Ünite 4: İdari Yargının Görev Alanı ve İdari Yargı — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Anayasa'nın 125. maddesinde 2010 yılında yapılan değişikliğin gerekçelerini ve bu değişikliğin idari yargı denetiminin sınırları üzerindeki etkilerini araştırarak bir değerlendirme raporu hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
2010 değişikliği, yargı yetkisinin sınırını netleştirerek yerindelik denetimi yasağını anayasal düzeyde daha sert bir ifadeyle pekiştirmiştir. Bu değişiklik, idari yargı mercilerinin idarenin yerine geçerek karar almasını engellemeyi ve kuvvetler ayrılığı ilkesini korumayı amaçlamaktadır.
Alıştırma 2myders hazırladı
İdari yargıda 'hukuka uygunluk denetimi' ile 'yerindelik denetimi' kavramlarını karşılaştırınız; aralarındaki farkı somut birer örnek üzerinden açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Hukuka uygunluk denetimi işlemin mevzuata ve hukuka uygunluğunu incelerken; yerindelik denetimi işlemin isabetli veya yararlı olup olmadığını sorgular. Örneğin, bir memur atamasında adayın şartları taşımadığının tespiti hukuka uygunluk denetimiyken, şartları taşıyan iki adaydan hangisinin daha iyi iş yapacağını hakimin seçmesi yerindelik denetimidir.
Alıştırma 3myders hazırladı
İdarenin takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığını gösteren temel ilkeleri (kamu yararı, ölçülülük, eşitlik vb.) idari yargı kararları çerçevesinde tartışınız.
Yanıt / ipucu
Takdir yetkisi, idareye serbestlik tanısa da her zaman kamu yararı ve hizmet gerekleri amacı ile sınırlıdır. İdare bu yetkiyi kullanırken nesnellik, tarafsızlık, eşitlik ve ölçülülük ilkelerine uymak zorundadır; aksi halde tesis edilen işlem amaç yönünden hukuka aykırı hale gelir.
Alıştırma 4myders hazırladı
İmar planı değişiklikleri nedeniyle mülkiyet hakkı kısıtlanan bir vatandaşın durumunu göz önüne alarak, 'idarenin yargı kararıyla işlem yapmaya zorlanamaması' kuralının yol açabileceği hak kayıplarını ve bu durumun AİHM boyutunu analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Bu kuralın mutlak uygulanması, idarenin hareketsiz kalarak mülkiyet hakkını ihlal etmesine ve kişilerin iç hukukta çözüm bulamayarak AİHM'e başvurmasına yol açabilir. Mahkemeler doğrudan talimat veremese de, hukuka aykırı ret işlemlerini iptal ederek idareyi hukuka uygun işlem yapmaya yönlendirmelidir.
Alıştırma 5myders hazırladı
İYUK'un 2. maddesinde yer alan 'idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği' kuralını, adli yargı hakimlerinin sahip olduğu yetkilerle karşılaştırarak idari yargının etkinliği açısından değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
İdari mahkemeler iptal edilen işlemin yerine geçecek yeni bir işlem tesis edemezken, adli yargı (örneğin aile mahkemeleri) idareye doğrudan koruma veya bakım tedbiri gibi talimatlar verebilir. Bu durum, idari yargı kararlarının uygulanması için yine idarenin harekete geçmesini zorunlu kılarak idari yargının etkinliğini sınırlamaktadır.
