Ünite 2: Acil Çağrı Merkezinin Teknolojik Altyapısı ve Haberleşme Sistemleri

112 Kuruluş Kanunu

112 Acil Çağrı Merkezlerinin kurulması 3152 Sayılı Kanun ile düzenlenmiştir. Bu kanun, büyükşehirlerde YİKOB, diğer illerde valilikler bünyesinde merkezlerin kurulmasını zorunlu kılar.

Jeneratör Kapasitesi

112 merkezlerinde kullanılan jeneratörler minimum 250 kVA gücündedir. Bu sistemler, yaklaşık 48 saat boyunca kesintisiz enerji ihtiyacını karşılayacak kapasiteye sahiptir.

UPS Besleme Süresi

Merkezlerde kullanılan 100 kVA'lık kesintisiz güç kaynakları, sistemlerin ve bilgisayarların elektrik kesintilerinden etkilenmeden yaklaşık 4 saat boyunca çalışmasını sağlar.

Sistem Odası İklimlendirme

ASHRAE standartlarına göre sistem odalarında sıcaklık 18-27°C, nem oranı ise %40-%60 arasında tutulmalıdır. Bu değerler sunucuların sağlıklı çalışması için kritiktir.

Anahtar Kavramlar

Co-locationSağlık, itfaiye, jandarma ve polis gibi farklı acil yardım birimlerinin aynı fiziksel mekânda görev yapmasıdır. Bu model, koordinasyonu güçlendirerek olaylara müdahale süresini kısaltır.

JeneratörMekanik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren cihazdır. 112 merkezlerinde elektrik kesintilerinde en az 250 kVA gücüyle 48 saat kesintisiz enerji sağlar.

Kesintisiz Güç Kaynağı (UPS)Şebeke gerilimindeki dalgalanmaları düzenleyen ve kesinti anında sistemleri besleyen cihazdır. 112 merkezlerinde en az 2 adet 100 kVA'lık UPS kullanılır.

PLC (Programlanabilen Lojik Kontrolör)Otomasyon sistemlerinin beyni olan kontrol ünitesidir. Enerji panolarındaki değerleri okur ve sistemin anlık durumunu bilgisayar ekranına aktarır.

IP Telefon SantraliSes ve görüntü verilerini ağ üzerinden IP protokolü ile ileten yazılım tabanlı sistemdir. Analog santrallere göre daha düşük maliyetli ve entegrasyona açıktır.

JEMUSJandarma Entegre Muhabere ve Bilgi Sistemi'dir. Kriptolu telsiz haberleşmesi, araç takip ve plaka tanıma gibi özelliklerle Jandarma birimlerine anında müdahale imkânı sağlar.

TETRAKarasal Trunk Radyo standardıdır. Avrupa Telekomünikasyon Standardizasyon Enstitüsü tarafından geliştirilmiş olup, çok sayıda kullanıcıya aynı anda güvenli ses ve veri iletimi sağlar.

SAHMUSSahil Güvenlik için ASELSAN tarafından üretilen VHF Geniş Alan Sayısal Emniyetli Muhabere Sistemi'dir. Botlar ve karargâhlar arasında güvenli veri ve ses aktarımı yapar.

E-callKaza anında araç içindeki cihazın otomatik veya manuel olarak acil çağrı merkezine konum ve araç bilgilerini içeren veri mesajı (MSD) göndermesi sistemidir.

MSD (Minimum Set of Data)E-call sisteminde kaza anında gönderilen veri paketidir. Kaza yeri konumu (GNSS), sürüş yönü, araç bilgileri ve zaman bilgilerini içerir.

Çağrı Alıcı112 merkezinde çağrıyı ilk karşılayan, vaka kaydını oluşturan ve gerekli kuruma aktaran personeli ifade eder.

Çağrı YönlendiriciÇağrı alıcıdan gelen talebi kendi kurumunun imkânlarıyla sevk ve koordine eden uzman personeldir.

Analog Telsiz SistemiSes işaretinin çerçevelere bölünerek kripto algoritmasıyla karıştırılması prensibine dayanan eski nesil telsiz haberleşme sistemidir.

Kartlı Geçiş Sistemiİş yerlerinde giriş-çıkışları kontrol altına alan ve yetkilendirme sağlayan güvenlik sistemidir. 112 merkezlerinde sistem odaları gibi kritik alanlarda kullanılır.

Gazlı Söndürme SistemiYangın algılama sisteminden gelen bilgiyle otomatik olarak devreye giren ve teknolojik altyapıya zarar vermeden yangını söndüren sistemdir.

Vaka ModellemeleriAcil çağrıların içeriğine göre hangi birimlerin (sağlık, itfaiye, jandarma vb.) olay yerine gönderileceğini belirleyen operasyonel tablolardır.

TelekonferansAcil çağrı merkezi ile ilgili birimler arasında koordinasyonu sağlamak için sistem üzerinden yapılan çok katılımcılı görüşme yöntemidir.

Diğer Önemli Bilgiler

JEMUS Başlangıç Tarihi

Jandarma Entegre Muhabere ve Bilgi Sistemi (JEMUS) projesi kapsamında telsiz sistemi kurulumlarına 2005 yılında başlanmıştır.

TETRA Standardı

TETRA (Karasal Trunk Radyo) standartları, 1990 yılında Avrupa Komisyonu ve ETSI (Avrupa Telekomünikasyon Standardizasyon Enstitüsü) tarafından geliştirilmeye başlanmıştır.

SAHMUS Üreticisi

VHF Geniş Alan Sayısal Emniyetli Muhabere Sistemi (SAHMUS), Sahil Güvenlik Komutanlığı için ASELSAN tarafından üretilmiştir.

Telsiz Frekans Grupları

Telsiz haberleşmesinde çalışma frekansları üç ana grupta toplanır: HF (High Frequency), VHF (Very High Frequency) ve UHF (Ultra High Frequency).

E-call Veri Mesajı

E-call sistemi, kaza anında GNSS konum bilgisi, sürüş yönü, araç bilgileri ve zaman damgasını içeren MSD mesajını anlık olarak merkeze iletir.

Trafik Kanunu 71. Madde

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 71. maddesi, ambulans, itfaiye ve polis gibi araçların geçiş üstünlüğü haklarını ve kullanım şartlarını düzenler.

Analog Telsiz Zafiyeti

Analog telsiz sistemlerinde çerçeve uzunluğu kısa olduğu için, iyi eğitilmiş bir kulak tarafından konuşmaların çözülebilmesi veya parazit oluşması mümkündür.

Sayısal Ses Kodlama

Gelişmiş sayısal ses kodlama teknikleri sayesinde, 1 saniyelik ses 4800 bit ile kodlanarak düşük RF seviyelerinde bile net iletim sağlanabilmektedir.

Sınavda Dikkat Et

Sistem odası sıcaklık ve nem değerlerini (18-27°C, %40-60 nem) mutlaka ezberleyin, sınavda sıkça sorulabilir.
JEMUS, TETRA ve SAHMUS gibi sistemlerin hangi kurumlar için veya hangi amaçla kullanıldığını ayırt edin.
Çağrı alıcı ve çağrı yönlendirici arasındaki görev farkını iyi anlayın; alıcı sadece çağrıyı karşılar, yönlendirici sevk eder.
E-call sisteminin sadece ses değil, MSD (veri mesajı) gönderdiğini unutmayın.
Trafik kazası gibi yaygın vakalarda hangi birimlerin (Sağlık, Jandarma, Emniyet) öncelikli olduğunu tablo üzerinden gözden geçirin.
Co-location modelinin ne anlama geldiğini (tüm birimlerin aynı mekânda olması) kavramsal olarak iyi oturtun.