Ünite 2: Pre Sokratik Düşünürlerden Platon’a Antikçağda Zihin Kavramı — Önemli Kavramlar

Herakleitos felsefesinde her şeye yön veren, her şeyi kuşatan evrensel akıl, yasa ve tanrı kavramıdır. Duyular üstüdür ve hakikatin bilgisi bu nesnel logos'a dayanarak elde edilir.

Anaksimandros'un varlığın ilk temel ilkesi (arkhe) olarak öne sürdüğü sınırsız, belirsiz ve sonsuz tözdür. Su, ateş, hava gibi unsurlardan farklı olup yaratılmamış ve yok olmazdır.

Antik Yunan doğa felsefesinde her şeyin ilk temelini oluşturan ana töz veya öz anlamına gelir. Thales için su, Anaksimenes için hava bu konumu taşır.

Bilgelik, pratik bilgelik, aklı başındalık ve düşünme sağlamlığı anlamlarına gelen kavramdır. Herakleitos düşünmenin herkese ortak olduğunu ancak herkesin doğru düşünemeyeceğini belirtirken kullanmıştır.

Yunanca tin, zeka, akıl ve zihin anlamına gelir. Anaksagoras tarafından evrendeki uyumu ve düzeni sağlayan, geçmişi ve geleceği bilen zihinsel düzenleyici ilke olarak ortaya atılmıştır.

Leukippos ve Demokritos tarafından geliştirilen, evrenin boşluk ve nesneleri şekillendiren atom adı verilen bölünemez özlerden oluştuğunu savunan maddeci görüştür.

Platon felsefesinde duyuların ötesindeki değişmez idealara dayanan, hataya açık olmayan kesin ve hakiki bilgi türüdür.

Platon'a göre duyulardan kaynaklanan, değişen görünüşlere ait olan ve yanıltıcı nitelik taşıyan kanı veya inanç dünyasıdır.

Aristoteles'in ruhu tanımlarken kullandığı, tamamlanma, edimsellik, gizil gücün kendini gerçekleştirmesi anlamına gelen terimdir.

Platon'un Menon diyaloğunda savunduğu, öğrenmenin aslında ruhun bedene girmeden önce idealar aleminde gördüğü bilgileri hatırlamasından ibaret olduğu görüşüdür.

İki şeyin eşdeğer olup olmadığını anlamak için kullanılan prensiptir. Eğer x nesnesi y'nin sahip olmadığı niteliklere sahipse, x ve y birbirinden farklıdır; Platon bu yasayı ruh-beden düalizminde kullanmıştır.

Ruhun tanrısal varlığı ile bedenin maddesel hapishanesinin sürekli çatıştığına, ruhun bedenden kurtulup özüne döneceğine inanan çileci varoluş felsefesidir.

Demokritos (ve sonrasında Locke) tarafından öne sürülen; ağırlık ve katılık gibi nesnenin kendisine ait niteliklerin birincil, renk ve tat gibi algılayan özneye bağlı niteliklerin ise ikincil olduğu ayrımıdır.

Phaidon'da geçen, karşıtların birbirinden doğduğu ilkesine (örneğin yaşamın ölümden, ölümün yaşamdan doğması) dayanan ruhun ölümsüzlüğü kanıtıdır.

Literatürde ruh veya canlılık ilkesi olarak çevrilen Yunanca terim; Aristoteles'e göre bedenden ayrırilemeyen, tüm yaşamsal işlevleri içeren formdur.