İnfografik
← Ünite 5
Eğitim Bilimine Giriş

Ünite 5: 5. Ünite - Eğitimin Politik Temelleri

Atatürk'ün 1 Kasım 1937 TBMM Konuşması
Mustafa Kemal Atatürk, TBMM'nin açılışında yaptığı bu konuşmada büyük davanın en medeni ve müreffeh millet olmak olduğunu belirtmiş; okuyup yazma bilmeyen tek vatandaş bırakmamanın ve kalkınma için teknik eleman yetiştirmenin Kültür Vekaletinin en ağır mecburiyeti olduğunu vurgulamıştır.
2 Mayıs 1920
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde, ülkenin eğitim politikalarını belirlemek, yürütmek ve eğitim kurumlarını yönetmek amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı'nın (Maarif Vekaleti) resmen kurulduğu tarihi ifade eder.
1939 - 2007 Yılları Arası Şûralar
Bu tarihler arasında Türkiye'de toplam 17 kez Milli Eğitim Şûrası toplanmıştır. Bu şûralar, Türk eğitim politikasının bilimsel ve katılımcı esaslara göre şekillenmesi amacıyla danışma niteliğinde kararlar almıştır.
XVI. Milli Eğitim Şûrası
13-17 Kasım 1999 tarihleri arasında toplanan bu şûranın ana gündemi 'Mesleki ve Teknik Eğitimin, Ortaöğretim Sistemi Bütünlüğü İçinde Ağırlıklı Olarak Yeniden Yapılandırılması' olmuştur ve tüm illerden geniş katılım sağlanmıştır.

Anahtar Kavramlar

PolitikaToplumsal değerlerin, kuralların ve kaynakların dağıtımında güç ve yönetim mekanizmalarını kullanma sürecidir. Metinde bu sözcük, devlet sistemlerinin oluşturulması ve eğitim aracılığıyla ideolojilerin aktarılmasını kapsayacak şekilde 'siyaset' terimiyle eş anlamlı kullanılmıştır.
Kasıtlı KültürlemeEğitim süreci aracılığıyla bireylere planlı, amaçlı ve istendik davranışların kazandırılması faaliyetidir. Demokratik toplumlarda bu sürecin içeriğini demokratik değerler oluştururken, sürecin yönü politik anlayışlara göre şekillenir.
Eğitim PolitikasıDevletin genel politikalarıyla uyumlu olarak, vatandaşların eğitim gereksinimlerini karşılamak, eğitim sistemini düzenlemek ve yönlendirmek amacıyla oluşturulan ilke ve kararlar bütünüdür. Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin en önemli göstergelerinden biridir.
Eğitim GereksinimiEğitim programlarının ve politikalarının hazırlanmasında temel alınan, kaynağını bireyden, toplumdan ve konu alanından alan eksiklikler ve beklentilerdir. Bu gereksinimler politik süzgeçten geçirilerek eğitim amaçlarına dönüştürülür.
Eğitim ReformuVar olan eğitim politikalarının, programlarının ve kurumlarının çağın gereksinimlerine ve bilimsel gelişmelere uygun olarak köklü bir biçimde değiştirilmesi ve geliştirilmesi sürecidir. Cumhuriyetin ilk yıllarındaki eğitim çalışmaları buna örnektir.
Milli Eğitim ŞûrasıMilli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen, eğitimle ilgili politika önerileri ve kararlar geliştirmek amacıyla öğretmenler, akademisyenler ve sivil toplum temsilcilerinin katıldığı en yüksek danışma kuruludur.
Kalkınma PlanlarıÜlkenin ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimini sağlamak amacıyla geleceğe yönelik hazırlanan ve eğitimi de ekonomik sistemin itici gücü olarak konumlandıran makro düzeydeki planlama belgeleridir.
1739 Sayılı KanunTürk Milli Eğitim Sistemi'nin genel çerçevesini, genel amaçlarını, temel ilkelerini ve okul yapılarını belirleyen Milli Eğitim Temel Kanunu'dur. Eğitim politikalarının yasal dayanağını oluşturur.
Fırsat ve İmkân EşitliğiHer bireyin, cinsiyet, dil, din, ırk veya sosyo-ekonomik durum farkı gözetilmeksizin eğitim hizmetlerinden eşit derecede yararlanmasını öngören Türk Milli Eğitimi'nin temel ilkelerinden biridir.
Demokratik Yönetimİnsan haklarına saygılı, bireylerin kendi potansiyellerini geliştirmelerine olanak tanıyan ve eğitim süreçlerinde katılımcılığı, eşitliği esas alan yönetim anlayışıdır.
Eğitim ProgramıEğitim politikalarının okul ve sınıf düzeyinde hayata geçirilmesini sağlayan; amaç, içerik, öğretme-öğrenme süreçleri ve değerlendirme ögelerinden oluşan somut ve ayrıntılı kılavuzdur.
Sosyolojik Görüş (Eğitimde)Eğitimi, bireye toplumun geçmiş kültürel birikimlerini ve değerlerini aktararak onun toplumsal yapıya uyumunu sağlama süreci olarak gören yaklaşımdır.
Psikolojik Görüş (Eğitimde)Eğitimi, bireyin doğuştan getirdiği ilgi, yetenek ve potansiyellerini en üst düzeye çıkararak kişisel gelişimini destekleme aracı olarak kabul eden yaklaşımdır.

Diğer Önemli Bilgiler

1960 Planlı Dönem Başlangıcı

Türkiye'de kalkınma planlarının hazırlanmaya başlandığı bu tarihten itibaren eğitim, ekonomik sistem için bir itici güç ve insan gücü planlamasının en stratejik aracı olarak planlarda yer almıştır.

1. Maarif Kongresi (1921)

Kurtuluş Savaşı'nın en yoğun döneminde Ankara'da toplanan bu kongrede, okul ve öğrenci mevcutları tespit edilmiş, ilköğretimin 4 yıldan 5 yıla çıkarılması tartışılmış ve eğitime milli bir yön verilmesi amaçlanmıştır.

Köy Enstitülerinin Kapatılması

Eğitim politikalarının uzun vadeli etkilerine örnek olarak verilen bu olayda, enstitüler 'solcu yetiştirdiği' gerekçesiyle kapatılmış, ancak 65 yıl sonra her kesimden insan bu kararın yanlışlığı üzerinde hemfikir olmuştur.

4 Ekim 1957 Sputnik-1 Şoku

Sovyetler Birliği'nin uzaya ilk uyduyu göndermesi üzerine ABD eğitim sisteminde büyük bir kriz yaşanmış, bunun sonucunda matematik, fen ve yabancı dil eğitimine devasa yatırımlar yapılarak Ay'a gidişin yolu açılmıştır.

Kredili Ders Geçme Sistemi

Eğitim politikalarında ulusal uzlaşma sağlanmadan, aceleyle alınan kararların başarısızlığına örnek gösterilen ve kısa sürede kaldırılan, bedelini ise öğrencilerin ve velilerin ödediği başarısız bir sistem denemesidir.

Sınavda Dikkat Et

  • Eğitim ve politika arasındaki ilişkiyi soran sorularda, her iki disiplinin de ortak odak noktasının 'insan davranışı' olduğunu unutmayın; çünkü ikisi de uygulamalı bilimdir.
  • Milli Eğitim Bakanlığı'nın kuruluş tarihi olan '2 Mayıs 1920' bilgisini ezberleyin; sınavlarda kronoloji sorularında sıkça karşınıza çıkabilir.
  • Türk Milli Eğitim Sistemi'nin yasal dayanağı sorulduğunda doğrudan '1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu' seçeneğine yönelin.
  • Eğitim gereksinimlerinin üç kaynağı (Birey, Toplum, Konu Alanı) arasındaki ilişkiyi bilin; 'siyasi talepler' veya 'yönetici istekleri' gibi çeldiricilere düşmeyin.
  • Milli Eğitim Şûraları'nın kararlarının 'bağlayıcı olmadığını', sadece 'danışma/tavsiye' niteliğinde olduğunu bilmek sınavda doğru seçeneği bulmanızı kolaylaştırır.
  • Kalkınma planlarının eğitimi 'ekonomik sistemin itici gücü' ve 'insan gücü planlaması' olarak ele aldığını mutlaka aklınızda tutun.