Kapıkulu OcaklarıOsmanlı devletinde merkeze bağlı, yaya ve süvari olmak üzere iki kısma ayrılan, daimi ve profesyonel merkezî ordu teşkilatıdır. Örneğin, Yeniçeri, Cebeci ve Sipahi ocakları bu yapının temel unsurlarıdır.
Acemi OcağıKapıkulu ocaklarına eğitimli ve disiplinli asker yetiştirmek amacıyla ilk kez I. Murad döneminde Gelibolu'da kurulan askerî okul statüsündeki ocaktır. Pençik ve devşirme sistemleriyle gelen gençlerin Türk-İslâm terbiyesi aldığı ilk basamaktır.
DevşirmeOsmanlı tebaası Hıristiyan çocuklarından belirli yaş ve niteliklere sahip olanların, devletin askerî ve idari ihtiyaçları için toplanarak eğitilmesi sistemidir. Örneğin, Enderûn'a seçilenler devletin en yüksek kademelerine gelebilirdi.
PençikSavaşlarda elde edilen esirlerin beşte birinin vergi karşılığı devletin malı sayılması ve asker olarak değerlendirilmesi kanunudur. Osmanlı'nın ilk düzenli asker temin yöntemlerinden biridir.
YeniçeriKapıkulu Ocaklarının en büyüğü ve esas savaşan yaya unsuru olan, I. Murad döneminde kurulan daimi askerî sınıftır. Üç ayda bir ulûfe alır ve barışta İstanbul'un asayişiyle ilgilenirlerdi.
CebeciYeniçerilere silah temin etmek, bunları cebehânede muhafaza etmek, seferde nakletmek ve bozulanları onarmakla görevli yaya kapıkulu ocağıdır. Örneğin, cebecibaşı Ayasofya ve Ahırkapı'nın muhafazasından sorumluydu.
Topçu OcağıTop dökümü ve top atışı faaliyetlerini yürüten, fetihte kilit rol oynayan yaya kapıkulu birimidir. İlk tophane Fatih Sultan Mehmed zamanında İstanbul'da inşa edilmiştir.
ToparabacıBüyük ve ağır topların ve mühimmatın stratejik mevkiler ile sefer alanlarına naklini gerçekleştirmek ve araba imal etmekle görevli ocaktır. Neferleri Acemi Ocağı'ndan temin edilirdi.
HumbaracıEl bombası niteliğindeki 'humbara' silahını imal eden ve savaşlarda kullanan, fetih sonrası müstakil ocak haline gelen askeri sınıftır. Comte de Bonneval tarafından ıslah edilmiştir.
Silahdarİlk teşkil edilen Kapıkulu süvari birliği olup Sarı Bayrak da denilen, padişahın yolunu temizleten, otağ hazırlayan ve tuğlarını taşıyan atlı askerî sınıftır.
LağımcıKale kuşatmalarında toprak altında tüneller (lağım) kazarak surların altına patlayıcı yerleştiren ve hendese bilgisi gerektiren teknik bir kapıkulu birimidir. Kandiye kuşatmasında önemli rol oynamışlardır.
Sipah BölüğüKırmızı Bayrak olarak da bilinen, Kapıkulu süvarilerinin en itibarlısı ve padişahın maiyet askeri olan birliktir. Mirî malı tahsili ve savaşta padişah otağını koruma görevi vardı.
GurebaUzak diyarlardan gelip savaşlarda yararlık gösterenlerden ve devşirme eğitimlilerinden oluşturulan, Sancak-ı Şerif'i muhafaza eden altı bölük süvarilerinin sol kanat birimidir.
UlufeciYeşil ve Alaca bayraklar kullanan, padişahın sağında ve solunda yer alarak seferde devlet hazinesini muhafaza eden ve barışta alacakları tahsil eden süvari bölükleridir.
Yaya ve MüsellemOrhan Gazi döneminde Bursa'nın fethinden sonra Çandarlı Kara Halil'in teklifiyle kurulan ilk düzenli Türk askerî birlikleridir. Barışta toprak ekip biçer, seferde askerlik yaparlardı.
KuloğluYeniçeri veya diğer kapıkulu neferlerinin evlenmeleri neticesinde dünyaya gelen çocuklarına verilen ad olup, zamanla doğrudan Acemi Ocağı'na alınmışlardır.
BedergâhAcemi Ocağı'nda 7-8 yıl eğitim görerek yeterliliğe ulaşan acemioğlanlarının yeniçeri veya diğer kapıkulu ocaklarına geçiş yapması olayıdır, bu aşamada maaşlarına zam yapılırdı.
