Gelişim Dönemleriİnsan yaşamının doğumdan ölüme kadar geçen sürecinde, belirli yaş aralıklarına göre sınıflandırılan ve kendine özgü fiziksel, zihinsel, psikolojik ve sosyal özellikler barındıran evrelerdir. Genel kabul gören sınıflandırmada 65 yaş ve üzeri yaşlılık dönemi olarak kabul edilir.
Sosyal İzolasyonBireyin yaşlanma, emeklilik veya fiziksel kayıplar nedeniyle sosyal ilişkilerden, arkadaş gruplarından ve toplumsal hayattan koparak yalnızlaşması ve toplumdan soyutlanması durumudur. Yaş ilerledikçe iletişim düzeyinin düşmesiyle bu risk artar.
Psiko-Sosyal UyumBireyin yaşlılık döneminde meydana gelen fiziksel, zihinsel ve sosyal değişimlere, kayıplara ve yeni yaşam koşullarına psikolojik ve sosyal açıdan sağlıklı bir şekilde adapte olabilme yeteneğidir.
Fiziksel YaşlanmaZamana bağlı olarak organizmanın doku, organ ve sistemlerinde meydana gelen, hücre yenilenmesinin yavaşlaması, saçların beyazlaması, derinin buruşması ve duyu organlarının hassasiyetini kaybetmesi gibi fizyolojik gerileme sürecidir.
Zihinsel YaşlanmaYaşın ilerlemesiyle beyindeki canlı hücre sayısının azalmasına bağlı olarak hafızanın zayıflaması, bilişsel süreçlerin yavaşlaması ve akıcı zeka kapasitesinde gerilemelerin yaşanması sürecidir.
Akıcı ZekaOrganizmanın doğrudan fizyolojik ve biyolojik yapısına dayanan, yeni durumlara uyum sağlama, hızlı düşünme ve problem çözme yeteneğini temsil eden ve yaşlanma sürecinden olumsuz etkilenerek azalan zeka türüdür.
Billurlaşmış ZekaBireyin yaşam boyu edindiği tecrübelerden, eğitimden ve kültürden kaynaklanan, yaşlılık döneminde azalma göstermeyen, aksine genellikle korunan veya artış gösteren zeka türüdür.
Demans (Bunama)Yaşlılıkta sıklıkla karşılaşılan, sadece basit bir fiziksel bozulma olmayıp bilişsel işlevlerin, hafızanın ve günlük yaşam aktivitelerini sürdürme yeteneğinin kronik olarak kaybıyla karakterize tıbbi bir hastalıktır.
Uyum BozukluğuBelirlenebilir bir psikososyal zorlanma etkenine tepki olarak, bu etkenin ortaya çıkışından itibaren üç ay içinde gelişen, işlevsellikte belirgin bozulma ve aşırı sıkıntı ile kendini gösteren klinik tablodur.
Zorlanma Etkeni (Stresör)Bireyin psikolojik dengesini sarsan, uyum sağlamasını zorlaştıran ve uyum bozukluğu gibi klinik tabloları tetikleyen emeklilik, eş kaybı veya ciddi sağlık sorunları gibi çevresel ya da içsel uyarıcılardır.
Anksiyete ÇağıSavaşlar, ekonomik dalgalanmalar, hızlı toplumsal değişimler ve kentsel yaşamın getirdiği yıpratıcı etkiler nedeniyle modern insanın yaşadığı yoğun kaygıyı tanımlamak için bazı bilim insanlarının içinde bulunduğumuz yüzyıla verdiği isimdir.
Parkinson HastalığıYaşlılık döneminde sinir sistemindeki bozulmalara bağlı olarak ortaya çıkan, organlarda istem dışı titremeler, kas sertliği ve hareket güçlüğü ile kendini gösteren nörolojik bir hastalıktır.
Sosyal DışlanmaYaşlı bireylerin meslek hayatından uzaklaşmaları, rol ve statü kayıpları yaşamaları nedeniyle toplum tarafından geri plana itilmesi, değersizleştirilmesi ve sosyal ağların dışına bırakılması sürecidir.
Rolsüz Rolü OynamakEmeklilik veya yaşlılık nedeniyle bireyin toplumdaki aktif rollerini kaybetmesi sonucunda, hiçbir toplumsal sorumluluğu veya beklentisi olmayan, pasifize edilmiş bir statüde kalmasını ifade eden sosyolojik kavramdır.
Gelişim GörevleriHavighurst tarafından tanımlanan, bireyin yaşamının belirli bir döneminde sağlıklı bir gelişim sürdürebilmesi ve topluma uyum sağlayabilmesi için başarıyla yerine getirmesi gereken biyolojik, psikolojik ve sosyal ödevlerdir.
