← Ünite 7
Turizm Ekonomisi

Ünite 7: Turizmin Ekonomik Etkileri-II

24 Ocak 1980 Kararları
Türkiye'de ithal ikameci politikanın terk edilip ihracata dayalı sanayileşmeye geçildiği, turizmin bir döviz kaynağı olarak stratejik önem kazandığı ekonomik dönüm noktasıdır.
2634 Sayılı Turizmi Teşvik Kanunu
1982 yılında yürürlüğe giren bu kanun, Türkiye'de turizm sektörüne yatırım teşvikleri ve mali destekler sağlayarak sektörün lokomotif görevi üstlenmesini sağlamıştır.
2001 Krizinin Turizme Etkisi
TL'nin devalüe olmasıyla reel döviz kurunun yükselmesi, Türkiye'ye turist girişini artırmış ve turizm gelirleri dış ticaret açığının %170,2'sini kapatarak Cumhuriyet rekoru kırmıştır.
WTTC 2014 Verileri
Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi'ne göre 2014 yılında turizmin dünya GSYİH'sına toplam katkısı 7.581 trilyon dolar olup, dünya ekonomisinin %9,8'ini oluşturmuştur.

Anahtar Kavramlar

Direkt EtkiTuristlerin konaklama, yeme-içme ve ulaşım gibi doğrudan mal ve hizmet alımları sonucu oluşan gelir artışıdır. Örneğin, bir otelin aldığı oda ücreti direkt etkidir.
Dolaylı EtkiTurizm sektörüne ürün ve hizmet arz eden yan sektörlerin (tarım, tekstil vb.) istihdam ve gelir düzeyindeki artıştır. Otelin gıda ihtiyacını yerel çiftçiden karşılaması buna örnektir.
Uyarılmış EtkiTurizm harcamalarının hanehalkı gelirine yansımasıyla oluşan çarpan etkisidir. Çalışanların kazandıkları ücretleri harcamasıyla ekonomide oluşan ek canlılıktır.
Çarpan KatsayısıTurizm harcamalarının ekonomi içindeki toplam gelir yaratma gücünü gösteren katsayıdır. Formül: TS x TBOH x ÇK.
Görünmez İhracatMal ihracatından farklı olarak, hizmetlerin (turizm gibi) yabancılara satılmasıyla elde edilen döviz geliridir. Turistlerin ülkede yaptığı harcamalar bu kapsamdadır.
Ödemeler DengesiBir ülkenin dış dünya ile yaptığı tüm ekonomik ilişkilerin muhasebeleştirildiği tablodur. Turizm, hizmetler dengesi altında yer alır.
Cari İşlemler HesabıMal ticareti, uluslararası hizmetler ve transferleri içeren ödemeler dengesinin en önemli alt kalemidir.
Destinasyon RekabetiBir bölgenin turizm ürününü rakiplerinden daha kaliteli ve farklı sunarak pazar payını koruma yeteneğidir. İspanya ve Fransa bu alanda dünya liderlerindendir.
Türev TalepTurizm sektöründeki işgücü talebinin, turist talebine bağlı olarak oluşmasıdır. Turist sayısı artarsa, çalışacak personel ihtiyacı da artar.
Reel Döviz KuruYerli paranın yabancı para karşısındaki satın alma gücüne göre düzeltilmiş değeridir. Yükselmesi ihracatı (turizm gelirini) teşvik eder.
İthal İkameci PolitikaTürkiye'nin 1980 öncesi uyguladığı, dışa kapalı ve yerli üretimi korumaya dayalı ekonomik stratejidir.
Turizmi Teşvik Kanunu1982 tarihli 2634 sayılı kanun olup, Türkiye'de turizm yatırımlarına mali destek sağlayan temel yasal düzenlemedir.
Sermaye TeşkiliYatırımların finansmanı için ayrılan tasarruf ve kârların biriktiği ara hesaptır.
Altyapı YatırımlarıDevlet tarafından yapılan yol, su, elektrik gibi büyük ölçekli yatırımlardır. Turizmin gelişimi için temel şarttır.
Üstyapı YatırımlarıTuristlerin konaklama ve eğlence ihtiyaçlarını karşılayan tesis yatırımlarıdır. Oteller ve restoranlar buna örnektir.
Enflasyonist BaskıTurizm harcamalarının toplam arzı aşması sonucu fiyatlar genel düzeyinin yükselmesidir. Turistlerin yüksek alım gücü yerel fiyatları artırabilir.
Ceteris ParibusEkonomide 'diğer tüm koşullar sabitken' anlamına gelen, fiyat-talep ilişkisini analiz etmede kullanılan varsayımdır.
Döviz Kuru OynaklığıDöviz kurlarındaki dalgalanmaların yarattığı belirsizliktir. Turizm sektöründe maliyet ve gelir riskini artırır.
Kayıt Dışı İstihdamVergi ve sosyal güvenlik sistemine dahil edilmeyen çalışma biçimidir. Turizmde vergi oranlarının düşürülmesi bununla mücadelede önemlidir.
Turizm BilançosuTurizm gelirleri ile giderleri arasındaki farkı gösteren, dar ve geniş anlamda hesaplanabilen bir tablodur.

Diğer Önemli Bilgiler

Turizmde İstihdam Katsayısı

Uluslararası kuruluşlarca kabul edilen formüle göre (Doğrudan İstihdam x 1,5), turizm sektöründe dolaylı istihdam her zaman doğrudan istihdamdan daha fazladır.

Türkiye'nin 2014 Turizm Geliri

Türkiye, 2014 yılında 34,3 milyar dolarlık brüt geliri ile ülkeye en fazla döviz kazandıran sektör konumundadır.

İspanya'nın Rekabet Gücü

Dünya Ekonomik Forumu 2014 verilerine göre, 5,31 puanla Seyahat ve Turizm Rekabet Gücü Endeksi'nde dünyada birinci sırada yer almaktadır.

İngiltere Kamu Harcaması Örneği

İngiltere'de turizm işletmelerinden gelen 92 yangın ihbarı için kamu bütçesinden 63.300 Sterlin harcama yapılmış, bu da turizmin kamu üzerindeki mali yüküne örnektir.

Yunanistan KDV Uygulaması

Yunanistan, Türkiye'ye rakip olan Ege adalarında turizm rekabetini artırmak için konaklama ve yeme-içme hizmetlerinde %2 gibi oldukça düşük bir KDV oranı uygulamaktadır.

Rusya-Ruble Krizi (2015)

Rus para birimi Ruble'deki %50'lik değer kaybı, Rus vatandaşlarının alım gücünü düşürerek diğer ülkelere olan turizm talebini olumsuz etkilemiştir.

Türkiye'nin 2014 İstihdam Verisi

Türkiye'de turizm sektöründe doğrudan ve dolaylı olarak 3 milyonu aşkın kişi çalışmakta, aile fertleri ile birlikte yaklaşık 10 milyon kişi geçimini bu sektörden sağlamaktadır.

Dünya Turizm İstihdamı

2014 yılında seyahat ve turizm sektörü dünya genelinde 276,8 milyon kişiye iş imkânı sağlayarak küresel iş gücünün %9,4'ünü oluşturmuştur.

Türkiye'nin 2014 Dış Ticaret Açığı Kapatma Payı

Turizm gelirlerinin Türkiye'nin dış ticaret açığını kapatmadaki payı 2014 yılında %40,6 olarak gerçekleşmiştir.

Şubat 2016 TÜFE Verileri

Türkiye'de Şubat 2016 itibarıyla yıllık bazda en fazla fiyat artışı %13,12 ile 'lokanta ve oteller' grubunda yaşanmıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Turizm etkilerini (direkt, dolaylı, uyarılmış) birbirine karıştırmayın; direkt etki turist harcaması, dolaylı etki yan sektörler, uyarılmış etki ise hanehalkı geliridir.
  • Turizmde istihdamın 'türev talep' olduğunu unutmayın; yani istihdam artışı her zaman turist talebinin bir sonucudur.
  • Reel döviz kuru ile ihracat (turizm geliri) arasında doğru yönlü ilişki olduğunu (kur yükselirse gelir artar) mutlaka not edin.
  • Turizm bilançosunda 'dar' ve 'geniş' anlam ayrımına dikkat edin; geniş anlam tüm sektörel işlemleri kapsar.
  • Turizmde kamu harcamaları (G) ve vergi (T) dengesinde G > T durumunun 'açık', T > G durumunun 'fazla' olduğunu karıştırmayın.
  • Türkiye'nin 2001 krizindeki turizm performansının Cumhuriyet tarihi rekoru olduğunu hatırlayın.