanmıştır.
DHS Sigara Satış Etkisi
Dumansız Hava Sahası kampanyasının uygulanmaya başlamasından sonraki ilk 9 ayda Türkiye genelinde sigara satışlarında %20 azalma kaydedilmiştir.

Anahtar Kavramlar

Sosyal PazarlamaBireylerin ve toplumun iyiliği için belirli bir davranışı kabul ettirmek, değiştirmek veya reddettirmek amacıyla pazarlama ilkelerinin ve tekniklerinin kullanılması sürecidir. Sağlık iletişimi kampanyalarında sigarayı bırakma veya dengeli beslenme gibi davranışları teşvik etmek için sıklıkla kullanılır.
Obezite PrevalansıBelirli bir nüfusta, belirli bir zaman diliminde obezite hastalığına sahip olan bireylerin oranını ifade eden epidemiyolojik bir ölçüttür. Türkiye Obezite ile Mücadele Programı bu prevalansı düşürmeyi hedefler.
Avrupa Obezite ile Mücadele Belgesi2006 yılında çok sektörlü bir katılımla ortaya konulan ve üye ülkelerde obezite epidemisinin önlenmesine yönelik bilimsel ve politik kararlılık oluşturmayı amaçlayan uluslararası belgedir.
Savunuculuk StratejileriBelirli bir sosyal, politik veya sağlık konusunu desteklemek, karar vericileri etkilemek ve yasal/toplumsal dönüşüm sağlamak amacıyla yürütülen sistematik iletişim ve lobi faaliyetleridir.
Fiziksel Aktivite RehberiToplumda düzenli hareket etme alışkanlığını yaygınlaştırmak amacıyla hazırlanan, yaş gruplarına göre önerilen egzersiz türlerini ve sürelerini içeren resmi kılavuzdur.
Obezite ve Diyabet Sürekli GözlemeviObezite ve diyabet vakalarının sıklığını, risk faktörlerini ve uygulanan politikaların sonuçlarını sürekli olarak izlemek ve değerlendirmek amacıyla kurulması planlanan merkezdir.
Dumansız Hava Sahası (DHS)Pasif etkilenimi önlemek amacıyla kapalı alanlarda tütün ve tütün ürünlerinin kullanımının yasaklandığı, bireylerin temiz hava soluma hakkını koruyan yasal ve toplumsal alandır.
Pasif İçicilikTütün ürünü kullanmayan bireylerin, başkalarının içtiği sigara, puro veya nargile gibi ürünlerden havaya yayılan dumanı istemsiz olarak soluması durumudur.
Zorunlu Yayın SüresiRTÜK mevzuatı gereğince televizyon ve radyo kanallarının, toplumu bilgilendirici kamu spotları ve sağlık mesajları için ayırmakla yükümlü olduğu yasal yayın süresidir.
Asılsız İhbar112 Acil Çağrı Hattı gibi acil durum hatlarının, hayati tehlike içeren gerçek bir vaka olmadığı halde gereksiz yere aranarak meşgul edilmesi durumudur.
Kabahatler KanunuToplum düzenini, genel ahlakı ve kamu sağlığını korumak amacıyla işlenen hafif ihlallere (örneğin 112'yi asılsız aramak) idari para cezası verilmesini düzenleyen kanundur.
Fermuar YöntemiTrafikte ilerleyen araçların, arkadan gelen ambulansa yol vermek amacıyla sağa ve sola yanaşarak ortada boş bir şerit oluşturması esasına dayanan güvenli yol verme yöntemidir.
Minik 112 Uygulamasıİlk ve ortaöğretim seviyesindeki öğrencilere 112 Acil Sağlık Hizmetlerinin önemini, çalışma şeklini ve doğru arama yöntemlerini öğretmeyi amaçlayan okul tanıtım projesidir.
Genetiği Değiştirilmiş Organizma (GDO)Modern biyoteknolojik yöntemlerle genetik yapısı doğal yollarla elde edilemeyecek şekilde değiştirilmiş olan bitki, hayvan veya mikroorganizmalardır.
Cartagena Biyogüvenlik ProtokolüGDO'ların insan sağlığı ve biyolojik çeşitlilik üzerindeki olası risklerini yönetmek amacıyla Türkiye'nin de 2003 yılında imzaladığı uluslararası çevre ve güvenlik anlaşmasıdır.
GDO'ya Hayır PlatformuAralarında Ziraat Mühendisleri Odası ve Tabipler Birliği'nin de bulunduğu 70'ten fazla sivil toplum kuruluşunun GDO'lu ürünlerin yasaklanması için kurduğu koalisyondur.
Yemezler KampanyasıGreenpeace tarafından Türkiye'de GDO'lu yemlerin ve gıdaların ithalatını, kullanımını engellemek ve kamuoyunu bilinçlendirmek amacıyla yürütülen başarılı savunuculuk kampanyasıdır.
Meme Kanseri Bilgilendirme HattıAVON ve Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu işbirliğiyle kurulan, kadınlara meme sağlığı ve erken teşhis konularında ücretsiz danışmanlık veren telefon hattıdır.
MamografiDüşük dozda röntgen ışını kullanılarak meme dokusunun filminin çekilmesi esasına dayanan ve meme kanserinin erken teşhisinde kullanılan en etkili görüntüleme yöntemidir.
Avon AndıKadınların meme kanserinde erken teşhisin önemini kavramaları ve düzenli kontrollerini yapacaklarına dair söz vermelerini içeren üç aşamalı taahhüt ve imza kampanyasıdır.
Apartheid RejimiGüney Afrika Cumhuriyeti'nde 1948-1994 yılları arasında uygulanan, beyaz olmayan halka karşı yasal olarak yürütülen ırk ayrımcılığı ve baskı sistemidir.
46664 KampanyasıNelson Mandela'nın hapishane numarasından esinlenerek HIV/AIDS mağdurlarına yardım etmek ve hastalık hakkında küresel farkındalık yaratmak amacıyla başlattığı kampanyadır.
Damgalanma (Stigmatizasyon)Belirli bir hastalığa (örneğin HIV/AIDS) sahip bireylerin toplum tarafından dışlanması, ötekileştirilmesi ve olumsuz sosyal yargılara maruz kalması durumudur.
46664 Büyükelçisi46664 Kampanyası'nı tüm dünyada tanıtmak, konserler ve etkinlikler aracılığıyla farkındalık ve fon toplamak için gönüllü çalışan dünyaca ünlü sanatçılardır.
Sosyal Sorumluluk KampanyasıBir kurumun ticari hedeflerinin ötesinde, toplumsal bir soruna (sağlık, eğitim, çevre vb.) dikkat çekmek ve çözüm üretmek amacıyla yürüttüğü geniş kapsamlı projelerdir.

Diğer Önemli Bilgiler

DHS Ekonomik Kazanç

Kampanyanın ilk 9 aylık döneminde elde edilen tahmini ekonomik kazancın ve sağlık harcamalarındaki tasarrufun 5 milyar dolar olduğu açıklanmıştır.

DHS Dijital Erişim

Kampanya sürecinde www.havanikoru.org web sitesi 5 ayda 152 bin tekil ziyaretçi almış, Facebook gruplarında ise 150 binden fazla üyeye ulaşılmıştır.

112 Çağrı İstatistikleri (2013)

2013 yılında 112 Acil Çağrı Hattı 115.456.427 kez aranmış, bu çağrıların %96.5'ine denk gelen 111.475.963 çağrı asılsız ihbar çıkmıştır.

112 Çağrı İstatistikleri (2014)

2014 yılında 112 hattına gelen 118.260.579 çağrının 113.866.695 adedi asılsız ihbar olarak kayıtlara geçmiş ve büyük işgücü kaybına yol açmıştır.

Asılsız İhbar Cezası

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'na göre 112'yi asılsız ihbarla meşgul edenlere valilikler tarafından 250 TL, tekerrürü halinde ise iki katı para cezası verilir.

GDO Karşıtı İmza Rekoru

Greenpeace ve Ziraat Mühendisleri Odası'nın yürüttüğü çalışmalarla, görüşlerin kamuoyuna açıldığı 21 günlük sürenin son 2 gününde 100.000 imza toplanmıştır.

GDO Kamuoyu Araştırması

Haziran 2012'de 42 ilde 4.860 denekle yapılan araştırmada Türk halkının %83'ünün GDO istemediği, %81.5'inin ise bu konuda ciddi endişe duyduğu saptanmıştır.

TGDF Başvurusunun Çekilmesi

Yemezler Kampanyası'nın başarısı sonucunda, 15 Ağustos 2012 tarihinde 29 adet gıda amaçlı GDO için yapılan ithalat başvurusu geri çekilmiştir.

AVON Türkiye Sağlık Yatırımı

AVON'la Sağlığa Yolculuk projesi kapsamında 1.200.000 TL'nin üzerinde fon toplanmış ve 23 ilde 6500'den fazla kadına ücretsiz mamografi yapılmıştır.

Nelson Mandela'nın Numarası

Mandela, Robben Adası hapishanesinde geçirdiği 27 yıl boyunca '46664' numarasıyla çağrılmış ve bu numarayı küresel HIV/AIDS kampanyasının adı yapmıştır.

Afrika HIV/AIDS Yetim Sayısı

Birleşmiş Milletler verilerine göre Afrika genelinde HIV/AIDS salgını nedeniyle anne veya babasını kaybederek öksüz kalan çocuk sayısı 11 milyonu aşmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Obezite programının 2017 yılı hedeflerindeki sayısal oranlara (çocuklarda %10, adolesanlarda %5 azaltma) dikkat edin, sınavlarda çeldirici olarak yüksek oranlar verilebilir.
  • Dumansız Hava Sahası kampanyasının ilk 9 ayındaki sigara satışlarındaki %20'lik azalma ve 5 milyar dolarlık tasarruf verisini mutlaka aklınızda tutun.
  • 112 asılsız ihbar cezalarının Kabahatler Kanunu'na dayandığını ve ceza miktarının 250 TL (tekerrürde iki katı) olduğunu unutmayın.
  • Yemezler Kampanyası'nın başarısının 29 adet gıda amaçlı GDO ithalat başvurusunun geri çekilmesiyle sonuçlandığını ve tarihin 15 Ağustos 2012 olduğunu bilin.
  • AVON kampanyasındaki 'Pembe Kurdele' sembolü ve Türkiye'de bir ilk olan 'Meme Kanseri Bilgilendirme Hattı' kavramları doğrudan eşleştirme sorularında çıkabilir.
  • 46664 Kampanyası'ndaki rakamın Nelson Mandela'nın hapishane numarası olduğunu ve kampanyanın HIV/AIDS ile mücadeleyi hedeflediğini unutmayın.