Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Acil Durum ve Afet Yönetimi Önlisans Programı » Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1

Ünite 6: Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Siyasi Yapılanma (1920-1923) — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Güçler Birliği — Yasama, yürütme ve bazen yargı yetkilerinin tek bir organda, yani TBMM'de toplanması ilkesidir. Savaş koşullarında hızlı karar alabilmek amacıyla benimsenmiştir.

Milli Hakimiyet — Egemenliğin kaynağının kişilere veya ailelere değil, doğrudan millete ait olması anlayışıdır. 1921 Anayasası ile 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' şeklinde hukukileşmiştir.

Meclis Hükümeti Sistemi — Hükümet üyelerinin meclis içinden tek tek seçildiği ve meclis başkanının aynı zamanda hükümetin de başkanı olduğu sistemdir. Ayrı bir devlet başkanlığı makamı öngörülmemiştir.

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu — 20 Ocak 1921'de kabul edilen, yeni Türk devletinin ilk anayasasıdır. Kısa ve öz bir metin olup, olağanüstü dönem ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde hazırlanmıştır.

İcra Vekilleri Heyeti — TBMM tarafından seçilen ve hükümet görevini yürüten bakanlar kuruluna verilen isimdir. Her vekil meclise karşı doğrudan sorumludur.

Layiha Encümeni — Meclis çalışmalarında yasa tasarılarını hazırlamak veya incelemekle görevli olan komisyondur. Hükümetin kuruluş sürecinde 15 kişiden oluşturulmuştur.

Muhtariyet — 1921 Anayasası'nda vilayet ve nahiyelere tanınan yerel özerklik durumudur. Eğitim, sağlık ve iktisat gibi yerel işlerin yönetimini halkın seçtiği şuralara bırakır.

Vilayet Şurası — Vilayetlerde halk tarafından seçilen ve yerel işlerin düzenlenmesinden sorumlu olan karar organıdır. Yerinden yönetim ilkesinin bir parçasıdır.

Dokuz Umde — Mustafa Kemal Paşa'nın 8 Nisan 1923'te yayınladığı, Halk Fırkası'nın temel programını ve seçim beyannamesini oluşturan dokuz temel ilkedir.

Halkçılık — Toplumda hiçbir sınıf veya aileye ayrıcalık tanımayan, yasalar önünde tam eşitliği ve halkın kendi kaderine el koymasını savunan siyasi görüştür.

Birinci Grup — Mustafa Kemal Paşa liderliğinde meclis çalışmalarını disipline etmek amacıyla kurulan 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu'na verilen isimdir.

İkinci Grup — Birinci Grup'a muhalif olan milletvekillerinin oluşturduğu, meclis denetimini ve kişisel otoriteye karşı yasallığı savunan gruptur.

Yeşil Ordu — İslamcı-sosyalist bir çizgi izleyen, Bolşevizm'den etkilenen ve Çerkez Ethem ile ilişkisi olan meclis içi gizli örgütlenmedir.

Halk Zümresi — Mecliste 60-70 milletvekilinden oluşan, İttihatçı-İslamcı-Sosyalist görüşleri birleştirmeye çalışan ve halkçılık programını savunan gruptur.

Islahat Grubu — Egemenliğin millete ait olduğunu savunan, eğitim ve ekonomi alanında köklü reformlar (öğretmen okulları, kooperatifleşme vb.) öneren meclis grubudur.

Misak-ı Milli — Milli Mücadele'nin hedefi olan, vatanın sınırlarını ve tam bağımsızlığı öngören, son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen ulusal yemindir.

İstiklal Mahkemeleri — Meclisin otoritesini sağlamak, iç isyanları bastırmak ve asker kaçaklarını önlemek amacıyla kurulan, üyeleri milletvekillerinden oluşan olağanüstü mahkemelerdir.

Kamalizm (Kemalizm) — 1935'teki CHP Dördüncü Kurultayı'nda partinin benimsediği altı ilkeye (altı ok) verilen isimdir; çağdaşlaşma ve tam bağımsızlık ülküsünü temsil eder.