İnfografik
← Ünite 8
Temel Bilgi Teknolojileri 2

Ünite 8: Geleceğin Teknolojileri

Geleceğin Teknolojileri - kaynak sayfa görseli
Kaynak: ders kitabı, sayfa 180
Rogers’ın Uyum Grupları Dağılımı
Rogers’ın yeniliklerin yayılması kuramına göre toplumdaki uyum grupları şu oranlardan oluşur: Yenilikçiler (%2.5), ilk benimseyenler (%13.5), erken çoğunluk (%34), geç çoğunluk (%34) ve geride kalanlar (%16).
Bitcoin’in Ortaya Çıkışı
Merkezi olmayan ilk elektronik para birimi olan Bitcoin, 2009 yılında ortaya çıkmış ve dijital para ekosisteminde çığır açarak şifreli para birimi pazarının temelini atmıştır.
ASIMO Robot Projesi
Honda tarafından 1986 yılında başlatılan ASIMO projesi, yürüyebilen, koşabilen, merdiven inip çıkabilen ve ses/yüz tanıyan gelişmiş android (insansı) robot teknolojisinin en somut örneklerindendir.
Cisco’nun 2020 IoT Öngörüsü
Cisco firması, nesnelerin interneti (IoT) ekosisteminde internete bağlı nesne sayısının 2020 yılında dünya genelinde 50 milyara ulaşacağını öngörmüştür.

Anahtar Kavramlar

KeşifDoğada halihazırda var olan ancak daha önce bilinmeyen bir olgunun veya nesnenin insanlık tarafından ilk kez ortaya çıkarılmasıdır. Örneğin, radyoaktif elementlerin veya yeni bir gezegenin ilk kez saptanması birer keşiftir.
Buluş (İcat)Daha önce var olmayan yeni bir fikrin, ürünün veya yöntemin ilk kez yaratılması ve çalışabildiğini kanıtlayan bir prototipin oluşturulmasıdır. Buluşlar genellikle patent verilerek yasal koruma altına alınırlar.
Yenilik (İnovasyon)Mevcut fikirlerin, ürünlerin veya süreçlerin daha verimli, kârlı ve kullanışlı hale getirilerek toplumsal amaca uyarlanmasıdır. Keşif ve buluştan farklı olarak yenilikler ticari kâr elde etmek amacıyla gerçekleştirilir ve patentlenmezler.
Yayılma (Diffusion)Teknolojinin toplumda veya endüstride kullanma, taklit etme, uygulama ya da uyarlama biçimleriyle dalga dalga yayılması sürecidir. İnternet veya akıllı telefonların toplumun tüm kesimlerine ulaşması bu sürece örnektir.
Yıkıcı YenilikYeni bir pazar yaratarak var olan geleneksel pazarın ve ürünlerin ortadan kalkmasına yol açan yenilik türüdür. Örneğin, akıllı telefonların piyasaya çıkışıyla standart tuşlu telefon pazarının sönümlenmesi yıkıcı yeniliktir.
Sürdürülebilir YenilikVar olan pazarın ortadan kalkmasına yol açmayan, mevcut teknolojinin veya ürünün kalitesini ve işlevselliğini kademeli olarak iyileştiren yenilik türüdür. Yazılım sürümlerinin güncellenmesi buna örnektir.
Teknolojik YakınsamaFarklı teknolojik sistemlerin benzer görevleri yerine getirecek biçimde birleşme ve bütünleşme eğilimidir. Örneğin, akıllı telefonlarda ses, video, internet ve fotoğrafçılık özelliklerinin tek bir cihazda birleşmesi dijital yakınsamadır.
Moore YasasıBir mikroişlemci içerisine yerleştirilen transistör sayısının yaklaşık her iki yılda bir ikiye katlanacağını belirten ampirik yasadır. 1970'lerden günümüze bilgisayar işlem güçlerinin katlanarak artmasını açıklar.
Geleneksel TeknolojilerYaşam döngüsünü yıllar önce tamamlamış ya da tamamlamak üzere olan, toplumda sıradanlaşmış teknolojilerdir. Örneğin, kasetçalar, disketler veya kablolu ev telefonları 2015 yılı itibariyle gelenekselleşmiştir.
Güncel TeknolojilerYaşam döngüsünün tam ortasında bulunan, erken çoğunluk tarafından yoğun biçimde kullanılan ve toplumsal yaşamı halihazırda biçimlendiren teknolojilerdir. Bulut bilişim ve mobil bilgi işlem güncel teknolojilerdendir.
Sınırdaki TeknolojilerTicarileşme aşamasına yeni geçmiş, yenilikçiler ve ilk benimseyenler tarafından kullanılan ve önümüzdeki 10 yılda yaygınlaşması beklenen teknolojilerdir. Akıllı kişisel yardımcılar ve 3 boyutlu yazıcılar bu gruba girer.
Anlamsal (Semantik) Ağİnternet üzerindeki verilerin makineler tarafından anlaşılabilir kurallarla tanımlanarak paylaşılmasını amaçlayan W3C standardıdır. Bu sayede arama motorlarına doğal dille soru sorulup doğrudan anlamlı yanıtlar alınabilir.
Artırılmış GerçeklikFiziksel gerçek dünyanın, bilgisayar tarafından üretilen ses, video, GPS ve grafik verileriyle canlı olarak zenginleştirilerek kullanıcıya sunulmasıdır. Akıllı telefon kamerasıyla tarihi bir esere bakıldığında bilgi çıkması buna örnektir.
Radyo Frekanslı Tanımlama (RFID)Nesnelerin üzerine iliştirilmiş etiketlerdeki verilerin elektromanyetik alan yardımıyla kablosuz olarak okunmasına dayalı tanıma sistemidir. Kargo takibi ve mağazalarda ürün güvenliğinde yaygın olarak kullanılır.
Bağlam Farkındalıklı Bilgi İşlemMobil cihazların kullanıcının nerede olduğu, kiminle beraber olduğu ve çevredeki kaynakları algılayarak davranışlarını buna göre uyarlaması sürecidir. Akıllı asistanlar bu verileri aktif olarak kullanır.
Güçlendirilmiş Dış İskeletKullanıcının vücuduna giydiği, hidrolik ve motorlar yardımıyla kas hareketlerini destekleyerek fiziksel güç ve dayanıklılığı artıran mobil makinadır. Felçli hastaların yürümesine yardımcı olabilir.
Nesnelerin İnterneti (IoT)Elektronik, sensörler ve ağ bağlantı özellikleriyle donatılmış fiziksel nesnelerin (buzdolabı, lamba, araba vb.) internet üzerinden birbiriyle veri alışverişi yaptığı devasa ağı ifade eder.
Exaölçek Bilgi İşlemSaniyede en az bir exaFLOPS (bir milyar çarpı bir milyar kayan noktalı işlem) kapasitesine ulaşması hedeflenen devasa işlem gücüne sahip gelecek nesil süper bilgisayar teknolojisidir.
Zihin YüklemeBir bireyin zihinsel içeriğinin ve belleğinin biyolojik beyinden okunarak dijital bir bilgisayara veya depolama aygıtına kopyalanmasını öngören kuramsal süreçtir.
Teknolojik TekillikYapay zekânın insan zekâsını geçerek süper zekâ haline geldiği ve bu noktadan sonraki gelişmelerin insan zekâsı tarafından öngörülemediği varsayımsal eşiktir.

Diğer Önemli Bilgiler

Mavi Beyin ve İnsan Beyni Projeleri

2005 yılında başlayan Mavi Beyin Projesi memeli beynini tersine mühendislikle çözmeyi amaçlarken; 2013'te AB tarafından 1 milyar Euro fonla desteklenen İnsan Beyni Projesi, insan beynini 10 yılda modellemeyi hedeflemektedir.

Bilgisayar Oyunları Sektör Büyüklüğü

Mayıs 2015 verilerine göre küresel bilgisayar oyunları sektörü yıllık 74,2 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşmış olup, en büyük pazar payı mobil oyunlara aittir.

Dead Media Project

Tarih boyunca icat edilmiş ancak pazarda başarısız olmuş veya ortadan kalkmış enformasyon ve iletişim teknolojilerine ait çevrimiçi bir veritabanı projesidir.

Microsoft HoloLens ve Holografik Sistemler

Microsoft tarafından duyurulan Windows 10 ekosistemindeki HoloLens, gözlük yardımıyla uzayda üç boyutlu holografik nesneler yaratıp el ve parmak hareketleriyle yönetmeyi sağlayan karma gerçeklik aracıdır.

DARPA ve Yaşam Günlüğü Projesi

2000'lerin başında ABD Savunma Bakanlığına bağlı DARPA tarafından bireyin tüm yaşam etkinliklerini, ses ve görüntülerini giyilebilir sensörlerle kaydetmek amacıyla başlatılan ancak STK tepkileriyle iptal edilen projedir.

2045 Organizasyonu ve Avatar Projeleri

2011 yılında kurulan 2045 Organizasyonu; uzaktan kontrollü avatarlardan (Avatar A) holografik bedenlere (Avatar D) kadar uzanan adımlarla insan bilincini yapay taşıyıcılara aktarmayı ve siber ölümsüzlüğü bulmayı amaçlar.

Radyonun ve İnternetin Yayılma Hızı Kıyaslaması

20. yüzyılda teknolojilerin yayılma hızı düşüktü; radyo ABD nüfusunun %25'ine 30 yılda ulaşabilirken, mobil telefonlar 15 yılda, internet ise sadece 7 yılda aynı orana ulaşmıştır.

Bulut Bilişimin Doğuşu

Amazon gibi e-ticaret devlerinin küresel sunucu yatırımlarının atıl kalan kapasitelerini 2006 yılında diğer firmalara kiralamaya başlamasıyla bulut bilişim pazarı resmen doğmuştur.

4G Hücresel İletişim Standardı

2008 yılında kullanılmaya başlanan 4G teknolojisi, durağan haldeki cihazlar için 1 Gbit/s veri aktarım hızı öngörerek HD TV ve 3 boyutlu video akışını olanaklı kılmıştır.

Steve Mann ve Giyilebilir Bilgisayarlar

Giyilebilir bilgisayar alanındaki ilk öncü çalışmalar 1980'lerde Steve Mann tarafından gerçekleştirilmiş, günümüzde akıllı saatler ve artırılmış gerçeklik gözlüklerine evrilmiştir.

ImageNet Yarışmaları ve Yapay Zekâ

Görüntülerin bilgisayarlar tarafından sınıflandırıldığı ImageNet yarışmalarında yapay zekâ hata oranını hızla düşürerek %5.1 olan insan hata oranını yakalamış ve hatta bazı alanlarda geçmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • Teknolojik gelişmenin aşamalarını (Keşif -> Buluş -> Yenilik -> Yayılma) sırasıyla ezberleyin; sınavda aşamaların yerleri karıştırılarak sorulabilir.
  • Rogers'ın uyum gruplarının yüzdelik oranlarına (Yenilikçiler %2.5, İlk benimseyenler %13.5, Erken çoğunluk %34, Geç çoğunluk %34, Geride kalanlar %16) dikkat edin.
  • Moore yasasının mikroişlemci içindeki transistör sayısının her 2 yılda bir ikiye katlandığını ifade ettiğini unutmayın.
  • Geleneksel, güncel, sınırdaki, yakın gelecekteki ve düşünce aşamasındaki teknolojilerin örneklerini (örneğin bulut bilişimin güncel, beyin implantlarının sınırda, zihin yüklemenin düşünce aşamasında olması) karıştırmayın.
  • Yıkıcı yenilik ile sürdürülebilir yenilik arasındaki tanım farkını iyi kavrayın; yıkıcı yenilik mevcut pazarı ortadan kaldırır.
  • Bitcoin'in 2009 yılında ortaya çıkan merkezi olmayan ilk elektronik para birimi olduğunu ve 4G'nin 2008'de çıktığını unutmayın.
  • Teknolojik tekillik kavramının yapay zekânın insan zekâsını yakalayıp geçtiği eşik olduğunu ve sonrasının öngörülemediğini kesinlikle bilin.