Ünite 8: Sağlık Hizmetleri ve Sağlık İstatistikleri

2016 Türkiye Nüfusu

Türkiye nüfusu 2016 yılı sonu itibarıyla 79.814.871 kişiye ulaşmıştır. Nüfusun %50,2'sini erkekler, %49,8'ini ise kadınlar oluşturmaktadır. Yıllık nüfus artışı 1 milyon 73 bin 818 kişi olarak kaydedilmiştir.

Büyükşehir Yasası ve Kentleşme

2012 yılında yapılan yerel yönetimler kanunu değişikliğiyle büyükşehirlerdeki köyler mahalle statüsüne geçirilmiştir. Bu düzenleme sonucu kentli nüfus oranı kâğıt üzerinde hızla artarak 2016'da %92,3'e yükselmiştir.

Evlilik Yaşı Farkı

2016 yılında ortalama ilk evlenme yaşı erkeklerde 27,1, kadınlarda 24 olmuştur. Yaş farkının en yüksek olduğu il 4,7 yaş ile Kars, en düşük olduğu il ise 2,4 yaş ile Karabük'tür.

En Yüksek Evlenme ve Boşanma İlleri

2016 yılında kaba evlenme hızının en yüksek olduğu il binde 10,19 ile Kilis olmuştur. Kaba boşanma hızının en yüksek olduğu il ise binde 2,63 ile İzmir olarak kayıtlara geçmiştir.

Anahtar Kavramlar

Demografik GöstergeNüfusun yapısı, durumu, yaş grupları, cinsiyet dağılımı, doğum, ölüm, evlenme ve boşanma gibi dinamiklerini sayısal verilerle açıklayan istatistiksel ölçütlerdir.

Ortanca YaşBir nüfusu oluşturan kişilerin yaşları küçükten büyüğe sıralandığında tam ortada kalan kişinin yaşıdır. Türkiye'de 2016 yılında ortanca yaş 31,4 olarak gerçekleşmiştir.

Kaba Evlenme HızıBelirli bir yıl içinde her 1.000 nüfus başına düşen evlenme sayısıdır. Türkiye'de 2016 yılı kaba evlenme hızı binde 7,5 olarak hesaplanmıştır.

Kaba Boşanma HızıBelirli bir yıl içinde her 1.000 nüfus başına düşen boşanma sayısıdır. Türkiye'de 2016 yılında bu oran binde 1,59 seviyesindedir.

Toplam Doğurganlık HızıBir kadının doğurgan olduğu dönem olan 15-49 yaş grubunda doğurabileceği ortalama çocuk sayısıdır. Türkiye'de 2016 yılında bu oran 2,10 çocuktur.

Adölesan Doğurganlık Hızı15-19 yaş grubundaki her 1.000 kadın başına düşen canlı doğum sayısıdır. Türkiye'de bu hız 2016 yılında binde 24'e gerilemiştir.

Kaba Doğum HızıBelirli bir yıl içinde her 1.000 nüfus başına düşen canlı doğum sayısıdır. Türkiye'de 2016 yılında kaba doğum hızı binde 16,5 olmuştur.

Kaba Ölüm HızıBelirli bir yıl içinde her 1.000 nüfus başına düşen ölüm sayısıdır. Türkiye'de bu oran 2016 yılında binde 5,3'e yükselmiştir.

Bebek Ölüm HızıBir yıl içinde gerçekleşen her 1.000 canlı doğum başına düşen bir yaşından küçük bebek ölümü sayısıdır. Türkiye'de 2016'da bu oran binde 10'dur.

Kaba İntihar HızıBelirli bir yıl içinde her 100.000 nüfus başına düşen ölümle sonuçlanan intihar sayısıdır. Türkiye'de 2016 yılında yüz binde 3,86'dır.

Anne Ölüm OranıGebelik, doğum veya doğum sonrasındaki 42 gün içinde anne olan kadınların her 100.000 canlı doğumdaki ölüm sayısıdır. Türkiye'de bu oran yüz binde 14,7'dir.

Doğuşta Beklenen Yaşam SüresiYeni doğan bir bireyin, mevcut yaşa özel ölüm hızlarına maruz kalması durumunda yaşaması beklenen ortalama yıl sayısıdır. Türkiye'de bu süre ortalama 78 yıldır.

Genel Sağlık Sigortası (GSS)Kişilerin ekonomik güçlerine bakılmaksızın, sağlık riskleri karşısında eşit, adil ve etkin bir şekilde sağlık hizmetlerinden yararlanmasını sağlayan güvence sistemidir.

Nitelikli Yatakİçinde tuvaleti, banyosu, televizyonu, telefonu ve hasta yatağı hareketli olan, en fazla iki hastanın kalabileceği modern standartlardaki hastane yataklarıdır.

Diş ÜnitiDiş hekimlerinin muayene ve tedavi işlemlerini gerçekleştirmek için kullandığı, koltuk ve teknik donanımlardan oluşan entegre tedavi ünitesidir.

Birinci Basamak Sağlık HizmetiHastaların sağlık sistemiyle ilk temas kurduğu, teşhis, tedavi ve koruyucu sağlık hizmetlerinin (Aile Sağlığı Merkezleri gibi) sunulduğu temel basamaktır.

İnsidansBelirli bir nüfusta, belirli bir zaman dilimi içinde yeni ortaya çıkan hastalık vakalarının sayısını veya oranını ifade eden epidemiyolojik ölçüttür.

Sezaryen Doğum OranıToplam canlı doğumlar içerisinde cerrahi müdahale (sezaryen) yoluyla gerçekleştirilen doğumların yüzdesidir. Türkiye'de bu oran %53'tür.

Sağlık OkuryazarlığıBireylerin sağlıkla ilgili bilgilere ulaşma, bunları anlama ve sağlığı koruyucu kararlar alabilme kapasitesini ifade eden beceriler bütünüdür.

Cari Sağlık HarcamasıYatırım harcamaları hariç olmak üzere, sağlık hizmetlerinin sunumu ve ilaç gibi tüketime yönelik yapılan yıllık operasyonel harcamaların toplamıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Doğumların Coğrafi Dağılımı

Türkiye'de 2016 yılında gerçekleşen canlı doğumların %18,3'ü İstanbul'da, %5,8'i Ankara'da, %4,8'i Şanlıurfa'da ve %4,2'si ise İzmir'de gerçekleşmiştir.

En Yüksek Doğurganlık Hızı

2016 yılında toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu il 4,33 çocuk ile Şanlıurfa'dır. En düşük doğurganlık hızına sahip il ise 1,46 çocuk ile Karabük olmuştur.

Bebek Ölümlerinin Kritik Dönemi

Ölen bebeklerin %64,8'i yaşamlarının ilk 30 günü (1 ay) içerisinde hayatını kaybetmektedir. Bebeklerin %13,6'sı ise doğduğu ilk gün yaşamını yitirmektedir.

Gençlerde Ölüm Sebepleri

2016 yılı verilerine göre 15-24 yaş grubundaki genç erkek ölümlerinin %57,3'ü, genç kadın ölümlerinin ise %31,8'i dışsal yaralanma ve zehirlenmeler nedeniyle gerçekleşmektedir.

Kanser Türlerinin Cinsiyet Dağılımı

Erkeklerde en sık görülen kanser türü sigara kullanımına bağlı olarak trakea, akciğer ve bronş kanseri iken; kadınlarda en sık görülen kanser türü meme kanseridir.

MR Görüntüleme Dünya Liderliği

Türkiye, 2015 yılında MR cihazı başına düşen yıllık 14.215 görüntüleme sayısı ile dünyada ilk sırada yer almaktadır. En yakın takipçisi 11.466 görüntüleme ile Macaristan'dır.

Yoğun Bakım Yatak Artışı

2002 yılında Türkiye genelinde sadece 2.214 olan yoğun bakım yatak sayısı, yapılan yatırımlarla 2015 yılında 31.525'e yükselerek yaklaşık 15 kat artış göstermiştir.

112 Acil İstasyon Başına Nüfus

2002 yılında acil yardım istasyonu başına düşen nüfus 137.231 kişi iken, 2015 yılında istasyon sayısı 2.323'e çıkarılarak istasyon başına düşen nüfus 33.896 kişiye düşürülmüştür.

Sezaryen Doğumda Rekor Oran

Türkiye'de 2015 yılında sezaryen doğum oranı %53'e ulaşmıştır. Bu oran, %17 olan dünya ortalamasının ve %25 olan Avrupa Birliği ortalamasının çok üzerindedir.

Sağlık Personeli Sayısı

2015 yılı itibarıyla Türkiye'deki toplam sağlık personeli sayısı 787.352'dir. Bu personelin 141.259'unu hekimler, 152.803'ünü ise hemşireler oluşturmaktadır.

Sınavda Dikkat Et

Nüfus ve Kentleşme: 2012 yılındaki yerel yönetimler kanun değişikliğinin kır/kent nüfus oranlarını kâğıt üzerinde nasıl değiştirdiğini unutmayın; bu sınavda yorum sorusu olarak gelebilir.
Boşanma İstatistikleri: Boşanmaların en yoğun gerçekleştiği dönemin evliliğin ilk 5 yılı (%39,1) olduğunu aklınızda tutun.
Doğurganlık Hızı: Türkiye'nin toplam doğurganlık hızının 2,10 olduğunu ve bunun nüfusun yenilenme sınırında bulunduğunu bilin.
Bebek Ölümleri: Bebek ölümlerinin en kritik döneminin ilk bir ay (%64,8) olduğunu ve ilk gün ölümlerinin payını unutmayın.
Sağlık Harcamaları ve Memnuniyet: Türkiye'nin kişi başı sağlık harcamasının (984$) düşük olmasına rağmen memnuniyet oranının (%72,3) çok yüksek olması arasındaki tezatlığa dikkat edin.
Sezaryen Oranı: Türkiye'deki sezaryen doğum oranının (%53) dünya ortalamasının (%17) çok üzerinde olduğunu mutlaka ezberleyin.
Sağlık Personeli Açığı: Türkiye'de toplam sağlık personeli sayısı artmasına rağmen, yüz bin kişiye düşen hekim ve hemşire sayısında OECD ülkeleri arasında son sıralarda yer aldığımızı unutmayın.