Temel Kavramlar. Günümüzde dünyanın en değerli markaları arasında ilk iki sırayı Apple ve Google gibi bilgi teknolojisi firmaları paylaşmaktadır. Ağır sanayi, petrol veya gıda sektörünün önüne geçen bu durum, 'bilgi'nin günümüzdeki hayati önemini açıkça gözler önüne sermektedir. Sanayi toplumundan sonra temel üretim ve güç faktörü bilgi olmuş, ülkelerin 'bilgi toplumu' haline dönüşmesi stratejik bir zorunluluk haline gelmiştir. Türkiye'de de bilgi toplumu olma yolunda önemli kurumsal adımlar atılmıştır. Kalkınma Bakanlığı ile Bilgi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yeni sistemde 'Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı' çatısı altında birleştirilmiştir. Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanan 2015-2018 dönemi Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı, Yüksek Planlama Kurulu tarafından kabul edilerek 6 Mart 2015 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bu ünitede bilgi, teknoloji ve toplum kavramları ele alınarak teknik konuların temel altyapısı oluşturulmaktadır. Bilgi toplumunun temelini oluşturan kavramlar netleştirilmekte, insan zihnindeki bilgi işleme süreci incelenmekte ve teknolojinin sosyal hayattaki yansımaları tartışılmaktadır. Bilginin değeri her dönem yüksek olmuştur ancak günümüzde bilgi teknolojileri sayesinde bilgiye ulaşmak, üretmek ve yaymak inanılmaz bir hız kazanmıştır. Çevrim içi ortamlarda yapılan her eylem (site ziyareti, yorum, beğeni) devasa miktarda veri üretmektedir. Cisco raporlarına göre küresel internet trafiği zettabayt eşiğini aşmış, internetteki veri hacmi insan aklının sınırlarını zorlamaya başlamıştır. Zeleny (1987) ve Ackoff (1989) tarafından öne sürülen VEBB (Veri, Enformasyon, Bilgi, Bilgelik) piramidi, bu kavramlar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi açıklar. En altta yer alan veri, tek başına anlam ifade etmeyen ham sembollerdir ('Gerçek'). Verilerin ilişkilendirilmesiyle enformasyon ('Ne olduğunu bilme'), bilginin içselleştirilmesi ve tecrübeyle harmanlanmasıyla bilgi ('Nasılı bilme') ve nihayetinde ileriyi görebilme yetisiyle bilgelik ('Nedenini bilme') aşamasına ulaşılır. Bilgi iki ana grupta incelenir: Örtülü bilgi ve açık bilgi. Örtülü bilgi kişiseldir, tecrübeye dayalıdır, içeriğe bağımlıdır ve aktarılması zordur (örneğin bisiklete binmek veya akıcı konuşmak). Açık bilgi ise kodlanabilir, sözle ifade edilebilir, kitaplarda veya internette kolayca paylaşılabilitir (örneğin hava sıcaklığı veya bir formül). İnsanların dışarıdaki bilgiyi nasıl alıp işlediği, depoladığı ve geri getirdiği bilgi işleme modeliyle incelenir. İnsan zihni zihinsel yapılar (bellekler) ve bilişsel süreçlerden (dikkat, algı, kodlama, tekrar, geri çağırma) oluşur. Zihinsel yapılar algısal bellek, kısa süreli bellek ve uzun süreli bellek olmak üzere üç temel bileşene ayrılır. Algısal bellek (duyusal/anlık bellek), duy organlarından gelen uyarıcıların çok kısa süreyle ve tam yansımayla tutulduğu yerdir. Kapasitesi sınırsız ancak süresi çok kısadır; dikkat ve algı süzgeçleri sayesinde gereksiz uyarıcılar elenerek sadece odaklanılan bilgiler kısa süreli belleğe aktarılır. Kısa süreli bellek (işler/çalışan bellek), sınırlı kapasiteye (7±2 parça) ve 15-20 saniyelik süre sınırına sahiptir. Tekrar veya gruplandırma yapılmazsa bilgiler kaybolur. Uzun süreli bellek ise kapasite ve süre sınırlaması olmayan, milyonlarca bilgiyi sonsuza dek saklayabilen depodur. Öyküsel bellek (olaysal ve anlamsal) ile işlemsel bellek olarak ikiye ayrılır. Öyküsel bellek bilinçli çağrılan olayları ve kelime anlamlarını tutarken, işlemsel bellek bisiklet sürmek gibi otomatikleşmiş becerileri barındırır. Genel amaçlı bilgisayarlar farklı yazılımları çalıştırabilen sistemlerdir. Bilgisayarın fiziksel parçalarının tamamına donanım, istenen işlemleri yapmasını sağlayan komutlar bütününe ise yazılım denir. Uygulama yazılımlarının çalışabilmesi için donanımları yöneten ve aralarında köprü kuran bir işletim sistemine (Windows, macOS, Linux, Android, iOS) ihtiyaç vardır. Masaüstü bilgisayarların kasasında anakart, işlemci, bellek ve sabit disk bulunur. Anakart, tüm donanımların iletişim kurduğu ana devredir. İşlemci (CPU), bilgisayarın beynidir ve aritmetiksel/mantıksal komutları yürütür. RAM (Rasgele Erişimli Bellek), elektrik olduğu sürece veri tutan hızlı geçici bellektir; ROM (Sadece Okunabilir Bellek) ise bilgisayarı başlatan BIOS komutlarını içerir. Kalıcı veri depolamak için geleneksel manyetik sabit diskler (HDD) veya daha hızlı olan katı-durum sürücüleri (SSD) kullanılır. Ayrıca klavye ve fare girdi birimi, ekran ve yazıcı çıktı birimi, sabit disk ve flash bellekler ise depolama birimi olarak sınıflandırılır. Bilgi sistemleri donanım, yazılım, personel, veri ve süreçlerden oluşur. Bilgi işleme süreçleri yedi temel aşamada incelenir: Toplama (verinin elde edilmesi), Düzenleme (verinin tanzim edilmesi), Analiz (verinin seçilip karşılaştırılması), Kaydetme ve Geri Çağırma, İşleme (verinin güncellenmesi), Aktarma ve Alma (iletişim), ve Gösterim (çıktı alınması). Bu süreçlerin yürütülmesinde maddi cihazlar (bilgisayar, telefon, tarayıcı) ve kavramsal araçlar (dil, alfabe, semboller) birlikte rol oynar. Teknolojinin gelişmesi, daha önce işlenemeyen devasa boyutlardaki düzensiz verilerin ('Büyük Veri') analiz edilmesini ve anlamlandırılmasını mümkün kılmıştır. İnsanlık tarihi avcı-toplayıcı, tarım, sanayi ve bilgi toplumu olmak üzere dört aşamada incelenir. Avcı-toplayıcı toplumda enerji kaynağı insan gücüyken, tarımda insan-hayvan gücü, sanayide fosil yakıtlar, bilgi toplumunda ise elektrik ve nükleer enerji öne çıkmıştır. Bilgi toplumunda zenginliğin kaynağı toprak veya fabrika değil, bizzat 'bilgi'dir. Teknolojideki bu devrim sosyal yaşamı kökten değiştirmiştir. 3 boyutlu yazıcılar ile uzayda parça üretimi ve hatta insan organı (kalp, deri, böbrek) basımı gerçekleştirilmektedir. MOOC'lar (Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler) eğitimi dönüştürmüş, öğretmen rehber konuma gelmiştir. Mobil cihazlar veriye erişimi mekandan bağımsız kılarken, sosyal medya bireyleri sürekli birer veri üreticisi haline getirmiştir.