İnfografik
← Ünite 6
Temel Bilgi Teknolojileri 2

Ünite 6: Teknoloji ve Yaşamboyu Öğrenme

Teknoloji ve Yaşamboyu Öğrenme - kaynak sayfa görseli
Kaynak: ders kitabı, sayfa 155
Uluslararası Eğitimi Geliştirme Komisyonu Raporu (1972)
Komisyon, eğitimin okul binaları ve yaşıyla sınırlanamayacağını, yaşam kadar uzun bir varoluşsal süreklilik olarak tasarlanması gerektiğini belirterek yaşamboyu öğrenmenin evrensel temellerini atmıştır.
Avrupa Birliği Yaşamboyu Öğrenme Memorandumu (2000)
Avrupa Birliği Komisyonu tarafından 2000 yılında kabul edilen bu memorandum, yaşamboyu öğrenmeyi sadece ekonomik bir unsur olmaktan çıkararak tüm öğrenme biçimlerini kapsayan stratejik bir çerçeveye oturtmuştur.
Türkiye Yaşamboyu Öğrenme Strateji Belgeleri (2009 ve 2014-2018)
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ilk kez 2009'da yayımlanan ve ardından 2014-2018 eylem planıyla güncellenen strateji belgesi, Türkiye'de bilgi toplumu olma hedefini ve sosyal dönüşüm projesini başlatmıştır.
MIT Açık Ders Kaynakları Projesi (Nisan 2001)
Massachusetts Institute of Technology (MIT) tarafından Nisan 2001'de duyurulan bu proje, tüm ders kaynaklarının sayısal ortamda ücretsiz sunulmasını sağlayarak bugünkü Kitlesel Açık Çevrimiçi Derslerin öncüsü olmuştur.

Anahtar Kavramlar

Yaşamboyu ÖğrenmeBireyin kişisel, sosyal, kültürel ve mesleki yeterliliklerini geliştirmek amacıyla doğumundan ölümüne kadar sürdürdüğü sürekli öğrenme sürecidir. Örneğin, bir bireyin mesleğinde yenilikleri takip etmek için halk eğitim merkezlerinde kurs alması bu kapsamdadır.
Planlı GelişimBireyin çalışma yaşamı boyunca almış olduğu formal dersler, diplomalar, lisansüstü eğitimler ve teknik yeterlikler gibi yapılandırılmış eğitim biçimleridir. Örneğin, bir mühendisin kariyerinde ilerlemek için üniversitede yüksek lisans yapması planlı gelişimdir.
Rastlantıya bağlı gelişimBireyin iş yaşamında veya sosyal hayatında önceden planlanmamış durumlarla karşılaşması sonucunda elde ettiği doğal öğrenme biçimidir. Örneğin, bir çalışanın ofiste yeni bir yazılım arızasını çözerken farkında olmadan yeni bir problem çözme yöntemi öğrenmesi buna örnektir.
Deneyime dayalı gelişimBireyin bizzat yaparak yaşayarak, diğer bireylerin yaptıklarını gözlemleyerek ve pratik uygulamalar yoluyla ileri düzey beceriler kazanmasıdır. Örneğin, bir ustanın yanında çıraklık yapan birinin işi bizzat uygulayarak öğrenmesi bu türdendir.
Bilgi OkuryazarlığıBireyin bilgi gereksinimini fark etmesi, doğru bilgiye ulaşması, bilgiyi değerlendirmesi, düzenlemesi ve sorun çözümünde etkili bir şekilde kullanabilmesidir. Örneğin, bir araştırmacının internetteki binlerce makale arasından güvenilir olanları seçip tezinde kullanması bilgi okuryazarlığıdır.
Öğrenmeyi ÖğrenmeBireyin yeni bilgiyi nasıl edineceğini, organize edeceğini ve kendi yaşamına nasıl uyarlayacağını bilmesi, öğrenme sürecini kendi yönetebilmesidir. Örneğin, bir bireyin yabancı dil öğrenirken kendi öğrenme stilini keşfedip buna uygun hafıza teknikleri geliştirmesidir.
Yetişkin Eğitimi (Androgoji)Kendi yaşamından sorumlu olduğunu bilen yetişkin bireylerin kişisel, mesleki ve sosyal gereksinimlerini karşılamak amacıyla katıldıkları formal veya informal eğitim sürecidir. Örneğin, Halk Eğitim Merkezlerinde 14 yaş üstü bireylere verilen meslek edindirme kurslarıdır.
Bağlantıcılık (Connectivism)Sayısal çağda bilginin tek bir kaynakta olmadığını, ağlar üzerinde dağınık halde bulunduğunu ve öğrenmenin bu ağlar arasında bağlantı kurarak gerçekleştiğini savunan öğrenme kuramıdır. Örneğin, Siemens ve Downes'ın çevrimiçi kitlesel derslerinde öğrencilerin sosyal ağlar üzerinden bilgi üretmesi bu kurama dayanır.
Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler (KAÇD / MOOC)Çok büyük ölçekte katılımcıya ev sahipliği yapan, web üzerinden ücretsiz veya açık erişimle sunulan, internet tabanlı çevrimiçi ders uygulamalarıdır. Örneğin, dünyanın dört bir yanından binlerce kişinin kaydolup izleyebildiği Coursera veya edX platformundaki derslerdir.
Öğretimci KAÇD (xMOOC)Geleneksel eğitim yaklaşımına benzer şekilde, içeriğin öğretmen tarafından önceden belirlendiği, video sunumları ve çoktan seçmeli testlerle tekrar temeline dayanan çevrimiçi ders türüdür. Örneğin, standart video dersleri izleyip ardından otomatik test çözülen bir programlama dersidir.
Bağlantıcı KAÇD (cMOOC)Öğrenenlerin sosyal ağlar üzerinden sınırsız etkileşim kurarak, kendi aralarında bilgi paylaşıp yeni bilgiler ürettiği özerk yapıdaki çevrimiçi ders türüdür. Örneğin, katılımcıların blog yazıları ve forumlar aracılığıyla ortak bir fikir havuzu oluşturduğu 'Connectivism and Connective Knowledge' dersidir.
Melez KAÇD (Hybrid MOOC)Hem öğretimci (xMOOC) hem de bağlantıcı (cMOOC) yaklaşımların özelliklerini bir arada sunarak katılımcılara karma bir öğrenme deneyimi sağlayan ders türüdür. Örneğin, hem uzman videolarının izlendiği hem de öğrenenlerin sosyal platformlarda tartıştığı çevrimiçi bir girişimcilik kursudur.
Tam Öğrenme (Mastery Learning)Katılımcılara bir konuyu tam olarak öğrenebilmeleri için video, benzetim ve doküman gibi gerekli tüm kaynakların sunulduğu ve herkesin kendi hızında ilerlemesine olanak sağlayan sistemdir. Örneğin, KAÇD'lerde zorlanılan bir video bölümünün tekrar tekrar durdurulup izlenebilmesidir.
Açık Ders KaynaklarıEğitimciler ve bireysel öğrenenler için ders formatında düzenlenmiş, sayısal ortamda bulunan ve genellikle ücretsiz sunulan yüksek kaliteli eğitim materyalleridir. Örneğin, MIT'nin 2001 yılında başlattığı ve tüm ders içeriklerini internette herkesin erişimine açtığı projedir.

Diğer Önemli Bilgiler

İlk Bağlantıcı KAÇD Deneyimi (2008)

George Siemens ve Stephen Downes, 2008 yılında 'Connectivism and Connective Knowledge' adlı dersi çevrimiçi açarak geleneksel 24 kişilik sınıfı 2325 katılımcılı ilk kitlesel bağlantıcı derse dönüştürmüştür.

Alexander Kapp ve Androgoji Terimi (1833)

Alman eğitimci Alexander Kapp, Plato'nun prensiplerinden hareketle yaşam boyu öğrenme ihtiyacını vurgulamak için 1833 yılında ilk kez yetişkin eğitimi anlamına gelen 'androgoji' terimini kullanmıştır.

Malcolm Knowles ve Yetişkin Eğitimi İlkeleri

Günümüzdeki yetişkin eğitimi (androgoji) tanımlarını ve temel ilkelerini şekillendiren Knowles, yetişkinlerin öğrenme ihtiyaçlarını kendilerinin belirleyip planlama yaptıklarını vurgulamıştır.

C. S. Doyle'un Bilgi Okuryazarlığı Kriterleri (1994)

Doyle, bilgi okuryazarını bilgi gereksinimini fark eden, potansiyel kaynakları belirleyen, bilgisayar teknolojilerini kullanan ve bilgiyi eleştirel düşünme ile sorun çözmede harmanlayan birey olarak tanımlamıştır.

Christine Bruce'un Bilgi Becerileri Boyutları (1997)

Bruce, bilgiye dayalı becerileri yedi boyutta incelemiş; teknoloji kullanımından bilgi birikimi geliştirmeye ve nihayetinde başkalarına yararlı olma becerisi olan 'bilgelik' aşamasına kadar detaylandırmıştır.

Hollands ve Tirthali'nin KAÇD Amaçları Araştırması (2014)

Araştırmacılar KAÇD'lerin yaygınlaşma amaçlarını altı ana grupta toplamış; kitlelere ulaşma, marka oluşturma, maliyetleri düşürme, eğitime yenilik getirme ve öğrenme çıktılarını artırma olarak belirlemişlerdir.

Sınavda Dikkat Et

  • Yaşamboyu öğrenmenin okul dönemiyle sınırlı olmadığını, aile içinde başlayıp tüm yaşam boyunca devam eden sürekli bir süreç olduğunu sınavda karıştırmayın.
  • Yaşamboyu öğrenmenin 4 uygulama modelini (kişisel, planlı, rastlantıya bağlı, deneyime dayalı gelişim) iyi ezberleyin; soru olarak gelme ihtimali yüksektir.
  • Bilgi okuryazarlığının yaşamboyu öğrenmenin 'aracı' olduğunu, yaşamboyu öğrenmenin ise temel bir 'amaç' olduğunu kesinlikle unutmayın.
  • Androgoji teriminin yetişkin eğitimi anlamına geldiğini, ilk kez Alexander Kapp tarafından kullanıldığını ve Knowles ile güncel tanımına ulaştığını not edin.
  • Avrupa Birliği'nin Yaşamboyu Öğrenme Memorandumu'nun 2000 yılında yayımlandığını ve Türkiye'deki ilk strateji belgesinin 2009'da MEB tarafından hazırlandığını tarihleriyle bilin.
  • KAÇD (MOOC) tanımındaki temel 4 kavramı (Kitlesellik, Açıklık, Çevrimiçi, Ders) ve bunların ne anlama geldiğini iyi kavrayın.
  • Bağlantıcı KAÇD (cMOOC) ile Öğretimci KAÇD (xMOOC) arasındaki temel farkın birinde ağlar üzerinde ortak bilgi üretimi (Siemens/Downes), diğerinde ise öğretici odaklı içerik tekrarı olduğunu unutmayın.