Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Sosyoloji Lisans Programı » Estetik

Ünite 2: Sanat, Toplum, Bilim ve Felsefe — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Sanatsal yaratım — Sanatçının toplumsal gerçeklikle diyalektik bir ilişki kurarak, tikel formasyonun ötesine geçip özgün ve estetik yapıtlar ortaya koyma sürecidir. Örneğin bir ressamın veya yazarın kendi iç dünyasını ve toplumsal izleri harmanlayarak özgün bir eser üretmesi bu kapsamdadır.

Modernizm — Geleneksel toplumsal normların aksine, sanatın ve sanatçının aykırı olmasını, yeniliklerde öncü rol oynamasını ve eleştirel bir duruş sergilemesini destekleyen toplumsal ve kültürel bir dönemdir. Bu dönemde sanatçının özgürlüğü ve muhalif kimliği ön plana çıkmıştır.

Postmodernizm — Modernizmin ardından gelen, geleneksel kalıpların ve katı kuralların yıkıldığı, sanatın sınırlarının genişlediği ve çoğulcu bakış açılarının egemen olduğu düşünsel ve sanatsal bir akımdır. Bu süreçte sanat ve sanatçının toplumsal normları sorgulama kapasitesi daha da artmıştır.

Dolayım — Doğrudan olmayan, aracı unsurlar vasıtasıyla gerçekleşen ilişki veya bağlantı durumudur. Örneğin sanatçının yapıtını üretirken hem kendi kişisel tarihi hem de içinde bulunduğu toplumun kültürel kodlarıyla dolayımlı olması bu duruma örnek teşkil eder.

Özsel belirleme — Bir nesnenin, olgunun veya sanat kavramının rastlantısal özelliklerinden ayrılarak onun ne anlama geldiğini, temel ve değişmez niteliklerini ortaya koyma işlemidir. Felsefe sanatın özsel belirlemelerini inceleyerek estetik kuramlar üretir.

Kavramsal çözümleme — Olguları, sanat yapıtlarını veya felsefi problemleri anlaşılır kılmak için temel kavramlarına ayırarak inceleme ve mantıksal bir temele oturtma yöntemidir. Sanat felsefesi bu yöntemle sanat eleştirisine yöntem sunar.

Sanatsal imgelem — Sanatçının duygu, düşünce ve algılarını zihninde kurgulama, biçimlendirme ve yeni formlar altında dışa vurma yeteneğidir. Örneğin bir yazarın romanda yarattığı kurgusal karakterler ve olay örgüsü sanatsal imgelem gücünün bir ürünüdür.

Felsefi spekülasyon — Düşünsel ve mantıksal akıl yürütmeler yoluyla evrenin, varlığın ve bilginin sınırlarını aşkın bir şekilde bütünsel olarak kavrama çabasıdır. Filozoflar bu spekülatif süreçte sanatçıların imgelem gücünden de esinlenirler.

Göreli özerklik — Tamamen bağımsız olmamakla birlikte, dış etkenlerden ve baskılardan büyük ölçüde bağımsız hareket edebilme durumudur. Sanat ve bilim, toplumsal ve ekonomik yapılardan bağımsız değildir ancak kendi iç dinamiklerinde göreli bir özerkliğe sahiptir.

Diyalektik ilişki — Karşılıklı etkileşim içinde bulunan, birbirini dönüştüren ve zıtlıklar üzerinden gelişen dinamik ilişki biçimidir. Sanat ve toplumsal gerçeklik arasında tek taraflı bir yansıtma değil, karşılıklı beslenen diyalektik bir bağ vardır.

Estetik deneyim — İnsanın duyusal algı, hayal gücü ve hoşlanma duygusu eşliğinde sanat yapıtı veya doğa karşısında yaşadığı özel algılama ve kavrayış sürecidir. Bilimsel nesnellikten farklı olarak öznelliği ve güzellik duygusunu barındırır.

At sineği işlevi — Sokrates'in toplumu uyandırmak, hantallığı ve uyuşukluğu gidermek için eleştirel sorular sorması gibi, özgür sanatçının da toplumsal tabulara karşı muhalif ve uyandırıcı bir rol üstlenmesidir.