İnfografik
← Ünite 7
Temel Bilgi Teknolojileri 2

Ünite 7: Bulut Bilişim

Bulut Bilişim - kaynak sayfa görseli
Kaynak: ders kitabı, sayfa 170
TIA-942 Dördüncü Düzey Standartı
ABD Telekomünikasyon Endüstrisi Birliği'nin belirlediği TIA-942 standardının en üst düzeyi, %99,995 oranında kullanılabilirlik taahhüt eder. Bu oran, bir yıl (525.600 dakika) içinde en fazla toplam 26 dakika hizmet aksamasına izin verildiği anlamına gelir.
Küresel Veri Üretim Rekoru
Günümüzde dünyada her gün yaklaşık 2,5 kentilyon bayt (2.500 petabayt veya 2,5 milyar gigabayt) verinin üretildiği hesaplanmaktadır. Bugüne kadar üretilen verinin yüzde 90 gibi inanılmaz bir oranının sadece son iki yıl içinde üretildiği belirtilmektedir.
Zettabayt Ölçüsü ve IDC Raporu
EMC2 şirketinin IDC araştırma şirketi vasıtasıyla gerçekleştirdiği Sayısal Evren Araştırması'na göre dünyada 2013 yılında 4.4 ZB (zettabayt) veri üretilmiştir ve bu rakamın 2020 yılında 44 ZB'ye ulaşması tahmin edilmektedir.
Amazon Elastic Compute Cloud (EC2)
Bulut bilişim alanında dünyada öncü kuruluş olan Amazon, EC2 isimli bulut çözümü ile dünyanın her noktasında kullanıcılara sanal sunucu, işlem gücü ve depolama sunan IaaS (Altyapı Hizmeti) modelinin en büyük öncülerinden biridir.

Anahtar Kavramlar

Bulut BilişimEn az yönetimsel çaba ve sağlayıcı etkileşimiyle, ayarlanabilir bilişim kaynaklarından oluşan paylaşımlı bir havuza zaman ve mekân kısıtı olmaksızın ağ üzerinden erişim sağlayan bilişim modelidir. Örneğin bir girişimcinin dakikalar içinde sanal sunucu kiralayıp aktif hale getirmesi bu modelle mümkündür.
Kaynak HavuzuBölgesel olarak farklı noktalarda bulunan veri merkezlerinde depolama, işlemci, hafıza ve bant genişliği sağlayan donanımların tümüne verilen isimdir. Tedarikçiler bu havuz sayesinde tüketicilerin değişen bilişim ihtiyaçlarını dinamik olarak karşılar.
Veri Merkeziİçinde çok sayıda sunucuyu barındıran, depolanan verinin güvenliğini ve sürekliliğini sağlamak amacıyla güçlü ve yedekli elektrik, iklimlendirme ve iletişim altyapısına sahip tesistir. Google veri merkezleri bu tesislere küresel ölçekte somut birer örnektir.
TIA-942 StandardıABD Telekomünikasyon Endüstrisi Birliği tarafından veri merkezlerinin altyapı gereksinimlerini belirleyen ve akredite eden standartlar kodudur. Dört farklı düzeyde kullanılabilirlik oranı (%99,671'den %99,995'e kadar) belirleyerek minimum kesinti sürelerini taahhüt eder.
Dağıtık Bilişim (Grid Bilgi İşleme)Farklı sistemlerdeki işlemci güçlerini, ağ kapasitelerini ve depolama alanlarını tek bir büyük sanal sistem olarak yönetmeyi amaçlayan tekniktir. Benzememiş birçok bilgi sistemi bu yapıyla tek bir sanal işlem gücü oluşturur.
Hizmet Odaklı Mimari (SOA)Uygulamaların modül ve fonksiyonlarını diğer uygulamaların da kullanabileceği şekilde tasarlayan, sistemler arası iletişimi ve komutların yeniden kullanımını etkinleştiren mimari yapıdır.
API (Uygulama Programlama Arayüzü)Bir uygulama yazılımının diğer uygulama yazılımlarıyla iletişim kurmasını sağlayan komut, protokol ve araçlar kümesidir. Örneğin bir geliştiricinin web sitesinde harita göstermek için Google Haritalar API'sini kullanması buna örnektir.
SanallaştırmaFiziksel donanım kaynaklarının (işlemci, depolama, ağ, sunucu) yerine geçecek sanal bileşenlerin oluşturulması faaliyetidir. Bir fiziksel sunucuda birden fazla sanal makinenin (VM) çalıştırılmasını sağlar.
Hipervizör (Sanal Makine Yöneticisi)Sanal makine işletim sistemleri ile gerçek fiziksel donanım arasında görev yapan, fiziksel kaynakları belirlenen kurallara göre sanal makineler arasında paylaştıran sanallaştırma ortamı yazılımıdır.
Otonom BilişimKarmaşık bilişim sistemlerinin insan müdahalesine en az ihtiyaç duyacak şekilde, genel politikalar doğrultusunda kendi kendini yönetebildiği, ısı ve enerji verilerini kullanarak optimize olan sistemlerdir.
Altyapı Hizmeti (IaaS)Kullanıcının talep ettiği oranda işlem gücü, depolama alanı ve bant genişliği gibi donanım kaynaklarının sanal sunucu olarak sunulduğu modeldir. Amazon EC2 bu hizmetin dünyadaki öncü örneklerindendir.
Platform Hizmeti (PaaS)Kullanıcılara alt düzey donanım yönetimiyle uğraşmadan doğrudan yazılım geliştirip çalıştırabilecekleri, soyutlama düzeyi yüksek programlama ve veritabanı ortamı sunan hizmettir. Google App Engine popüler bir örneğidir.
Yazılım Hizmeti (SaaS)Uygulamaların kullanıcılara yerel kurulum gerektirmeden tamamen web tarayıcıları üzerinden 'kullandığın kadar öde' mantığıyla sunulduğu bulut modelidir. Google Dokümanlar ve Office 365 bu türün en bilinenleridir.
Melez BulutÖzel bulut ile kamu bulutunun kendi sınır ve özelliklerini koruyarak bağlanmasıyla oluşan sistemdir. Kurumlar kritik verilerini güvenlik duvarı arkasındaki özel bulutta, genel verilerini ise kamu bulutunda tutar.
Yeşil BilişimBilgisayar ve ilişkili kaynaklarının, işlemci enerji tüketiminden veri merkezi iklimlendirmesine kadar çevreye duyarlı ve doğaya en az zararı verecek şekilde kullanımını savunan yaklaşımdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Google App Engine Platformu

Google'ın altyapısı üzerinde kullanıcıların Python, Java, PHP ve Go programlama dillerini kullanarak uygulama geliştirip çalıştırabildiklerini, altyapı maliyetini ise tüketilen kaynakla ilişkilendiren popüler bir PaaS (Platform Hizmeti) örneğidir.

Hadoop Map-Reduce Mimarisi

Dağıtık bilişim sistemlerinde kullanılan en yaygın uygulama çerçevelerinden biri Hadoop'tur. Google, Hadoop Map-Reduce mimarisini kullanarak devasa büyüklükteki büyük verileri (big data) dağıtık bir sistem mimarisiyle işlemektedir.

1990'ların Sonunda Depolama Hizmet Sağlayıcıları (SSP)

Henüz bulut depolama terimi popülerleşmeden önce, 1990'lı yılların sonunda internet üzerinden disk alanı sağlayan Depolama Hizmet Sağlayıcıları (SSP) ortaya çıkmış, son kullanıcılar bu hizmetlere ilk olarak FTP ve ardından web sayfalarıyla erişmiştir.

Google Formlar Hücre Sınırı

Google ofis yazılımlarının anket ve veri toplamak için kullanılan en önemli araçlarından biri olan Google Formlar'da, bireysel ücretsiz kullanımlarda bir e-tabloya toplanabilecek toplam veri 400 bin hücre ile sınırlandırılmıştır.

Örnek Veri Büyüklüğü Tasviri

Her gün üretilen 2,5 kentilyon bayt verinin büyüklüğünü tasvir etmek için, 1 bayt verinin 1 kova su olduğu düşünülürse, sadece 20 hafta içinde dünyanın tüm okyanuslarını dolduracak kadar devasa bir sudan bahsedilmiş olur.

Üniversite Uzantılı Prezi Deneyimi

Bulut tabanlı yenilikçi bir sunum hazırlama aracı olan Prezi, akademik ücretsiz kullanım desteği sunmakta olup, öğrenciler anadolu.edu.tr uzantılı e-posta adreslerini kullanarak bu platformu deneyimleme fırsatına sahip olabilmektedir.

Google Dokümanlar Çevrimdışı Çalışma Eklentisi

Bulut tabanlı ofis uygulamaları normal şartlarda sürekli internet bağlantısı gerektirse de, Google Belgeler kullanıcıların internete bağlı olmadan da çalışabilmesine olanak tanıyan özel bir tarayıcı eklentisi desteği sunmaktadır.

Sınavda Dikkat Et

  • Sınavda veri merkezlerinin TIA-942 standartlarına ait kullanılabilirlik oranları (%99,671 - %99,995) ve özellikle 4. düzey için verilen 26 dakikalık azami kesinti süresi sıklıkla sorulur; bu oranları ve dakikaları ezberleyin.
  • IaaS, PaaS ve SaaS kısaltmalarının açılımları ile kimin hangi düzeyde yönetim yetkisine sahip olduğunu (IaaS'te sanal işletim sistemi, PaaS'te programlama ortamı, SaaS'te hazır web yazılımı) karıştırmayın.
  • Melez bulut ile özel/kamu bulutlarının tanımları ayırt edici sorularda karşınıza çıkar; kritik verilerin özel bulutta, genel verilerin kamu bulutunda tutulduğunu unutmayın.
  • Google Hangouts'un bir depolama aracı değil iletişim aracı olduğunu, Dropbox, OneDrive ve Yandex.Disk'in ise bulut depolama hizmeti olduğunu iyi ayırt edin.
  • Sanallaştırma teknolojisinde donanım ile sanal makineler arasında köprü kurarak kaynakları paylaştıran yazılımın adının 'Hipervizör' olduğu sınavda kritik bir detaydır.
  • Bulut bilişimin sınırlılıkları arasında 'internet bağlantısı bağımlılığı' ve 'sağlayıcıya bağımlılık (vendor lock-in)' kavramlarının yer aldığını, tamamen çevrimdışı çalışmadığını unutmayın.
  • Google Formlar ile toplanan verilerin doğrudan bir Google e-tabloya satır olarak kaydolduğu bilgisi sınavda uygulama sorularında karşınıza çıkabilir.