Ünite 7: Tarih Felsefesi Eleştirileri 2: Pozitivizm Karşıtı Tarih Felsefeleri — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 10 kelime var.

1 / 100 doğru

Nietzsche ve tarihselciler tarafından eleştirilen; tarihi mutlak yasalar, diyalektik ilerleme veya tek bir evrensel ilke (örneğin Hegel'in tiri veya Marx'ın sınıf savaşımları) doğrultusunda bütünüyle açıklamaya ve geleceği öngörmeye çalışan felsefi tutum.

Tinsellik — Dilthey'ın doğa alanından farklı olarak insanın toplum halinde yaşamaya başlamasıyla kurduğu ve bütün insan yaşamını belirleyen tarihsel varlık alanı. ••• kavramı tarihsellik ile eş anlamlı kullanılmakta olup, doğanın mekanik zorunluluğuna karşı istence dayalı özgür eylemleri barındırır.

Tin Bilimleri (Geisteswissenschaften) — İnsani ve tarihsel gerçekliği inceleyen, doğa ••• tümelleştirici ve açıklayıcı yöntemlerine karşı tekilleştirici ve anlamaya dayalı yöntemleri kullanan bilim dalı. Dilthey'a göre tarihsel olguların ve yazılı yapıtların incelenmesi bu ••• konusudur.

Hermeneutik — Farklı bir tarihsel döneme veya tinselliğe ait yazılı yapıtların ve nesnelleşmiş insan ürünlerinin yorumlanarak anlaşılmasını sağlayan temel tin bilimleri yöntemi. Dilthey'a göre tarihçinin geçmişi kavramak için başvuracağı tek yöntemdir.

Eskatolojik Tarih Anlayışı — ••• bir başı ve sonu olduğunu, belirli bir kurtuluş veya mutlak hedefe doğru çizgisel olarak ilerlediğini savunan teolojik kökenli ••• görüşü. Dilthey bu ••• Ortaçağ Augustinusçu geleneğin izlerini taşıdığı gerekçesiyle eleştirmiştir.

Sezgi (Croce) — Benedetto Croce'nin felsefesinde akıldan önce gelen, tekil olanı doğrudan tanımaya ve kavramaya yarayan dolaysız bilme etkinliği. Croce'ye göre gerçeklik akılla değil, ••• kavranan tekil tarih yargılarıyla bilinir.

Tarihselcilik (Historism) — Her tarihsel olayın ve olgunun içinde doğduğu dönemin koşullarına ve tinselliğine bağlı olduğunu, bu nedenle tarihe dışarıdan evrensel ve mutlak ölçütlerle bakılamayacağını savunan tarih ve bilgi felsefesi akımı.

Tarihsicilik (Historicism) — Nietzsche ve tarihselciler tarafından eleştirilen; tarihi mutlak yasalar, diyalektik ilerleme veya tek bir evrensel ilke (örneğin Hegel'in tiri veya Marx'ın sınıf savaşımları) doğrultusunda bütünüyle açıklamaya ve geleceği öngörmeye çalışan felsefi tutum.

Ereksellik — Tarihsel süreçlerin mekanik bir nedensellik yerine belirli bir amaç, hedef veya sonuca doğru yöneldiği düşüncesi. Pozitivist karşıtı antipozitivist felsefelerde doğanın nedenselliğine karşılık tarihte ereksel bir tasarımın savunulduğu görülür.

Şimdinin Tarihi — Benedetto Croce'nin her gerçek ••• şimdiki zamanın içinden kurulduğunu belirten ilkesi. Geçmiş olaylar uzak geçmişe ait olsa da, onların tarihsel olarak bilinmesinin koşulu bugünkü tinin süzgecinden geçerek şimdi ve burada eleştirel bir kanıt bulmasıdır.

Antipozitivizm — Doğa bilimlerinin yöntemlerinin tarih ve insan bilimlerine uyarlanamayacağını, doğa ile tarihin özce birbirinden farklı ve karşıt alanlar olduğunu (açıklamaya karşı anlama, nedenselliğe karşı ereksellik) savunan bilim ve felsefe akımı.