Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Çocuk Gelişimi Önlisans Programı » Çocuk Gelişiminde Normal ve Atipik Gelişim

Ünite 1: Çocuk Gelişimine İlişkin Temel Kavramlar — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Gelişim — Organizmanın büyüme, olgunlaşma ve öğrenmenin etkileşimiyle sürekli olarak ilerleme kaydeden düzenli ve sistemli değişmesidir. Anne karnında başlayıp yaşam boyu devam eden çok boyutlu bir süreçtir.

Büyüme — Çocuğun fiziksel yapısında, organlarında ve vücut boyutlarında meydana gelen boy, kilo ve hacim gibi niceliksel ve ölçülebilir değişimlerdir. Gelişimin fiziksel yönünü oluşturur.

Olgunlaşma — Vücut organlarının kendilerinden beklenen fonksiyonları yerine getirebilecek düzeye gelmesi için, öğrenme yaşantılarından bağımsız olarak genetik etkiyle geçirdiği biyolojik değişimdir. Örneğin, parmak kaslarının kalemi tutabilecek düzeye gelmesi olgunlaşmadır.

Öğrenme — Bireyin çevresiyle kurduğu etkileşimler ve deneyimler sonucunda davranışlarında meydana gelen nispeten kalıcı izli değişmelerdir. Kendiliğinden olabileceği gibi bir yetişkin veya araç desteğiyle de gerçekleşebilir.

Hazırbulunuşluk — Bireyin yeni bir öğrenmeyi gerçekleştirebilmesi için gerekli fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal olgunluk düzeyine ulaşması ve ön koşul bilgilere sahip olması durumudur. Bisiklet sürmek için pedala basabilme ve sürme isteğine sahip olmak buna örnektir.

Kritik Dönem — Çocuğun gelişim sürecinde belirli davranışları veya becerileri öğrenmeye en duyarlı, en hazır ve çevresel etkilere en açık olduğu zaman dilimidir. Bu dönemde uygun uyaranların eksikliği kalıcı gelişimsel sorunlara yol açabilir.

Atipik Gelişim — Bilinen normal gelişimsel yapı ve sınırlar içerisinde değerlendirilemeyen, yaşıtlarına göre belirgin farklılıklar ve düzensizlikler gösteren gelişim durumudur. Özel gereksinimli ve risk altındaki çocukları kapsar.

Risk Taşıma — Hali hazırda belirgin bir yetersizliği tanılanmamış olan ancak genetik, çevresel veya biyolojik nedenlerle ileride gelişimsel yetersizlik gösterme olasılığı normalden daha yüksek olan çocukların durumudur.

Özel Eğitim İhtiyacı Olan Birey — 573 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye göre, bireysel özellikleri ve eğitim yeterlilikleri açısından akranlarından anlamlı düzeyde farklılık gösteren ve özel destek hizmetlerine ihtiyaç duyan bireydir.

Teratojen Madde — Doğum öncesi dönemde fetüsün maruz kalması durumunda gelişimsel anomalilere, yapısal bozukluklara veya bebekte kalıcı hasarlara yol açabilen zararlı kimyasal, ilaç, enfeksiyon veya radyasyon gibi etkenlerdir.

Duyusal-Hareket Dönemi — Piaget'nin bilişsel gelişim kuramında 0-2 yaş arasını kapsayan, bebeklerin dünyayı duyuları ve motor hareketleri aracılığıyla keşfettiği, nesne devamlılığının kazanıldığı ilk gelişim dönemidir.

İşlem Öncesi Dönem — Piaget'nin bilişsel gelişim kuramında 2-7 yaş arasını kapsayan, dil gelişiminin en hızlı olduğu ancak çocukların mantıksal düşünme ve korunum becerilerinin henüz gelişmediği dönemdir.

Klasik Koşullanma — Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının, doğal bir tepkiye yol açan koşulsuz bir uyarıcıyla eşleştirilmesi sonucunda tek başına da aynı tepkiyi ortaya çıkarır hale gelmesi sürecidir. Pavlov'un zil-salya deneyi buna örnektir.

Edimsel Koşullanma — Davranışların ortaya çıkma sıklığının, o davranışın ardından gelen sonuçlar (olumlu/olumsuz pekiştireçler veya cezalar) tarafından kontrol edilmesi ve şekillendirilmesi sürecidir.

Kesitsel Yöntem — Farklı yaş gruplarındaki çocukların belirli bir gelişimsel özelliğini aynı zaman diliminde ölçerek karşılaştırmayı amaçlayan, zaman ve maliyet açısından avantajlı gelişimsel araştırma yöntemidir.

Boylamsal Yöntem — Aynı çocuk grubunun gelişimsel özelliklerinin belirli zaman aralıklarıyla uzun bir süre boyunca (yıllarca) izlenerek değişimlerin kaydedildiği araştırma yöntemidir.

Ardışık Yöntem — Kesitsel ve boylamsal araştırma yöntemlerinin sınırlılıklarını gidermek amacıyla her iki yöntemin güçlü yönlerini birleştiren, farklı yaş gruplarını belirli sürelerle takip eden sırasal araştırma desenidir.