Ünite 3: Osmanlı Devletinde Eyalet Teşkilatı — Örnekler

Fâtih Sultan Mehmed, nüfuzlu kimselerin elinde toplanan ve devletin askeri gücünü zayıflatan toprakları geri almıştır. Bu uygulama, özel mülkiyet veya vakıf statüsüne geçirilmiş arazilerin tekrar doğrudan devlete ait olan mîrî arazi statüsüne döndürülmesini ifade eder.

Paşa sancağında toplanan Eyalet Divanı, merkezin küçük bir modeli gibi çalışır. Bir köylü, sipahisiyle yaşadığı bir tımar anlaşmazlığını bu divana getirerek eyalet kadısı ve diğer görevlilerin huzurunda şikayetini dile getirebilir ve çözüm arayabilir.

Mısır gibi sâliyâneli bir eyalette, tımar sistemi yerine gelirler doğrudan devlet adına toplanır. Toplanan bu gelirlerden bölgedeki askerlerin ve yöneticilerin maaşları (ulûfeleri) ödendikten sonra, geriye kalan tutar merkeze, yani İstanbul'daki hazineye gönderilir.