Ünite 5: Uygarlık Tarihi Nasıl Okunmalı? — Örnekler

Venedikli bir tüccar olan Marco, yıllardır Akdeniz üzerinden Doğu'dan gelen baharat ve ipekleri Avrupa pazarlarına taşıyıp satıyordu. Ancak 1453 yılında İstanbul'un Türkler tarafından fethiyle birlikte geleneksel ticaret yolları Osmanlı İmparatorluğu'nun tam hakimiyetine girdi ve Hristiyan tüccarlar bu sularda ticaret yapamaz hale geldi. Yaşanan bu ciddi ekonomik sıkışma, Marco ve diğer Avrupalı tüccarların Doğu'ya ulaşmak için yeni deniz aşırı yollar aramasına neden oldu.

Kristof Kolomb, okyanusu aşarak ulaştığı yeni coğrafyada hiç beklemediği insanlarla karşılaştı ve güncelerinde bu toplulukların uysal ve silahsız olduğunu vurguladı. Avrupalılar için 'Yeni Öteki' olarak adlandırılan bu keşfedilmiş coğrafyadaki halklar, güçlü merkezi devletlere sahip olmadıkları için çok hızlı bir şekilde sömürgeleştirildi. Bu durum, ilerleyen yüzyıllarda Batı'nın öne süreceği 'medeniyet götürme' söyleminin ilk somut örneğini oluşturdu.

İngiliz tüccar ve memur Arthur, Doğu ticaretinde mutlak bir üstünlük kurmak amacıyla Hindistan'a gittiğinde karşısında seyyar kabileler değil, köklü bir devlet geleneğine ve müreffeh şehirlere sahip bir medeniyet buldu. Mısır, Pers, İslam, Hint ve Çin gibi 'Geleneksel Öteki' konumundaki bu yapılar, yüksek direnme güçleri sayesinde Avrupalıların üzerlerinde hemen hakimiyet kurmasına izin vermedi. Arthur, bu coğrafyalarda kalıcı bir sömürge hakimiyetinin ancak uzun ve çetin mücadeleler sonucunda 19. yüzyılın sonlarına doğru mümkün olabildiğini bizzat yaşadı.