Osmanlı taşra (eyalet) teşkilâtı uzun ve çeşitli merhalelerden geçtikten sonra XVI.
asırda Rumeli, Anadolu, Arabistan ve Kuzey Afrika'da en gelişmiş şekline ulaşmıştır.
Osmanlı eyalet idaresi daha önceki Türk ve İslâm devletlerine ait idarelerden birçok temel
unsuru almış, ancak bu teşkilâtı hayli geliştirmiştir. İdarî taksimatta en geniş idarî birim olarak
belirlenen eyaletten sonra sancaklar, kazalar, nahiyeler ve nihayet köyler teşekkül etmiştir.
Taşrada yöneticileri ehl-i örf ve ehl-i şer', diğer bir ifade ile ümerâ ve ulemâ olmak
üzere iki gruba ayrılmaktadır. Ehl-i örf zümresinden yöneticiler olarak beylerbeyi, sancak
beyi, subaşı, kapı kethüdası, mütesellim, muhassıl, mutasarrıf, ayan, voyvoda, dizdar,
kethüdâyeri, derbendci, yasakçı, kocabaşı, çorbacı; ehl-i şer' zümresinden ise kadı, müftü,
nâib, nakîbüleşraf kaymakamı, kassâm-ı askerî, mütevelli, câbî, müderris, imam, hatip, vaiz
sayılabilir. Taşranın en yetkili birimleri beylerbeyilerdir. Paşa sancağında ikamet eden
beylerbeyiler Divân-ı Hümâyûn’un küçük bir kopyası olan eyalet divanlarıyla yönetimi
gerçekleştirmişlerdir. Sancak beyinin idaresi altında bulunan sancaklarsa Osmanlı’larda askerî
ve idârî hüviyete sahip temel birimdir.
