← Ünite 8
Sağlık İletişimi

Ünite 8: Sağlık İletişimi ile İlgili Diğer Konular

1964 Nüfus Planlaması Yasası
Türkiye'de çağdaş anlamda yapılan ilk halkla ilişkiler çalışmasıdır. 1964'te yürürlüğe giren Nüfus Planlaması yasasını halka tanıtmak ve planlı çocuk fikrini benimsetmek amacıyla Tanıtma ve Halk Eğitimi Şubesi kurulmuştur.
2004 Üreme Sağlığı Projesi
Sağlık Bakanlığı tarafından eczacıların desteğiyle yürütülen sosyal pazarlama projesidir. Proje kapsamında yüz yüze eğitimler verilmiş ve 300.000 adet kondom ücretsiz dağıtılmak üzere sağlık ocaklarına gönderilmiştir.
2009 H1N1 Pandemisi Başlangıcı
A (H1N1) tipi virüsünün neden olduğu Domuz Gribi ilk olarak Mart 2009'da Meksika ve ABD'de görülmüştür. Dünya Sağlık Örgütü ise 11 Haziran 2009 tarihinde küresel salgının (pandemi) başladığını resmen ilan etmiştir.
Türkiye'de İlk H1N1 Vakası ve Eylem Planı
H1N1 virüsü Türkiye'de ilk kez 26 Nisan 2009 tarihinde tespit edilmiştir. Sağlık Bakanlığı, bir gün sonra 27 Nisan 2009'da Pandemik İnfluenza Ulusal Faaliyet Planı çerçevesinde gerekli önlemleri aldığını duyurmuştur.

Anahtar Kavramlar

Halkla İlişkilerKuruluşun iç ve dış müşteri gruplarıyla karşılıklı olarak sağlıklı, doğru ve güvenilir ilişkiler kurmak, kamuoyunda olumlu izlenimler yaratmak amacıyla yapılan programlı ve sürekli iletişim çabalarıdır.
Sosyal PazarlamaBireylerin ve toplumun refahını geliştirmek amacıyla, hedef kitlelerin gönüllü davranışlarını etkilemeye çalışan programların tasarlanmasına ticari pazarlama teknolojilerinin uyarlanmasıdır.
Medya OkuryazarlığıÇeşitli bağlamlarda yazılı, görsel ve işitsel medyadaki iletilere erişme, bunları analitik süzgeçten geçirerek değerlendirme ve bizzat ileti üretebilme kapasitesidir.
Medyada SavunuculukMedyanın sosyal ve kamu politikası inisiyatiflerini geliştirmek üzere stratejik kullanımı ile kamunun kendi sağlığına yönelik politikaların oluşturulmasına katılımını sağlamayı amaçlayan yöntemdir.
Basın Ajansı ModeliGrunig ve Hunt'ın ilk modeli olup, propagandaya dayanan, dürüstlüğün her zaman aranmadığı ve kuruluştan hedef kitleye doğru tek yönlü iletişimi içeren halkla ilişkiler yaklaşımıdır.
Kamuyu Bilgilendirme ModeliIvy Lee öncülüğünde geliştirilen, temel amacı doğru ve gerçek bilgilerin basın aracılığıyla tek yönlü olarak kamuoyuna ve tüm topluma yayılması olan modeldir.
İki Yönlü Asimetrik ModelBilimsel ikna yöntemini kullanan, iletişimin çift yönlü olduğu ancak kuruluşun kendi politikasını değiştirmeyip geri bildirimi sadece ikna gücünü artırmak için kullandığı modeldir.
İki Yönlü Simetrik ModelKarşılıklı anlayış ve taraflar arasında dengenin oluşturulmasını esas alan, geri bildirimin en etkin ve eşit şekilde kullanıldığı çağdaş halkla ilişkiler modelidir.
Eğitici KampanyalarToplumun belirli bir sağlık konusu veya risk faktörü üzerinde bilgi sahibi edilmesini ve farkındalığının artırılmasını amaçlayan sosyal pazarlama kampanyası türüdür.
Eylem Kampanyalarıİnsanları belirli bir toplumsal veya sağlık odaklı faaliyete doğrudan katılmaya ve harekete geçmeye yönlendiren kampanyalardır; Kızılay'ın kan bağışı çağrıları buna örnektir.
Davranış KampanyalarıHedef kitlenin sigarayı bırakma veya emniyet kemeri takma gibi belirli bir somut davranışı benimsemesini ve bunu hayatında uygulamasını amaçlayan kampanyalardır.
Değer Yönlü KampanyalarToplumda kökleşmiş olan yanlış inançları, ön yargıları ve tutumları değiştirerek yerine yeni ve doğru değer yargıları inşa etmeyi amaçlayan kampanyalardır.
Kurumsal İtibarMüşterilerin, çalışanların ve genel kamuoyunun bir kurum hakkındaki iyi-kötü veya güçlü-zayıf gibi duygusal ve değerlendirici tepkilerinin bütünüdür.
Risk İletişimiSağlık tehditleri, salgınlar veya acil durumlar gibi riskli süreçlerde hedef kitleyi doğru bilgilendirmek ve krizleri yönetmek amacıyla kullanılan stratejik iletişim yöntemidir.
Sağlık OkuryazarlığıBireylerin sağlıkla ilgili doğru enformasyona ulaşma, anlama ve bu bilgileri sağlıklı kararlar alabilmek için kullanabilme becerisidir.
Tanıma FonksiyonuHalkla ilişkiler birimlerinin, tanıtım stratejilerini belirlemeden önce iç ve dış hedef kitlelerin beklenti, şikayet ve sosyo-kültürel özelliklerini analiz etme sürecidir.
Tanıtma FonksiyonuHalkla ilişkiler birimlerinin, analiz edilen veriler doğrultusunda kurumsal imajı güçlendirmek ve toplumu bilgilendirmek amacıyla yürüttüğü kurumsal iletişim ve reklam faaliyetleridir.

Diğer Önemli Bilgiler

H1N1 Pandemisi Can Kaybı Verileri

Türkiye'deki pandemi sürecinde A (H1N1) gribine bağlı olarak 656 vatandaş hayatını kaybetmiştir. Hayatını kaybedenlerin yaklaşık üçte ikisini kronik hastalığı olanlar ile gebe veya lohusa kadınlar oluşturmuştur.

H1N1 Hastane Yatış İstatistikleri

Pandemi süresince Türkiye genelinde toplam 10.700 kişinin takip ve tedavileri hastanelerde yatırılarak gerçekleştirilmiştir. En çok etkilenen risk grupları ise 5 yaş altı çocuklar ile 65 yaş üstü kişiler olmuştur.

ABD Sağlık Sisteminde Kamuoyu Baskısı

Amerika Birleşik Devletleri'nde politikacılar sağlık sistemini yeniden şekillendirirken halkla ilişkiler kampanyalarının yönlendirdiği yoğun kamuoyu baskısını dikkate almak zorunda kalmışlardır.

AIDS Bilgi Kaynakları Araştırması (1983-1989)

1983-1989 yılları arasında yapılan bir araştırmaya göre, AIDS hastalığına dair medyadaki hikayelerin yüzde 90'ının genel tıp dergilerinden ve resmi tıbbi yayınlardan elde edildiği ortaya konmuştur.

Türkiye'de İlk AIDS Vakası (1985)

Türkiye'de ilk AIDS vakası 1985 yılında görülmüştür. Bu dönemde resmi otoritelerin sessiz kalması ve hastalığı damgalaması, halkla ilişkilerdeki Basın Ajansı ve Tanıtım Modeli özellikleriyle örtüşmektedir.

2003 Yılı HIV Teşhir Olayı

Türkiye'de 2003 yılında HIV virüsü taşıyan yabancı uyruklu bir kadının resmi otoritelerce medyada teşhir edilmesi ve HIV pozitif bir öğrencinin okuldan uzaklaştırılması, asimetrik modelden simetrik modele geçiş sancılarını göstermektedir.

Kızılay Kan Bağışı Kampanyaları

Sosyal pazarlamadaki 'Eylem Kampanyaları' kategorisine en net örnektir. İnsanları sadece bilgilendirmekle kalmayıp, onları doğrudan kan verme eylemini gerçekleştirmeleri için harekete geçirmeyi amaçlar.

Organ Bağışı Değer Kampanyaları

Türkiye'de organ bağışına yönelik 'dini yasak' veya 'müdahale edilmeme' gibi yanlış toplumsal inançları yıkmak amacıyla düzenlenen kampanyalar, sosyal pazarlamadaki Değer Yönlü Kampanyaların somut bir örneğidir.

Sınavda Dikkat Et

  • Halkla ilişkiler modellerinin kronolojik sırasına ve öncülerine dikkat edin; Ivy Lee'nin Kamuyu Bilgilendirme Modeli'nin öncüsü olduğunu unutmayın.
  • Sosyal pazarlamanın kurucuları Kotler ve Zaltman'dır; sınavda bu iki isim doğrudan eşleştirme sorusu olarak gelebilir.
  • Türkiye'deki ilk halkla ilişkiler çalışmasının 1964 Nüfus Planlaması Yasası ile başladığını mutlaka aklınızda tutun.
  • Sosyal pazarlama kampanya türlerinin (Eğitici, Eylem, Davranış, Değer) farklarını iyi öğrenin; özellikle Kızılay kan bağışı (Eylem) ve Organ Bağışı ön yargıları (Değer) örnekleri kritik sorulardır.
  • Hastanelerde halkla ilişkilerin iki temel fonksiyonu olan 'Tanıma' (analiz/şikayet toplama) ve 'Tanıtma' (reklam/basın bülteni) arasındaki ayrımı iyi yapın.
  • H1N1 Pandemisi verilerindeki 656 can kaybı ve 10.700 hastanede yatış istatistikleri sayısal soru olarak karşınıza çıkabilir.