Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Zihin Felsefesi

Ünite 3: Aristoteles’den Thomas Aquinas’a Zihin Kavramı — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Nous (Us) — Aristoteles'e göre ruhun bilmesini, kavramasını ve anlamasını sağlayan en üstün yetidir. Potansiyel bir bilme gücü olan us, ancak düşünme etkinliğinde bulunduğunda gerçeklik kazanır; örneğin Pythagoras teoremini anlamak nous'un işlevidir.

Tabula Rasa — Yeni doğan bir çocuğun zihninin doğuştan üzerine hiçbir şey yazılmamış boş bir levha olduğunu ifade eden kavramdır. Aristotelesçiler ve John Locke tarafından benimsenen bu görüşe göre insan zihni dünyaya hiçbir doğuştan fikir getirmez, tüm bilgiler duyu deneyimiyle elde edilir.

Logos — Antik felsefede ve Stoacılıkta evrenin akıllı ilkesi, evrensel akıldır. Evrenin logosun rehberliğinde düzenli işlediğine inanılır ve insan aklı da bu evrensel akıldan fışkıran kıvılcımlar olarak tanımlanır.

Entelekheia — Aristoteles'in felsefesinde bir potansiyelin (gücün) tam gerçekleşmiş, yetkin duruma gelmesi halidir. Ruh, bilkuvve hayata sahip doğal bir organlaşmış cismin ilk entelekheia'sı (biçimsel cevheri) olarak tanımlanır.

Ortak Duyu — Aristoteles'e göre özel duyulardan (görme, işitme vb.) türemiş ve hareket, şekil, büyüklük gibi ortak duyulurları algılayan altıncı duyudur. Ortak duyu aynı zamanda gördüğümüzün ya da işittiğimizin farkında olmamızı (bilinci) sağlar.

Pathetikos Nous (Edilgin Us) — Aristoteles'e göre yalın bir bilme ve düşünme yetisidir. Duyu verilerini ve duyu nesnelerini edilgin bir şekilde edinerek zihne taşıyan us katmanıdır.

Spiritus — Aziz Augustinus'un ruh sınıflandırmasında en üst düzeyde yer alan, akıl veya zihin anlamındaki ruh kavramıdır. Bedeni yöneten töz olarak insan ruhunun en yüce boyutunu temsil eder.

Doğal Işık — Augustinus'a göre insan zihnine Tanrı tarafından bahşedilmiş olan, deneye başvurmadan sezgi yoluyla kesin ve değişmez hakikate ulaşmayı sağlayan aydınlanma kaynağıdır.

Kuramsal Akıl (Bilgi Gücü) — Thomas Aquinas'a göre akılsal ruhun dünyayı ve nesneleri bilen yeti sidir. Duyu verilerinden yola çıkarak soyutlama yapar ve hakikatin bilgisini üretir.

İrade — Thomas Aquinas'ın felsefesinde akılsal ruhun nesneler karşısında belli davranışlar sergilemesini, onaylamasını veya reddetmesini sağlayan iradi güçtür. İstediğimiz şeyi bildiğimiz şey, bildiğimiz şeyi de istediğimiz şey belirler.

Patristik Felsefe — Orta Çağ felsefesinin MS 2. yüzyıldan 8. yüzyıla kadar olan ilk dönemi olup Kilise babalarının felsefesidir. Augustinus bu dönemin en önemli temsilcisi olarak Platonculuk ile Hristiyanlığı uzlaştırmıştır.