İstatistiksel çalışmaların başarısı ve doğruluğu, en başta toplanan verilerin kalitesine, doğruluğuna ve çalışmanın amacına uygunluğuna bağlıdır. Veri derleme süreci, araştırmanın temel taşını oluşturur. Eğer bir araştırmacı veriyi doğrudan doğruya kaynağından, ilk elden elde ediyorsa bu tür verilere 'birincil veri' adı verilir. Birincil veriler, araştırmacının kendi yaptığı anketler, gözlemler veya deneyler yoluyla toplanabileceği gibi, resmi kurumların doğrudan ilk elden yayınladığı bültenlerden de elde edilebilir. Ülkemizde Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) gibi saygın kurum ve kuruluşların haftalık, aylık ya da yıllık olarak yayınladıkları bültenler ve istatistiki raporlar birincil veri kaynağı kapsamında değerlendirilir. Buna karşılık, mesleki kuruluşların (örneğin Mimarlar Odası, Makine Mühendisleri Odası gibi odalar), medya kuruluşlarının veya bağımsız araştırma firmalarının derleyip yayınladığı, işlenmiş veya dolaylı veriler ise genel olarak 'ikincil veri' kapsamında ele alınmaktadır. Uluslararası düzeyde veri ihtiyacını karşılayan ve dünya genelinde güvenilir kabul edilen başlıca büyük veri kaynakları arasında OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü), WB (Dünya Bankası), UN (Birleşmiş Milletler) ve IMF (Uluslararası Para Fonu) yer almaktadır. Bu kuruluşların sunduğu veriler, makroekonomik analizlerde ve ülkeler arası karşılaştırmalı çalışmalarda araştırmacılara küresel ölçekte standartlaştırılmış güvenilir veri setleri sunmaktadır. İstatistiksel araştırmaların yapılmasının arkasında yatan iki temel motivasyon bulunmaktadır: Durum tespiti yapmak ve geleceğe dönük projeksiyon (öngörü) geliştirmek. Durum tespiti, bir kurumun, firmanın veya sistemin mevcut halinin bilimsel yöntemlerle analiz edilerek ortaya konmasıdır. Günümüzün yoğun rekabet koşullarında, yöneticilerin sadece geçmiş tecrübelere, sezgilere veya kişisel basirete dayanarak karar vermesi yetersiz kalmaktadır. Bilimsel yönetim, firmanın rekabet gücünü ölçmeyi ve geleceğe yönelik stratejileri veri analiziyle belirlemeyi zorunlu kılar. Veri toplama yöntemleri arasında en yaygın ve bilinen yöntem anket yöntemidir. Anketler, anketörler aracılığıyla yüz yüze görüşme şeklinde yapılabileceği gibi, e-posta, posta veya diğer dijital kanallarla da uygulanabilir. Ancak posta yoluyla yapılan anketlerde geri dönüş oranları oldukça düşüktür; geri dönen formlarda ise eksik veya hatalı cevaplanmış soru sayısı çok fazladır. Bu nedenle, en sağlıklı ve güvenilir veri toplama yöntemi yüz yüze anket yapmaktır. Gelişmiş ülkelerde anketlere katılım ve geri dönüş oranları oldukça yüksek düzeydedir. Toplumda, her anketin aslında bir hizmeti veya ürünü iyileştirme çabası olduğu bilinci yerleşmiştir. Ülkemizde ise anketörlere karşı bazen olumsuz tavırlar sergilenmektedir. Oysa günümüzde siyasi partilerden dev sanayi kuruluşlarına kadar herkes anketler yoluyla halkın nabzını tutmakta, kaynak israfını önlemekte ve politikalarını bu verilere göre şekillendirmektedir. Örneğin, bir deterjan fabrikasının anketine verilen dürüst cevaplar, firmanın talebe uygun üretim yapmasını sağlayarak milli servetin heba olmasını engeller. Başarılı ve bilimsel bir anket çalışması gerçekleştirmek için belirli adımların sırasıyla takip edilmesi gerekir. İlk adım, anket konusunun ve amacının net bir şekilde belirlenmesidir. İkinci adımda, anketin uygulanacağı birimler (hedef kitle) tanımlanır; örneğin genel nüfus mu, sadece kadınlar mı, yoksa belirli bir yaş grubundaki gençler mi hedef alınacaktır? Üçüncü adımda, basit rastgele, sistematik, tabakalı veya küme örneklemesi gibi uygun bir 'örnekleme yöntemi' seçilir. Dördüncü adımda, anket uygulanacak birimlerin listesini ve sınırlarını temsil eden 'çerçevenin belirlenmesi' gerçekleştirilir. Beşinci adımda, eğer yüz yüze anket yapılacaksa, konu hakkında eğitilmiş ve bilgi sahibi anketörler seçilmelidir. Örneğin, yapı malzemeleri üreten bir firmanın anketini yapacak kişinin, malzemelerin teknik özelliklerinden tamamen habersiz olması verinin kalitesini düşürür. Son adım ise anketin sahada uygulanması ve verilerin toplanmasıdır. Saha uygulamasında anketörün tutumu, ses tonu, soru sorma stili ve hatta kıyafeti bile katılımcının vereceği cevapları etkileyebilir. Örneğin, bir diş macunu anketinde kusursuz ve bembeyaz dişlere sahip bir anketörün karşısında ezilen bir katılımcı, haftada bir fırçaladığı halde günde üç kez fırçaladığını beyan ederek yanlış veri üretebilir. Bu nedenle saha çalışmalarında anketör davranışlarının standardizasyonu büyük önem taşır. Toplanan ham veriler dağınık ve düzensiz bir yapıdadır. Bu verilerin anlamlı hale getirilmesi için öncelikle düzenlenmesi gerekir. Bir veri setinin küçükten büyüğe ya da büyükten küçüğe sıralanmasıyla elde edilen yapıya 'dizi' adı verilir. İstatistiksel çalışmalarda genellikle küçükten büyüğe sıralama tercih edilir. Dizi oluşturulduğunda, veri setinin en küçük değeri (Xmin) ile en büyük değeri (Xmax) kolayca tespit edilir. En büyük değer ile en küçük değer arasındaki farka 'açıklık', 'range' veya 'değişim aralığı' denir (Range = Xmax - Xmin). Örneğin, 1 ile 20 arasında değerler alan 50 gözlemlik bir veri setinde en küçük değer 1, en büyük değer 20 ise range değeri 20 - 1 = 19 olarak hesaplanır. Dizi oluşturmak, verilerin hangi aralıkta yayıldığını ve genel dağılım eğilimini çıplak gözle görmeyi kolaylaştırır. Verilerin görselleştirilmesi, analizlerin daha hızlı ve anlaşılır biçimde yorumlanmasını sağlar. Basit serilerin sunumunda kullanılan 'Nokta Diyagramı', ölçeklendirilmiş bir doğru üzerinde her bir gözlemin bir nokta ile temsil edildiği grafik türüdür. Aynı değere sahip birden fazla gözlem olduğunda noktalar dikey olarak üst üste yığılır. Bu diyagram sayesinde verilerin hangi değerler etrafında toplandığı, ne yönde dağıldığı ve uç değerlerin (aykırı değerlerin) varlığı kolayca tespit edilebilir. Veri setindeki her bir değerin kaç kez tekrar ettiğini gösteren sayılara 'frekans' (sıklık) denir. Değerleri ve frekanslarını gösteren tablolara frekans dağılımı denir ve bu serilerin görsel sunumunda 'Çizgi Diyagramı' kullanılır. Çizgi diyagramında her bir değer yatay eksende, frekansı ise dikey eksende gösterilerek dikey çizgilerle birleştirilir. Sıklıkların toplamı, her zaman toplam gözlem sayısı olan 'n' değerine eşit olmak zorundadır. Gözlem sayısı çok fazla olduğunda veriler gruplandırılarak 'Sınıflanmış Seri' haline getirilir. Sınıflanmış serilerin sunumunda ise 'Histogram' kullanılır. Histogram, dikey eksende sıklıkların (veya fi/h yüksekliklerinin), yatay eksende ise sınıf aralıklarının yer aldığı yan yana bitişik dikdörtgen kutulardan oluşur. Sınıf sayısını (k) belirlemek için Sturges kuralı gibi formüller (k = 1 + 3.3log(n)) kullanılır. Sınıf genişliği ise Range / k formülüyle hesaplanır. Histogramdaki kutuların üst orta noktalarının düz çizgilerle birleştirilmesiyle elde edilen kırık çizgiye ise 'Sıklık Poligonu' adı verilir. Veri setinin yapısını özetleyen bir diğer önemli grafik türü 'Box-Whisker' (Kutu-Çizgi) grafiğidir. Bu grafikte beş adet kritik istatistiksel özet değer bir arada sunulur: En küçük değer (Xmin), birinci çeyrek (Q1 - veriyi %25'ten kesen değer), ikinci çeyrek veya medyan (Q2 - veriyi %50'den kesen değer), üçüncü çeyrek (Q3 - veriyi %75'ten kesen değer) ve en büyük değer (Xmax). Bu grafik, verinin çarpıklığını ve uç değerlerini göstermede son derece etkilidir. Nitel veya kategorik verilerin oransal dağılımlarını göstermek için ise 'Daire (Pasta) Grafiği' tercih edilir. Daire grafiğinde her bir kategorinin sıklığı, toplam sıklık içerisindeki oranına göre 360 derecelik daire üzerinde bir dilim açısı ile temsil edilir. Örneğin, toplam 10 milyon yetişkinin bulunduğu bir şehirde eğitim durumlarına göre dilim açıları hesaplanırken; her bir grubun frekansı toplam nüfusa oranlanır ve 360 derece ile çarpılarak dilimin merkez açısı (derecesi) bulunur.