← Ünite 14
Sosyal Hizmet Etiği

Ünite 14: Kamu Etiği

5176 Sayılı Kanun
25.05.2004 tarihinde kabul edilen bu kanunla 'Kamu Görevlileri Etik Kurulu' kurulmuş ve Türk kamu yönetiminde etik ilkelerin kurumsallaşması yönünde en önemli yasal adım atılmıştır.
13.04.2005 Tarihli Yönetmelik
'Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik' bu tarihte yürürlüğe girerek kamu görevlilerinin uyması gereken detaylı etik davranış kodlarını belirlemiştir.
04.06.2005 Tarihli Başbakanlık Genelgesi
Başbakan ve bakanların uğurlanma ve karşılanmaları, seyahatler ve hediye uygulaması konularındaki sınırları ve kuralları netleştirmek amacıyla çıkarılan özel bir etik düzenlemedir.
3628 Sayılı Kanun
2004 öncesi mevzuatta yer alan, rüşvet ve yolsuzlukla mücadele etmek ve kamu görevlilerinin mal varlıklarını denetim altında tutmak amacıyla çıkarılmış olan Mal Bildiriminde Bulunulması Kanunu'dur.

Anahtar Kavramlar

Kamu EtiğiKamu yönetimi alanında görev yapan çalışanların doğru davranışlara ulaşmasını sağlamak amacıyla belirlenmiş olan, görev esnasında rehberlik eden ahlaki ilke ve standartlar bütünüdür.
Etik İkilemBirden fazla değerin veya seçeneğin aynı anda çatışması durumudur. Bu durumda bir değerin korunması diğerinin feda edilmesini veya göz ardı edilmesini gerektirir.
Çıkar ÇatışmasıKamu görevlilerinin görevlerini tarafsız ve objektif şekilde yerine getirmelerini etkileyen ya da etkiliyormuş gibi gözüken, kendilerine, yakınlarına veya ilişkide bulundukları kişilere sağlanan her türlü menfaat ve şahsi çıkar durumudur.
Halka Hizmet BilinciKamu görevlilerinin halka hizmet etmeyi her şeyin üstünde tutarak halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçları hızlı, etkin ve verimli şekilde karşılamayı amaçlayan hizmet odaklı yaklaşımıdır.
Hesap Verme SorumluluğuKamu görevlilerinin ve özellikle yöneticilerin, kamu hizmetlerini yürütürken aldıkları kararlar ve kullandıkları kaynaklar konusunda kamusal değerlendirme ve denetime her zaman açık olmaları durumudur.
Mal BildirimiKamu görevlilerinin kendilerine, eşlerine ve velayeti altındaki çocuklarına ait taşınır ve taşınmaz malları, alacak ve borçları hakkında yetkili makamlara yasal olarak beyanda bulunması işlemidir.
Takdir YetkisiMevzuatta genel ilkelerin belirtilip ayrıntıların düzenlenmediği durumlarda, kamu görevlisinin tarafsızlık, eşitlik ve adalet ilkelerine uygun olarak karar verme serbestisidir.
Re'sen İncelemeKamu Görevlileri Etik Kurulunun, herhangi bir şikayet veya başvuru olmasını beklemeden, etik ihlal iddiaları üzerine kendiliğinden harekete geçerek araştırma ve inceleme yapma yetkisidir.
Savurganlıktan KaçınmaKamu görevlilerinin kamu bina, taşıt, araç ve diğer kaynaklarını kullanırken israftan kaçınarak mesailerini ve imkanlarını etkin, verimli ve tutumlu bir şekilde yönetmeleridir.
Codes of Conductİş dünyasında ve kamu yönetiminde çalışanların uymakla yükümlü olduğu, davranış sınırlarını ve ahlaki sorumlulukları belirleyen yazılı iş ahlakı ilkeleridir.

Diğer Önemli Bilgiler

2531 Sayılı Kanun

Kamu görevlerinden ayrılanların, ayrıldıkları kurumlara karşı yapamayacakları işleri ve üstlenemeyecekleri görevleri düzenleyerek haksız nüfuz kullanımını engellemeyi amaçlayan kanundur.

2008 Yılı İş Ahlakı Araştırması

Türkiye'de yapılan bu araştırmada, iş ahlakının kaynakları arasında din, gelenek-görenek ve eğitim kurumlarının son sıralarda yer alması, ülkemizdeki iş ahlakı algısı ve zafiyetleri açısından dikkat çekici bir bulgu olmuştur.

Prof. Dr. Muhammed Han Yunus'un Tespiti

2006 Nobel Barış Ödülü sahibi ekonomist, 1929 krizinden sonraki en büyük ekonomik krizin temelinde iş ahlakına aykırı tutumların bulunduğunu belirterek, sistemin 'açgözlülük' yüzünden bittiğini ifade etmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • 5176 Sayılı Kanun'un kabul tarihi olan 25.05.2004 yılını ve bu kanunla Kamu Görevlileri Etik Kurulu'nun kurulduğunu mutlaka ezberleyin; sınavlarda kronolojik ayrım olarak sıkça sorulur.
  • Etik ikilemin tanımını ve dört farklı türünü iyi öğrenin; özellikle 'kötüler arasından seçim' ve 'en iyiler arasından seçim' ayrımı soru olarak karşınıza çıkabilir.
  • Hediye yasağı kapsamında olanlar (yasaklananlar) ile kapsam dışında kalanlar (alınabilecek olanlar) arasındaki farkları karıştırmayın; borç/kredi alma ve iş ilişkisi olanlardan alınan seyahatlerin yasak olduğunu unutmayın.
  • Yolsuzluk denetimi ile etik ilkelerin önleyicilik işlevini kıyaslayan sorulara dikkat edin; etik ilkeler suiistimalleri 'başlangıçta' önlerken, denetim ancak 'ortaya çıktıktan sonra' tespit eder.
  • Türkiye'deki iş ahlakı araştırmasının sonucunu aklınızda tutun; din, gelenek ve eğitimin kaynak sıralamasında 'beklenenin aksine son sıralarda' yer alması şaşırtıcı bir sınav sorusu adayıdır.