← Ünite 3
Sağlık Hizmetlerinde Yönetim

Ünite 3: 3. Yönetim Özellikleri, Fonksiyonları ve Yönetim

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 11
Memurların amirlerinden aldıkları emirleri sorgulama ve yerine getirme yükümlülüklerini düzenler. Konusu suç teşkil eden emir hiçbir suretle yerine getirilemez.
Devlet Denetleme Kurulu (DDK)
Cumhurbaşkanlığına bağlıdır. 9 üyeden oluşur ve 2 yılda bir üyelerin üçte biri yenilenir. Silahlı kuvvetler ve yargı organları denetim alanı dışındadır.
Yüksek Denetleme Kurulu (YDK)
Başbakanlığa bağlı, 17 üye ve bir başkandan oluşan, sermayesinin yarısından fazlası devlete ait kuruluşları TBMM adına denetleyen kuruldur.
Kamu Denetçiliği Kurumu Seçimi
Kamu başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla 4 yıl için seçilir. Seçim için ilk iki oylamada 2/3, üçüncü oylamada salt çoğunluk aranır.

Anahtar Kavramlar

YönetimBirden çok kişinin ortak bir amaç için bir araya gelerek kaynakları en ekonomik şekilde kullanması sürecidir. Örneğin; bir hastanede sağlık hizmeti sunmak için doktor, hemşire ve idari personelin koordine edilmesi bir yönetim faaliyetidir.
PlanlamaNeyin, nerede, ne zaman ve nasıl yapılacağının önceden belirlenmesidir. Örneğin; bir yıl içinde hastanede kaç ameliyat yapılacağının ve bunun için gerekli bütçenin önceden tasarlanmasıdır.
ÖrgütlenmeAmaçlara ulaşmak için gerekli olan personel ve araç-gereçlerin hiyerarşik bir sistemde bir araya getirilmesidir. Örneğin; hastanede tıbbi hizmetler ve idari hizmetler birimlerinin oluşturulmasıdır.
YöneltmeOtoriteyi kullanarak çalışanlara emir verme ve onları sevk etme sürecidir. Örneğin; bir birim amirinin, personeline görevlerini yazılı emirle bildirmesi yöneltmedir.
KoordinasyonBirimlerin birbirleriyle çatışmadan, uyum içinde çalışmasını sağlama faaliyetidir. Örneğin; ameliyathane ile sterilizasyon ünitesinin işbirliği içinde çalışmasıdır.
DenetimPlanlanan hedeflerle gerçekleşen sonuçların karşılaştırılması ve sapmaların düzeltilmesidir. Örneğin; hastane bütçesinin gerçekleşme oranlarının yıl sonunda kontrol edilmesidir.
Hiyerarşik DenetimÜst kademedeki amirin, astının çalışmalarını denetlemesidir. Örneğin; bir bakanın, kendisine bağlı il müdürünün faaliyetlerini denetlemesi hiyerarşiktir.
Vesayet DenetimiMerkezi yönetimin yerel yönetimler üzerinde yaptığı hukuka uygunluk ve yerindelik denetimidir. Örneğin; İçişleri Bakanlığı'nın belediye işlemleri üzerindeki denetimi.
5M KuralıYönetimin temel unsurları olan İnsan (Men), Ham madde (Materials), Makine (Machines), Para (Money) ve Sevk-İdare (Management) kavramlarını ifade eder.
Üst Kademe YönetimStratejik düzey olarak da adlandırılan, kurumun vizyon ve amaçlarını belirleyen en üst yönetim kademesidir. Örneğin; bir hastanenin genel sekreteri veya sağlık bakanı.
Orta Kademe YönetimTaktik düzey olarak da bilinen, üst yönetimin stratejilerini uygulamaya koyan köprü yöneticilerdir. Örneğin; hastane başhekimi.
Alt Kademe Yönetimİşlevsel düzey olarak bilinen, doğrudan hizmet üretimini denetleyen yöneticilerdir. Örneğin; klinik sorumlu hemşiresi.
İdari TeftişTeftiş kurullarının, bakan veya genel müdür adına yaptığı denetimdir. Örneğin; Mülkiye müfettişlerinin bir birimi denetlemesi.
Siyasal DenetimYasama organının, milli egemenlik adına idareyi denetlemesidir. Örneğin; TBMM'nin bütçe görüşmeleri sırasında hükümeti denetlemesi.
Ombudsmanİdarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceleyen, parlamento adına çalışan kamu denetçisidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Anayasa 74. Madde

Herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkını düzenler. Kamu Denetçiliği Kurumu'nun TBMM Başkanlığına bağlı olduğunu belirtir.

Kısa Süreli Planlar

Bir yıldan az süreyi kapsayan, hata payı düşük ve kestirim gücü yüksek olan planlardır; günlük, haftalık veya aylık olabilir.

Uzun Süreli Planlar

En az beş yıllık süreyi kapsayan, kestirimin en düşük, hata payının ise en yüksek olduğu planlardır.

DDK Üyelik Şartı

Kurul üyeliğine seçilebilmek için yükseköğretim sahibi olmak ve en az 12 yıl kamu görevi yapmış olmak gerekmektedir.

YDK Üyelik Şartı

En az 20 yıl kamu görevi yapmış olmak ve bu sürenin en az 3 yılını baş denetçi veya üst düzey yönetici olarak geçirmiş olmak gerekir.

5M Kuralı İçeriği

Yönetimin beş unsuru olarak kabul edilen; Men (İnsan), Materials (Ham madde), Machines (Makine), Money (Para) ve Management (Sevk-İdare) kavramlarıdır.

Hiyerarşik Denetim Yetkisi

Amir, astın yaptığı işlemi kabul etme, geciktirme, iptal etme veya değiştirme yetkisine sahiptir ancak astın yerine geçip karar alamaz.

Sınavda Dikkat Et

  • Yönetim fonksiyonlarını (Planlama, Örgütleme, Yöneltme, Koordinasyon, Denetim) sırasıyla ezberleyin; sınavda bu döngünün parçası olmayan kavramlar çeldirici olarak sorulur.
  • Hiyerarşik denetim ile vesayet denetimi arasındaki farkı iyi kavrayın; hiyerarşi merkezden yönetimin, vesayet ise yerinden yönetimin sonucudur.
  • 5M kuralını (Men, Materials, Machines, Money, Management) unutmayın, sınavda bu 5 unsurdan biri olmayan seçenek doğru cevaptır.
  • Denetim türlerini (İdari ve Yönetim Dışı) kategorize edin; özellikle DDK ve YDK'nın kime bağlı olduğunu ve görev alanlarını karıştırmayın.
  • Yönetim kademelerinin (Üst: Stratejik, Orta: Taktik, Alt: İşlevsel) diğer isimlerini mutlaka not edin; sınavda bu eşleştirmeler sıkça sorulur.
  • 657 sayılı kanun maddesindeki 'konusu suç teşkil eden emir' kuralını hatırlayın; bu emir hiçbir şekilde yerine getirilemez.
  • İyi bir planın özelliklerinde 'bürokratik hayalcilikten uzak' olması gerektiğini unutmayın; sınavda 'sadece örgüt amaçları' gibi dar kapsamlı ifadeler yanlış seçenektir.