Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Sağlık Yönetimi Lisans Programı » Sağlık İşletmelerinde Teknoloji Yönetimi
← Ünite 3
Sağlık İşletmelerinde Teknoloji Yönetimi

Ünite 3: Sağlık İşletmelerinde Entelektüel Sermaye ve

John Kenneth Galbraith (1969)
Entelektüel sermaye terimini literatürde ilk kez 1969 yılında kullanan dünyaca ünlü iktisatçıdır. Bu kullanım, kavramın akademik dünyada tartışılmaya başlanmasının ilk adımını oluşturmuştur.
Thomas Stewart ve Brainpower Makalesi (1991)
Haziran 1991 tarihinde Fortune dergisinde yayımlanan 'Brainpower' makalesi, entelektüel sermayenin organizasyonel düzeyde dünyada ilk kez geniş çapta gündeme gelmesini ve popülerleşmesini sağlamıştır.
Stewart'ın 1997 Tarihli Kitabı
'Entelektüel Sermaye: Örgütlerin Yeni Zenginliği' adıyla yayımlanan bu eser, entelektüel sermayeyi 'elde edilmiş kullanışlı bilgi' olarak tanımlayarak konuyu sistematik bir çerçeveye oturtmuştur.
Grafström ve Edvinsson Çalışması (1998)
Entelektüel sermayeyi insan perspektifinden geleceğin değerini yaratmaya yardımcı olan kazanılmış anlayışlar ve müşteri ilişkilerinin ekonomik değerleri toplamı olarak tanımlayan önemli bir kuramsal çalışmadır.

Anahtar Kavramlar

Bilgi EkonomisiKüreselleşme ve teknolojik gelişmelerle karakterize edilen, bilginin en temel üretim faktörü ve stratejik kaynak haline geldiği yeni ekonomik çağdır.
Entelektüel Sermayeİşletmeye piyasada rekabet avantajı sağlayan, çalışanların sahip olduğu bilgi, deneyim, kurumsal süreçler ve müşteri ilişkileri gibi bilançoda görünmeyen soyut varlıkların tümüdür.
Entelektüel Varlıkİşletmenin üzerinde sahiplik hakkı iddia edebileceği, kısmen maddi bir kimlik kazandırılmış veya tanımlanmış, değer yaratma potansiyeli olan işletmeye özgü bilgidir.
Entelektüel Mülkiyet VarlıklarıYasal koruma altında olan ve mülkiyet hakkı tescillenmiş patentler, telif hakları, ticari markalar, ticari sırlar ve know-how gibi bilgi varlıklarıdır.
Dengelenmiş Başarı Karnesi (Balanced Scorecard)Kurumların vizyon ve stratejilerini finansal, müşteri, iç süreçler ile öğrenme/büyüme boyutlarında somut operasyonel hedeflere dönüştüren stratejik yönetim modelidir.
Fiziksel Sermayeİşletmenin üretim faaliyetlerinde kullandığı fabrika binaları, makineler, teçhizatlar ve stoklar gibi somut ve maddi varlıkların bütünüdür.
Finansal Sermayeİşletmenin sahip olduğu nakit para, banka mevduatları, alacaklar, hisse senetleri ve tahviller gibi likit ve finansal nitelikteki varlıklardır.
Örtülü BilgiÇalışanların zihinlerinde, deneyimlerinde ve kişisel becerilerinde saklı olan, yazıya dökülmesi ve formalleştirilmesi zor olan kişisel bilgi türüdür.
Defter DeğeriBir işletmenin muhasebe kayıtlarında ve bilançosunda yer alan, varlıklarından borçlarının düşülmesiyle hesaplanan özkaynak değeridir.
Piyasa DeğeriBir işletmenin hisse senetlerinin finansal piyasalarda işlem gördüğü cari fiyat ile toplam hisse adedinin çarpılması sonucu ulaşılan toplam piyasa değeridir.
İnovasyon ve Öğrenme PerspektifiDengelenmiş Başarı Karnesi modelinde, işletmenin gelecekteki büyümesini, çalışan eğitimini ve teknolojik değişim yeteneğini ölçen boyuttur.

Diğer Önemli Bilgiler

3M ve Hewlett-Packard Örneği

Bu küresel teknoloji şirketleri, insan sermayesinin yenilikçilik yeteneğini ölçmek amacıyla yeni ürünlerin toplam satışlar içindeki payını takip eden öncü işletmeler arasında yer almaktadır.

Temel Entelektüel Sermaye Formülü

Entelektüel sermayenin en kısa ve kabul görmüş matematiksel ifadesi 'ES = Piyasa Değeri - Defter Değeri' şeklindedir. Bu formül, bilançoda görünmeyen soyut varlıkların finansal büyüklüğünü gösterir.

Kaplan ve Norton (1996)

Dengelenmiş Başarı Karnesi (Balanced Scorecard) modelini geliştiren araştırmacılardır. Geliştirdikleri model, işletmelerin sadece finansal değil, soyut varlıklarını da yönetmelerine imkan tanımıştır.

Skandia Değer Şeması ve Pusulası

Dengelenmiş Başarı Karnesi modeline benzer şekilde, işletmelerin entelektüel sermayesini ölçmek ve raporlamak için geliştirilmiş diğer popüler kurumsal modellerdir.

Sınavda Dikkat Et

  • Entelektüel sermayenin ilk kez 1969'da John Kenneth Galbraith tarafından kullanıldığını, ancak popülerleşmesini sağlayan makalenin Thomas Stewart'ın 1991 tarihli 'Brainpower' makalesi olduğunu unutmayın.
  • ES = Piyasa Değeri - Defter Değeri formülünü mutlaka ezberleyin; sınavlarda doğrudan hesaplama veya tanım sorusu olarak karşınıza çıkabilir.
  • Dengelenmiş Başarı Karnesi (Balanced Scorecard) modelinin dört perspektifini (Finansal, Müşteri, İç Süreçler, Öğrenme/Büyüme) ve her birinin hangi soruya odaklandığını iyi ayırt edin.
  • Örtülü bilginin (formal olmayan bilgi) patent gibi formal bilgilere kıyasla ölçülmesinin ve değerlenmesinin çok daha zor olduğunu aklınızda bulundurun.
  • Entelektüel sermayenin girdileri (bilgi, yetenek, kurumsal kültür) ile çıktılarını (piyasa değeri, yüksek performans) karıştırmamaya dikkat edin.