Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Zihin Felsefesi

Ünite 2: Pre Sokratik Düşünürlerden Platon’a Antikçağda Zihin Kavramı — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Logos — Herakleitos felsefesinde her şeye yön veren, her şeyi kuşatan evrensel akıl, yasa ve tanrı kavramıdır. Duyular üstüdür ve hakikatin bilgisi bu nesnel logos'a dayanarak elde edilir.

Apeiron — Anaksimandros'un varlığın ilk temel ilkesi (arkhe) olarak öne sürdüğü sınırsız, belirsiz ve sonsuz tözdür. Su, ateş, hava gibi unsurlardan farklı olup yaratılmamış ve yok olmazdır.

Arkhe — Antik Yunan doğa felsefesinde her şeyin ilk temelini oluşturan ana töz veya öz anlamına gelir. Thales için su, Anaksimenes için hava bu konumu taşır.

Phrónêsis — Bilgelik, pratik bilgelik, aklı başındalık ve düşünme sağlamlığı anlamlarına gelen kavramdır. Herakleitos düşünmenin herkese ortak olduğunu ancak herkesin doğru düşünemeyeceğini belirtirken kullanmıştır.

Nous — Yunanca tin, zeka, akıl ve zihin anlamına gelir. Anaksagoras tarafından evrendeki uyumu ve düzeni sağlayan, geçmişi ve geleceği bilen zihinsel düzenleyici ilke olarak ortaya atılmıştır.

Atomculuk — Leukippos ve Demokritos tarafından geliştirilen, evrenin boşluk ve nesneleri şekillendiren atom adı verilen bölünemez özlerden oluştuğunu savunan maddeci görüştür.

Episteme — Platon felsefesinde duyuların ötesindeki değişmez idealara dayanan, hataya açık olmayan kesin ve hakiki bilgi türüdür.

Doksa — Platon'a göre duyulardan kaynaklanan, değişen görünüşlere ait olan ve yanıltıcı nitelik taşıyan kanı veya inanç dünyasıdır.

Entelekheia — Aristoteles'in ruhu tanımlarken kullandığı, tamamlanma, edimsellik, gizil gücün kendini gerçekleştirmesi anlamına gelen terimdir.

Anımsama (Anakeleipsis/Anamnesis) — Platon'un Menon diyaloğunda savunduğu, öğrenmenin aslında ruhun bedene girmeden önce idealar aleminde gördüğü bilgileri hatırlamasından ibaret olduğu görüşüdür.

Leibniz Yasası — İki şeyin eşdeğer olup olmadığını anlamak için kullanılan prensiptir. Eğer x nesnesi y'nin sahip olmadığı niteliklere sahipse, x ve y birbirinden farklıdır; Platon bu yasayı ruh-beden düalizminde kullanmıştır.

Orphik Mistisizm — Ruhun tanrısal varlığı ile bedenin maddesel hapishanesinin sürekli çatıştığına, ruhun bedenden kurtulup özüne döneceğine inanan çileci varoluş felsefesidir.

Birincil ve İkincil Nitelikler — Demokritos (ve sonrasında Locke) tarafından öne sürülen; ağırlık ve katılık gibi nesnenin kendisine ait niteliklerin birincil, renk ve tat gibi algılayan özneye bağlı niteliklerin ise ikincil olduğu ayrımıdır.

Döngüsel Argüman — Phaidon'da geçen, karşıtların birbirinden doğduğu ilkesine (örneğin yaşamın ölümden, ölümün yaşamdan doğması) dayanan ruhun ölümsüzlüğü kanıtıdır.

Psikhe (Psyche) — Literatürde ruh veya canlılık ilkesi olarak çevrilen Yunanca terim; Aristoteles'e göre bedenden ayrırilemeyen, tüm yaşamsal işlevleri içeren formdur.