Ünite 5: 1938’den 2002’ye Ekonomik Gelişmeler — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Dönemsel Kararlar ve Yıllar Eşleştirmesi: 1940 Millî Korunma Kanunu, 1942 Varlık Vergisi, 1958 OEEC İstikrar Kararları, 1980 (24 Ocak), 1994 (5 Nisan) ve 2001 (Güçlü Ekonomiye Geçiş) kararlarının tarihlerini ve hazırlayan isimleri mutlaka ezberleyin; sınavlarda kronoloji ve isim eşleştirmesi çok sık sorulur.
Devalüasyon Oranları ve Kurlar: 1958'de 1$ = 9 TL (%120 devalüasyon), 1970'te 1$ = 15 TL (%66 devalüasyon) ve 2001 krizinde dalgalı kura geçişle TL'nin %40 değer kaybettiğini bilin.
Planlı Dönem Büyüme ve Kriz Yılları: Negatif büyüme yaşanan 1979 (-0,4), 1980 (-1,1), 1994 (-6,1), 1999 (-6,4) ve 2001 (-9,5) yıllarına dikkat edin. AÖF sınavlarında küçülme yaşanan kriz yılları doğrudan soru konusudur.
Kurumlar ve Kuruluş Tarihleri: TSKB (1950), DPT (Ekim 1960), İMKB (1985/Beşinci Plan), BDDK (1999) kuruluş tarihlerini ve hangi plan dönemine denk geldiklerini karıştırmayın.
Beş Yıllık Planların Ayrıştırıcı Özellikleri: 1. Plan (Sovyet ağır sanayi yardımları), 2. Plan (933 sayılı Kanun ve Teşvik Belgesi), 3. Plan (22 yıllık perspektif, İtalya hedefi, Petrol/Kıbrıs krizi), 5. Plan (en istikrarlı 5 yıl, Özal dönemi) ayırt edici kilit bilgilerdir.
Deprem ve Sosyal Güvenlik Düzenlemeleri: 1999 yılında çıkarılan 4447 sayılı yasa (İşsizlik Sigortası ve emeklilik yaşı) ile 4481 sayılı yasanın (Deprem Vergisi) numara ve içerik farkını iyi öğrenin.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
Millî Korunma KanunuVarlık VergisiKatlı Kur Sistemiİthal İkamesiTürkiye Sınaî Kalkınma Bankası (TSKB)Devlet Planlama Teşkilatı (DPT)Teşvik Belgesi24 Ocak KararlarıGünlük Döviz Kuru UygulamasıHayalî İhracat5 Nisan KararlarıStagflasyonGümrük Birliği AntlaşmasıBankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)Uluslararası TahkimDeprem Vergisi (4481 Sayılı Kanun)Döviz Kuru ÇapasıTasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)Dalgalı Kur RejimiGüçlü Ekonomiye Geçiş ProgramıFaiz Dışı FazlaToprak Mahsulleri Ofisi (TMO) AçıklarıKatma Protokolİşsizlik Sigortası (4447 Sayılı Kanun)
Önemli Olaylar / Örnekler
12 Kasım 1942 Varlık Vergisi Tatbikatı
25 Haziran 1950 Kore Savaşı ve Tarımsal Fiyatlar
Ağustos 1958 İstikrar Kararları ve Devalüasyon
1 Aralık 1964 Ankara Antlaşması
Sovyet Yardımıyla Kurulan Ağır Sanayi Tesisleri
933 Sayılı Kanun ve Teşvik Belgesi (1968)
1974 Kıbrıs Barış Harekâtı ve Petrol Krizinin Etkisi
24 Ocak 1980 İstikrar Tedbirleri
Sermaye Piyasası Kanunu ve İMKB'nin Kurulması
5 Nisan 1994 'Olağanüstü İstikrar Tedbirleri' ve Şok Faiz
6 Mart 1995 Gümrük Birliği Anlaşması
17 Ağustos 1999 Marmara Depreminin Ekonomik Faturası
10 Aralık 1999 Enflasyonu Düşürme Programı
1 Aralık 2000 Gecelik %1700 Repo Faizi
19 Şubat 2001 Anayasa Kitapçığı Krizi ve Reformlar
