Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Sosyoloji Lisans Programı » Estetik

Ünite 1: Estetik ya da Sanat Felsefesi Nedir? — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Estetik — Etimolojik olarak Yunanca duyum ve algı anlamına gelen 'aisthesis' kelimesinden türetilen, felsefede duyum ve algı teorisi ile güzelin ne olduğunu araştıran felsefe dalıdır. Örneğin, Baumgarten bu terimi duyum bilgisi olarak ilk kez teknik anlamda kullanmıştır.

Sanat Felsefesi — Romantik gelenek ve Alman idealizminin etkisiyle estetiğin yerini alan, güzelliğin sanatsal yaratıcılık alanındaki tezahürlerini ve sanat olgusunu felsefi olarak inceleyen disiplindir. Örneğin, Hegel'in sanatın tarihsel gelişimini ve türlerini incelemesi sanat felsefesinin kapsamına girer.

Estetik Deneyim — Öznenin doğa nesnelerini veya sanat yapıtlarını hiçbir pratik, ekonomik veya dinsel çıkar gütmeden, yalnızca algılamak için algıladığı ve bu süreçte tinsel bir haz duyduğu yaşantı biçimidir. Örneğin, bir turistin camiyi ibadet için değil mimari uyumu için izlemesi.

Estetik Tavır — Öznenin nesnel gerçekliğe karşı teorik veya pratik ilgilerden arınmış, yalnızca saf algı ve hoşlanma duygusuyla yöneldiği zihinsel ve duyusal duruştur. Örneğin, bir orman manzarasını oraya otel yapma amacı olmadan sadece zevk için seyretmek.

Estetik Nesne — Güzel ya da güzelliğin nesnel boyutuna odaklanan, öznenin estetik deneyiminin içeriğini oluşturan fiziksel, kültürel ve tinsel nitelikler taşıyan varlıktır. Örneğin, zihinde derin çağrışımlar uyandıran bir sanat eseri ya da doğal manzara.

Güzellik — Algıdaki yetkinlik, tamamlanmışlık ve bütünlüğü oluşturan, insanda yaşama sevinci ve hoşlanma duygusu uyandıran temel estetik kategoridir. Felsefe tarihi boyunca estetik algının ve sorgulamaların odağında yer almıştır.

Çirkinlik — Güzelliğin karşıtı olan ancak modern estetik anlayışlarda ve sanat yapıtlarında bütünsel uyum ve derinlik bağlamında estetik bir ifade alanı bulabilen olgudur. Örneğin, Aristoteles'e göre trajedideki kötü karakterlerin varlığı.

Teorik Tavır (Epistemolojik Tavır) — Öznenin nesnel gerçekliğe karşı 'Doğru nedir?' sorusuyla yöneldiği, olguları neden-sonuç ilişkisi içinde anlamaya ve bilmeye çalıştığı bilişsel yönelimdir. Örneğin, bir cinayet olayını soruşturan dedektifin mesleki yaklaşımı.

Pratik Tavır — İnsanın ekonomik, politik, dinsel veya ideolojik ilgilerle nesnel gerçekliğe yöneldiği, son kertede ahlaki bir karakter taşıyan ve 'İyi nedir?' sorusuyla şekillenen tavır alış biçimidیر. Örneğin, bir ibadet yerinde ibadet etmek.

Transendental Estetik — Immanuel Kant'ın 'Salt Aklın Eleştirisi' adlı eserinde estetik terimini duyum ve algı öğretisi anlamında kullandığı özel felsefi bölüm ve kavramsal çerçevedir.

Ayrımda Özdeşlik — Hegel estetiğinde farklı ve karşıt belirlenimlerin (örneğin güzel ile çirkin veya tikel ile tümel) yarattığı gerilimin, sanat yapıtının derin kavrayışı ve bütünlüğünde özdeşleşmesini ifade eden ilkedir.

Yargıgücünün Eleştirisi — Immanuel Kant'ın eleştirel felsefesinin üçüncü temel yapıtı olup, estetik sözcüğünü algısal yetkinlik yani güzel ve hoş olanın bilimi anlamında kullandığı eserdir.