← Ünite 6
Yönetim ve Organizasyon

Ünite 6: Planlama

Planlama - kaynak sayfa görseli
Kaynak: ders kitabı, sayfa 125
Harold Koontz ve Cyril O’Donnell Modeli
Yönetimin temel bulgularını ve planların yönetim açısından anlamını açıklamak amacıyla eserlerinde planları sistemli bir şekilde ele almışlardır (Management, 1976).
Samuel C. Certo’nun Planlama Tanımı
Modern Management (1997) adlı eserinde planlamayı işletmenin ulaşmak istediği amaçlarına nasıl ulaşacağının belirlenmesi süreci olarak tanımlamış ve yönetim evinin temeline benzetmiştir.
Tamer Koçel'in İşletme Yöneticiliği Görüşü
İşletme Yöneticiliği (2010) kitabında planı, bugünden gelecekte nereye ve nasıl ulaşılmak istendiğinin kararlaştırılması olarak tanımlamış ve planların 9 temel soruya yanıt vermesi gerektiğini belirtmiştir.
Peter Drucker'ın Misyon Yaklaşımı
Management (2008) eserinde yöneticilerin birinci görevini 'işimiz ne?' sorusunu aramak olarak belirlemiş; müşteri kim, ne satın alır ve istekleri nelerdir sorularının misyonu oluşturduğunu savunmuştur.

Anahtar Kavramlar

Planlamaİşletmenin ulaşmak istediği amaçlarına nasıl ulaşacağının belirlenmesi süreci ve bugünden gelecekte nereye ve nasıl ulaşılmak istendiğinin kararlaştırılmasıdır. Yönetim fonksiyonlarının temelini oluşturur; örneğin yeni bir pazara giriş yapmadan önce atılacak adımların sistematik olarak kağıda dökülmesidir.
Amaçİşletmenin uzun vadede ulaşmak istediği genel sonuçları gösteren ve misyon-vizyon doğrultusunda şekillenen durumlardır. Örneğin, önümüzdeki 5 yıl içinde sektör lideri olmak bir amaçtır.
HedefAmaçlara kıyasla daha spesifik, kısa vadede ulaşılmak istenen ve genellikle sayısal olarak ifade edilebilen durumlardır. Örneğin, üçüncü çeyrekte satışları yüzde 15 artırmak bir hedeftir.
Misyonİşletmenin varoluş nedenini, işini, toplumdaki imajını ve faaliyet felsefesini ortaya koyan temel ifadedir. Örneğin, bir gıda firmasının 'müşterilerine en sağlıklı ve güvenilir gıdayı sunmak' ilkesi onun misyonudur.
Vizyonİşletmenin gelecekte kendini görmek istediği yeri ve olmasını arzu ettiği durumu anlatan ileriye dönük bakış açısıdır. Örneğin, '10 yıl içinde Asya'nın en büyük teknoloji perakendecisi olmak' bir vizyondur.
TaktikStratejik amaçların gerçekleştirilmesi için orta kademe yöneticiler tarafından belirlenen ve temel birimlerin yapması gereken faaliyetleri kapsayan planlama unsurlarıdır. Örneğin, pazarlama departmanının stratejik hedefe ulaşmak için yeni bir sosyal medya kampanyası tasarlaması taktiktir.
Stratejik Planİşletmenin bütününü kapsayan, kaynak dağılımını gösteren ve tepe yönetim tarafından uzun vadeli amaçlara ulaşmak için hazırlanan en kapsamlı plan türüdür.
Operasyonel PlanGünlük veya haftalık gibi son derece kısa zaman dilimlerini kapsayan, sayısal veriler ve zaman planları içeren plan türüdür. Örneğin, fabrika üretim hattının yarınki vardiya çizelgesinin çıkarılması operasyonel plandır.
Tek Kullanımlık PlanGelecekte muhtemelen bir daha aynı nitelikte tekrarlanmayacak özellikteki amaçları çözmek için geliştirilen planlardır. Örneğin, ani büyüyen bir işletmenin depo sorununu çözmek için hazırladığı özel proje.
Sürekli PlanSüreklilik gösteren rutin görevlerin yerine getirilmesine rehberlik eden, yöneticilere zaman tasarrufu sağlayan planlardır. Politika, kural ve standart prosedürler buna dahildir.
Proaktif YönetimYöneticilerin sadece olaylar olduktan sonra tepki vermek (reaktif olmak) yerine, planlar sayesinde geleceğe odaklanarak değişimi yöneten ve yön veren aktörler haline gelmesidir.
Abell’in Misyon ÇatısıMisyonu tanımlarken üründen ziyade müşteriyi odak alan, müşteri ihtiyaçlarının tatmini ve bu tatmin sağlanırken kullanılan teknolojiyi vurgulayan yaklaşımdır.
Stratejik Amaçİşletmenin bütününü kapsayan; pazar, inovasyon, insan kaynakları, kâr ve sosyal sorumluluk gibi konuları içeren tepe yönetim amaçlarıdır.
Taktik PlanStratejik planlardan daha kısa süreyi kapsayan ve işletme bölümlerinin stratejik planları uygulamada nasıl hareket edeceğini gösteren planlardır.
Kararlar TopluluğuPlanlamanın başından sonuna kadar tek bir karar değil, birbirine bağlı pek çok kararın arka arkaya alınmasını gerektirmesinden ötürü plana atfedilen tanımdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Abell’in Misyon Çatısı Boyutları

Misyon tanımlamasında üründen ziyade müşteri odak noktasını savunmuş; müşteri ihtiyaçlarının tatmini ve bu süreçte kullanılan teknolojinin önemini üç boyutlu bir çatı altında incelemiştir.

Richard Daft'ın Organizasyonel Planlama Modeli

Management (1997) kitabında amaçların ve planların hiyerarşik yapısını, taktik amaçların orta kademe yöneticiler tarafından stratejik amaçlara ulaşmak için nasıl tasarlandığını incelemiştir.

James A.F. Stoner ve R. Edward Freeman Sınıflaması

Management (1989) kitabında organizasyonel planların hiyerarşisini ve tek kullanımlık planlar (program, proje, bütçe) ile sürekli planlar arasındaki ayrıntılı ayrımları ortaya koymuşlardır.

Hayri Ülgen ve Kadri Mirze Stratejik Yönetim Görüşü

İşletmelerde Stratejik Yönetim (2004) eserinde misyonun işletmenin varoluş nedeni olduğunu, vizyonun ise gelecekte kendini görmek istedikleri yeri ifade ettiğini vurgulamışlardır.

Esin Ergin'in Amaç Saptama Faydaları Analizi

İşletme Politikası (1992) kitabında, amaçlar belirlemenin karar alıcıların koordinasyonunu sağladığını, çalışan motivasyonunu artırdığını ve performans değerlendirme standartları oluşturduğunu belirtmiştir.

Richard M. Hodgetts'in Proaktif Yönetim Vurgusu

Yönetim (1999) çeviri eserinde planlamanın sağladığı entelektüel çaba sayesinde yöneticilerin olaylara reaktif kalmak yerine proaktif birer aktör haline geldiğini ifade etmiştir.

Donnely, Gibson ve Ivancevich Etkili Amaç Kriterleri

Fundamentals of Management eserinde etkili amaçların spesifik, ölçülebilir, çalışan katılımıyla kurulmuş, gerçekçi ama zorlu ve ödüllerle ilişkilendirilmiş olması gerektiğini savunmuşlardır.

Sınavda Dikkat Et

  • Planlamanın yönetim fonksiyonlarının 'temelini' oluşturduğunu ve yönetim sürecinin her zaman planlama ile başladığını unutmayın; AOF sınavlarında bu ilişki sıkça sorulur.
  • Misyon (mevcut varoluş nedeni, bugünkü durum) ile vizyon (gelecekte arzulanan durum) kavramlarının tanım karıştırılmasına dikkat edin.
  • Peter Drucker'ın 'işimiz ne?' sorusunun misyonun belirlenmesindeki temel başlangıç noktası olduğunu ve Abell'in misyon çatısında ürüne değil müşteriye odaklandığını mutlaka ezberleyin.
  • Plan hiyerarşisinde stratejik planların tepe yönetim (tüm işletme), taktik planların orta kademe (bölümler) ve operasyonel planların günlük/sayısal düzeyde hazırlandığı ayrımını kaçırmayın.
  • Tek kullanımlık planlar (program, proje, bütçe) ile sürekli planlar (politika, kural, prosedür) arasındaki fark sınavda sık sorulan bir sınıflandırma konusudur.
  • Planlamanın yararlarının yanında katı hazırlanmasının yaratıcılığı öldürdüğü ve proaktif olma yeteneği kazandırdığı gibi dezavantaj/avantaj dengesine dikkat edin.